آلفردو مسا، خبرنگار بخش بین الملل شبکه سی ان ان
به نقل از شبکه سی ان ان، دِلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت ونزوئلا، در حالی برای سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل متحد آماده میشود که تنها چند کیلومتر با نیکلاس مادورو، رئیسجمهور برکنارشده این کشور که در بازداشت موقت در نیویورک به سر میبرد، فاصله دارد. سفر رودریگز به نیویورک و دیدارهای فشرده او با مقامهای آمریکایی و نهادهای اقتصادی بینالمللی، نشانهای از تلاش کاراکاس برای خروج از انزوای چندساله و بازتعریف روابط خود با واشنگتن است.
از دشمنی با واشنگتن تا همکاری با ترامپ
رودریگز پس از ورود به آمریکا بر گفتوگو و اتحاد میان کشورها تأکید کرد و با آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، رؤسای بانک توسعه بینآمریکایی، بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول دیدار کرد. او همچنین روز سهشنبه با دونالد ترامپ دیدار داشت؛ دیداری که بر تقویت روابط دوجانبه و همکاری در حوزههایی مانند انرژی، معدن و امنیت متمرکز بود.
این رویکرد فاصله زیادی با مواضع رودریگز در سالهای گذشته دارد. او در سال ۲۰۱۹، زمانی که معاون مادورو بود، آمریکا را به اعمال نوعی «تروریسم دولتی» از طریق تحریمهای مالی متهم کرده بود. اکنون اما واشنگتن به مهمترین حامی خارجی دولت موقت او تبدیل شده است.
بقای چاویسم در غیاب انتخابات مشخص
یکی از مهمترین پرسشها درباره موقعیت رودریگز، مشروعیت سیاسی اوست؛ زیرا ریاستجمهوری او حاصل انتخابات ریاستجمهوری آزاد نیست. با این حال، هنوز تاریخ مشخصی برای انتخابات بعدی ونزوئلا تعیین نشده و جنبش چاویسم همچنان کنترل ساختار دولتی را در اختیار دارد. این وضعیت به رودریگز فرصت میدهد تا با استفاده از حمایت واشنگتن، روابط خارجی ونزوئلا را بازسازی و جایگاه سیاسی خود را تثبیت کند.
در همین چارچوب، کاراکاس طی ماههای اخیر روابط کنسولی خود را با چند کشور آمریکای لاتین و اسرائیل از سر گرفته و میزبان برخی رهبران منطقه نیز بوده است. همزمان، مذاکرات درباره انرژی، بدهی و سرمایهگذاری خارجی در جریان است و هیئت ونزوئلایی در نیویورک در حال مذاکره با نهادهای مالی بینالمللی و شرکتهای آمریکایی است.
ترامپ و نمایش یک «پیروزی» در ونزوئلا
دونالد ترامپ ونزوئلا را یکی از دستاوردهای مهم سیاست خارجی خود معرفی کرده و در سخنرانی سازمان ملل نیز بر نقش آمریکا در تحولات این کشور تأکید کرده است. این رویکرد در شرایطی دنبال میشود که دولت آمریکا همزمان با چالشهای دیگری از جمله جنگ ایران و بنبست در تلاشها برای پایان جنگ روسیه و اوکراین مواجه است. در چنین فضایی، همکاری با رودریگز میتواند برای واشنگتن نمونهای از تبدیل فشار سیاسی و نظامی به توافقهای اقتصادی و راهبردی تلقی شود.
در مقابل، رودریگز تلاش میکند خود را بهعنوان شریکی قابل اتکا برای آمریکا معرفی کند؛ رویکردی که با سیاست سنتی چاویسم در تقابل با «امپریالیسم آمریکا» تفاوت آشکاری دارد. در همین حال، ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان ونزوئلا، خارج از کشور باقی مانده و بنا بر گزارش تیم او، تلاشهایش برای بازگشت به ونزوئلا با ممانعت روبهرو شده است.
برزیل؛ تأکید بر انتخابات و حاکمیت ونزوئلا
همه کشورهای منطقه با این چرخش واشنگتن و کاراکاس همراه نیستند. لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رئیسجمهور برزیل، از رابطه جدید آمریکا و دولت رودریگز انتقاد کرده و خواستار برگزاری انتخابات ملی شده است تا مردم ونزوئلا درباره مسیر سیاسی کشورشان تصمیم بگیرند.
اکنون سخنرانی رودریگز در سازمان ملل اهمیت ویژهای پیدا کرده است. چاویسم طی سالها هویت سیاسی خود را تا حد زیادی بر مخالفت با سیاستهای آمریکا و دفاع از حاکمیت ونزوئلا بنا کرده بود؛ اما پس از تحولات ژانویه و برکناری مادورو، رودریگز در موقعیتی قرار گرفته که برای حفظ قدرت سیاسی چاویسم، به همکاری با همان واشنگتنی روی آورده است که پیشتر هدف اصلی انتقادات این جریان بود.
سخنرانی او در سازمان ملل میتواند تصویری روشنتر از این تغییر جهت ارائه دهد: ونزوئلا اکنون در حال عبور از دوره تقابل با آمریکا به مرحلهای از همکاری سیاسی، اقتصادی و امنیتی با دولت ترامپ است؛ در حالی که مسئله انتخابات و مشروعیت سیاسی همچنان مهمترین چالش پیش روی این رابطه جدید باقی مانده است