ابلاغ دستورالعمل جدید گمرک؛ تمدید سه‌ماهه مهلت ترخیص خودروهای وارداتی فاقد شناسه TSC

گمرک جمهوری اسلامی ایران با صدور دستورالعمل شماره ۱۴۰۵/۱۱۰۵۸۵۷ (بخشنامه ردیف ۱۴۰۵/۱۸۲/۸) در تاریخ ۱۴۰۵/۰۸/۰۲، ضوابط جدید ارزش‌گذاری و ترخیص موارد مشمول قانون خودرو را به کلیه گمرکات اجرایی کشور ابلاغ کرد. این بخشنامه که به امضای عبدالمجید دهقانیان، معاون امور گمرکی گمرک ایران رسیده است، پیرو دستورالعمل شماره ۱۴۰۵/۵۶۵۱۹۵ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۳۱ و بر اساس نامه شماره ۸۸۷۲۵۲۵ مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۱۳ سید حامد عاملی، معاون صنایع ماشین‌آلات و تجهیزات وزارت صنعت، معدن و تجارت صادر شده و تا پایان آذر ماه ۱۴۰۵ معتبر و قابل اجراست.

بر اساس این ابلاغیه و در چارچوب تبصره (۶) قانون خودرو و اصلاحات ماده (۱۲) قانون الحاق موادی به قانون ساماندهی صنعت خودرو، مهلت ترخیص خودروهای وارداتی و قطعات منفصله انواع وسایل نقلیه که فاقد شناسه عینی TSC در بانک اطلاعات ارزش هستند، به مدت ۳ ماه تمدید شده است. این تصمیم در راستای اجرای دستورالعمل کمیته دائمی پدافند غیرعامل کشور و با هدف جلوگیری از رسوب و دپوی کالاها در مبادی ورودی، کاهش خطرپذیری ناشی از شرایط حساس و حوادث غیرمترقبه جنگی، و حفظ اموال عمومی و خصوصی اتخاذ شده تا قفل رسوب وسایل نقلیه در بنادر و گمرکات باز شود.

دامنه شمول کالاها و اولویت‌های ترخیص

مطابق مفاد این دستورالعمل، گمرکات اجرایی موظفند تشریفات گمرکی و ترخیص موارد زیر را که فاقد شناسه عینی TSC در بانک اطلاعات ارزش هستند، با رعایت کامل قوانین انجام دهند:

* ناوگان امداد و نجات (به عنوان کالاهای اساسی و ضروری): شامل آمبولانس، خودروهای آتش‌نشانی، جرثقیل، بالابر و سایر وسایل نقلیه مشابه (و همچنین ماشین‌آلاتی نظیر بولدوزر، لودر، گریدر و بیل مکانیکی مطابق نامه‌های پشتیبان وزارت صمت).

* وسایل نقلیه پاک و عمومی: خودروهای برقی و هیبریدی (که پیش‌تر در نامه شماره ۷۳۶۳۶۱۱ مورخ ۱۴۰۴/۱۲/۱۱ به دلیل دارا بودن باتری‌های لیتیومی و ریسک دپوی آن‌ها در اولویت ترخیص قرار گرفته بودند)، موتورسیکلت و دوچرخه.

* تجهیزات عمرانی و تولیدی: ماشین‌آلات راه‌سازی، قطعات منفصله انواع وسایل نقلیه (CKD فصل ۹۸ کتاب مقررات صادرات و واردات) و سایر موارد مشمول قانون خودرو.

استثنائات قانونی: خودروهای ایرانیان مقیم خارج از کشور

در این دستورالعمل خط قرمزی برای یک گروه از خودروها ترسیم شده است؛ خودروهای وارداتی از محل مصوبه «ایرانیان مقیم خارج از کشور» به دلیل تبعات حقوقی مندرج در نامه شماره ۱۴۰۵/۶۹۵۳۳۸ مورخ ۱۴۰۵/۰۵/۲۵ گمرک، مشمول این تسهیلات سه‌ماهه نیستند. تشریفات گمرکی این گروه از خودروها صرفاً باید بر اساس بخشنامه شماره ۱۴۰۵/۱۰۲۴۶۷۸ مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۱۹ و دستورالعمل شماره ۱۴۰۵/۱۰۴۵۱۰۲ مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۲۱ انجام پذیرد.

الزامات اجرایی، ثبت مشخصات فنی و اخذ تعهدنامه

گمرکات اجرایی برای ترخیص کالاهای مشمول این بخشنامه، مکلف به اجرای دقیق مراحل نظارتی زیر هستند:

* کنترل دقیق اظهارنامه: انجام بررسی‌های فنی و اطمینان کامل از درج صحیح و دقیق مشخصات فنی و اطلاعات مربوط به خودروها و ماشین‌آلات در اظهارنامه گمرکی پیش از ترخیص. (همچنین در راستای ضوابط دفتر صنایع خودرو، نیرومحرکه و حمل و نقل، رعایت الزامات مربوط به اخذ شناسه کالا برای ۱۱ کد تعرفه مرتبط در فرآیندهای ثبت و اظهار الزامی است).

* اخذ تعهدنامه مالی: دریافت تعهد رسمی از صاحب کالا یا شرکت‌های واردکننده مبنی بر پذیرش هرگونه اختلاف ناشی از مغایرت احتمالی ارزش (نزول یا بیش‌بود ارزش) پس از ترخیص.

* ارسال اطلاعات به دفتر ارزش: ارسال شماره کوتاژ اظهارنامه‌های ترخیص‌شده از تاریخ ابلاغ این دستورالعمل، به همراه اطلاعات دقیق کالا و تعهدنامه اخذشده (مطابق فرمت فایل ضمیمه دستورالعمل شماره ۱۱۰۹۹۶۱ مورخ ۱۴۰۴/۰۸/۰۳) به دفتر ارزش گمرک جهت بررسی، رسیدگی نهایی و تسویه کامل حقوق ورودی با صاحبان کالا.

جدول مشخصات دستورالعمل و مکاتبات پشتیبان در پرونده ارزش‌گذاری خودرو

در جدول زیر، جزئیات کامل دستورالعمل جدید و زنجیره مکاتبات و بخشنامه‌های مرتبط میان گمرک ایران و وزارت صمت که در پرونده این مصوبه ثبت شده‌اند، به تفکیک شماره و تاریخ درج شده است:

عنوان سند / بخشنامه	شماره سند	تاریخ صدور	مرجع صادرکننده	موضوع و مفاد کلیدی
دستورالعمل گمرک (بخشنامه ۱۴۰۵/۱۸۲/۸)	۱۴۰۵/۱۱۰۵۸۵۷	۱۴۰۵/۰۸/۰۲	معاون امور گمرکی (عبدالمجید دهقانیان)	ابلاغ تمدید مهلت ترخیص خودروهای وارداتی فاقد شناسه TSC تا پایان آذر ماه ۱۴۰۵ (به استثنای مصوبه ایرانیان مقیم)
نامه وزارت صمت	۸۸۷۲۵۲۵	۱۴۰۵/۰۷/۱۳	معاون صنایع ماشین‌آلات و تجهیزات (سید حامد عاملی)	درخواست تمدید سه‌ماهه مهلت ترخیص خودروهای وارداتی و قطعات منفصله فاقد شناسه TSC با اخذ تعهدنامه
دستورالعمل گمرک	۱۴۰۵/۱۰۴۵۱۰۲	۱۴۰۵/۰۷/۲۱	گمرک جمهوری اسلامی ایران	ضوابط اختصاصی اقدام در خصوص خودروهای متعلق به ایرانیان مقیم خارج از کشور
بخشنامه گمرک	۱۴۰۵/۱۰۲۴۶۷۸	۱۴۰۵/۰۷/۱۹	گمرک جمهوری اسلامی ایران	مقررات ترخیص خودروهای متعلق به ایرانیان مقیم خارج از کشور
نامه رئیس کل گمرک	۱۴۰۵/۷۷۶۱۰۵	۱۴۰۵/۰۶/۰۹	معاون وزیر و رئیس کل گمرک (فرود عسگری)	درخواست تأمین زیرساخت، اینترنت پایدار و محل ثابت برای دبیرخانه کارگروه تبصره ۶ قانون خودرو در وزارت صمت (منتقل‌شده از دی ماه ۱۴۰۳)
نامه گمرک	۱۴۰۵/۶۹۵۳۳۸	۱۴۰۵/۰۵/۲۵	گمرک جمهوری اسلامی ایران	اعلام تبعات حقوقی ترخیص خودروهای وارداتی طرح ایرانیان مقیم خارج از کشور بدون شناسه ارزش
دستورالعمل گمرک	۱۴۰۵/۵۶۵۱۹۵	۱۴۰۵/۰۴/۳۱	گمرک جمهوری اسلامی ایران	دستورالعمل پیشین در خصوص نحوه ارزش‌گذاری و ترخیص موارد مشمول قانون خودرو
نامه‌های وزارت صمت	۸۲۲۰۴۲۶ و ۸۲۳۵۲۷۶	۱۴۰۵/۰۴/۲۸ و ۱۴۰۵/۰۴/۲۹	معاون صنایع ماشین‌آلات و تجهیزات (سید حامد عاملی)	پیگیری لغو توقف ترخیص و درخواست تمدید سه‌ماهه مهلت ترخیص خودروها و قطعات منفصله فاقد شناسه TSC در شرایط ویژه جنگی
دستورالعمل گمرک	۱۴۰۵/۴۱۰۰۲۷	۱۴۰۵/۰۳/۳۰	معاون امور گمرکی (علی‌اکبر شامانی)	ابلاغ لغو ترخیص بدون اخذ شناسه TSC و لزوم بازنگری پرونده‌های ترخیص‌شده قبلی در اجرای تبصره ۶ قانون خودرو و همراهی با سامانه همتا
دستورالعمل گمرک	۱۴۰۵/۲۵۷۲۰۷	۱۴۰۵/۰۳/۰۲	معاون امور گمرکی (علی‌اکبر شامانی)	موافقت با تمدید مهلت ایفای تعهدات سررسیدشده و اظهارنامه‌های جاری قطعات منفصله (CKD) فصل ۹۸ تا پایان جنگ تحمیلی
نامه وزارت صمت	۷۶۹۴۶۹۵	۱۴۰۵/۰۲/۲۰	معاون صنایع ماشین‌آلات و تجهیزات (سید حامد عاملی)	تبیین کندی روند ارزش‌گذاری به دلیل عدم دسترسی به سایت‌های خارجی و عدم امکان ویرایش در سامانه جامع تجارت و درخواست تمدید تعهدنامه‌ها
دستورالعمل گمرک	۱۴۰۴/۱۸۳۸۲۸۱	۱۴۰۴/۱۲/۱۲	گمرک جمهوری اسلامی ایران	دستورالعمل پایه در خصوص ترخیص خودروها و قطعات منفصله بدون شناسه TSC با اخذ تعهد
نامه‌های وزارت صمت	۷۳۶۳۶۱۱ و ۷۳۶۳۶۱۳	۱۴۰۴/۱۲/۱۱	معاون صنایع ماشین‌آلات و تجهیزات (سید حامد عاملی)	درخواست ترخیص فوری خودروهای برقی و هیبریدی، ماشین‌آلات راه‌سازی و خودروهای امداد و نجات بر اساس سابقه ارزش یا ارزش اظهاری با اخذ ضمانت
بخشنامه گمرک	۱۴۰۴/۱۴۸۸۴۵۰	۱۴۰۴/۱۰/۰۷	معاون امور گمرکی (علی‌اکبر شامانی)	تمدید یک‌ماهه ترخیص قطعات منفصله تولید (فصل ۹۸) از تاریخ ۱۴۰۴/۱۰/۱۴ پیرو نامه‌های شماره ۶۸۶۳۷۱۷ (مورخ ۱۴۰۴/۱۰/۰۲) و ۶۸۶۶۰۸۳ (مورخ ۱۴۰۴/۱۰/۰۳) صمت
بخشنامه گمرک	۱۴۰۴/۱۱۷۵۴۷۴	۱۴۰۴/۰۸/۱۳	معاون امور گمرکی (علی‌اکبر شامانی)	مساعدت دوماهه برای ترخیص قطعات منفصله فصل ۹۸ بدون شناسه ارزش پیرو نامه شماره ۶۴۴۸۵۲۴ مورخ ۱۴۰۴/۰۸/۱۲ وزارت صمت

پیشینه چالش‌های زیرساختی و روند رسیدگی در کارگروه ارزش‌گذاری

بررسی اسناد پیوست این بخشنامه نشان می‌دهد که از دی ماه سال ۱۴۰۳، به دنبال اصلاح تبصره (۶) قانون خودرو، محل تشکیل جلسات کارگروه تعیین ارزش از گمرک ایران به وزارت صنعت، معدن و تجارت منتقل شده است. فرود عسگری، رئیس کل گمرک ایران، در نامه شماره ۱۴۰۵/۷۷۶۱۰۵ مورخ ۱۴۰۵/۰۶/۰۹ خطاب به سید محمد اتابک، وزیر صمت، اعلام کرده بود که نبود محل ثابت، تجهیزات رایانه‌ای، اینترنت پایدار و دسترسی سیستمی به بانک اطلاعات ارزش گمرک در وزارت صمت، باعث وقفه در جلسات و انباشت پرونده‌های تعیین ارزش برای گروه‌هایی همچون جانبازان، تولیدکنندگان و واردکنندگان خودرو و قطعات CKD، ایرانیان مقیم خارج و واردکنندگان مناطق آزاد شده است.

از سوی دیگر، وزارت صمت نیز در مکاتبات خود (از جمله نامه شماره ۷۶۹۴۶۹۵ مورخ ۱۴۰۵/۰۲/۲۰) محدودیت دسترسی به سایت‌های خارجی برای استعلام قیمت، نوسانات قیمتی بازارهای تخصصی و عدم امکان ویرایش در سامانه جامع تجارت در شرایط جنگی را عامل کند شدن فرآیند ارزش‌گذاری اعلام کرده بود. با این حال، طبق آخرین اعلام معاونت صنایع ماشین‌آلات و تجهیزات وزارت صمت در نامه مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۱۳، با فراهم شدن زیرساخت‌های مورد نیاز موضوع نامه ۱۴۰۵/۰۶/۰۹ گمرک، کارگروه ارزش‌گذاری وسایل نقلیه هم‌اکنون در حال رسیدگی به درخواست‌ها و تعیین تکلیف پرونده‌ها برای تسویه نهایی حقوق ورودی با صاحبان کالاست.

ابلاغ دستورالعمل جدید گمرک؛ تمدید سه‌ماهه مهلت ترخیص خودروهای وارداتی فاقد شناسه TSC