احتمالاً تجربه نشستن در جلسهای که قرار بود نیمساعته تمام شود اما یک ساعت و چهل دقیقه طول کشیده، یا ارائهای که در دقایق آخر آن زمان کم آمده را داشتهاید. در بیشتر این موقعیتها هیچکس عمداً وقت را تلف نمیکند؛ فقط هر موضوعی یک بحث فرعی تازه باز میکند و کسی هم جلوی آن را نمیگیرد. ریشه اصلی این مشکل به یک چالش رفتاری برمیگردد: افراد از کنترل کردن زمان و متوقف کردن صحبت دیگران خجالت میکشند، چون فکر میکنند قطع کردن بحث نوعی بیادبی است.
راهنمای مطالعه نمایش
۱. تعیین بازه زمانی یا Timeboxing برای هر بخش از دستور جلسه و ارائه
۲. مطرح کردن مهمترین موضوع در ابتدا با تکنیک قورباغه را قورت بده
۳. برنامهریزی کوتاهتر جلسات و ارائهها بر اساس قانون پارکینسون
۴. استفاده از تایمر واقعی و اعلام ساعت دقیق جمعبندی
۵. تکنیک پارک کردن موضوعات برای مهار بحثهای فرعی
۶. مسدودسازی زمان یا Time blocking و ایجاد فاصله بین جلسات پیاپی
۷. قانون ۵ دقیقه پایانی برای جمعبندی و تعیین گامهای بعدی
وقتی زمان جلسه یا ارائه تمام شده اما بحث ناتمام است چه کنیم؟
نگه داشتن بحثها در چارچوب زمانی یک مهارت اکتسابی است و با یادگیری اصول اولیه و آموزش مدیریت زمان میتوان ساختار جلسات و ارائهها را تغییر داد. با به کار گرفتن ۷ تکنیک مشخص و کاربردی، میتوان از مرحله برنامهریزی تا جمعبندی پایانی، زمان را مدیریت کرد و بدون نگرانی از کدورت یا بیاحترامی، مانع کش آمدن بینتیجه صحبتها شد.
۱. تعیین بازه زمانی یا Timeboxing برای هر بخش از دستور جلسه و ارائه
تعیین بازه زمانی یا Timeboxing یک راهکار هدفگرا برای مدیریت زمان است که در آن هر کار بزرگ به بخشهای کوچکتر تقسیم میشود تا هر بخش در مدتزمانی معقول به نتیجه برسد. این روش زمانی کارایی زیادی دارد که نمیدانید برای هر بخش از جلسه یا ارائه چقدر باید وقت بگذارید و میخواهید فهرست موضوعات را هدفمندتر پیش ببرید.
در فضای جلسات کاری و ارائهها، اجرای این تکنیک یعنی به جای تعیین یک زمان کلی برای کل نشست، پیش از شروع کار برای تکتک مباحث دستور جلسه یا هر بخش از ارائه، زمان مشخصی مثل ۱۰ یا ۱۵ دقیقه در نظر بگیرید. اختصاص دادن این بازه زمانی به هر موضوع، به تنهایی رفتار حاضرین در جلسه را تغییر میدهد و تمرکز گفتگو را بالا میبرد.
مهمترین مزیت این کار، حل کردن چالش روانشناختی تذکر دادن به دیگران است. وقتی زمان هر مبحث از قبل در دستور جلسه ثبت شده باشد، متوقف کردن یک بحث طولانی دیگر بیادبی به حساب نمیآید و پایبندی به یک توافق قبلی محسوب میشود. در این شرایط، مدیر یا دبیر جلسه میتواند بدون خجالت یا نگرانی از دلخوری همکاران، رو به پایان بودن زمان آن بخش را یادآوری کند و گفتگو را در چارچوب زمانی تعیینشده نگه دارد.
۲. مطرح کردن مهمترین موضوع در ابتدا با تکنیک قورباغه را قورت بده
در بسیاری از جلسات کاری و ارائهها، دقایق اول به مرور اخبار روزمره یا مقدمهچینیهای طولانی میگذرد و بحث اصلی به دقایق پایانی موکول میشود. اینجا دقیقاً همان نقطهای است که میتوان از تکنیک «قورباغه را قورت بده» برای اولویتبندی موضوعات جلسه کمک گرفت.
این روش که از نقلقول معروف مارک توآین الهام گرفته شده، پیشنهاد میکند پیش از درگیر شدن با کارهای کماهمیت یا موضوعاتی که فوریت ندارند، سراغ بزرگترین و پیچیدهترین بخش ماجرا بروید. در فضای جلسه یا ارائه، قورباغه همان تصمیم حساس یا چالش اصلی پروژه است که جلسه به خاطر آن تشکیل شده است.
دلیل این جابهجایی در دستور جلسه، به وضعیت ذهنی مخاطبان برمیگردد. در دقایق ابتدایی، تمرکز و انرژی همه افراد حاضر در اتاق در بالاترین سطح قرار دارد و ذهنها آماده تحلیل و تصمیمگیری است. وقتی موضوع اصلی را در همان شروع کار مطرح میکنید، از این انرژی تازه برای حل مهمترین مسأله بهره میبرید.
در مقابل، موکول کردن بحثهای اساسی به انتهای جلسه دو ریسک جدی به همراه دارد. نخست اینکه ممکن است با طولانی شدن بحثهای فرعی، برای مهمترین دستور جلسه وقت کم بیاورید. دوم اینکه حتی اگر زمان کافی باقی بماند، افراد در دقایق پایانی خسته هستند و تمرکز اول جلسه را ندارند. در چنین وضعیتی، یا تصمیمگیری در نامناسبترین شرایط روحی و ذهنی انجام میشود، یا به دلیل خستگی و کاهش تمرکز حاضران، بحث بیخودی کش میآید و زمان بیشتری نسبت به حالت عادی هدر میرود. وقتی تکلیف موضوع اصلی در همان ابتدای جلسه مشخص شود، در ادامه با خیال آسودهتر به سایر موارد دستور جلسه رسیدگی میکنید.
۳. برنامهریزی کوتاهتر جلسات و ارائهها بر اساس قانون پارکینسون

بیشتر تقویمهای کاری به صورت پیشفرض، زمان جلسات را روی بازههای ۶۰ دقیقهای تنظیم میکنند و ما هم بدون فکر کردن، همین عدد را میپذیریم. پارکینسون، دانشمند علوم اداری، پدیدهای را مطرح کرده که به «قانون پارکینسون» معروف است. بر اساس این قانون، هر کاری همیشه آنقدر کش میآید و گسترش پیدا میکند تا تمام زمانی را که برایش در نظر گرفته شده است پر کند.
این قانون در فضای جلسات کاری و ارائهها به وضوح دیده میشود. اگر برای بررسی یک موضوع یا ارائه یک گزارش یک ساعت وقت بگذارید، صحبتها و حاشیهها به شکلی پیش میروند که جلسه دقیقاً یک ساعت طول بکشد. در مقابل، اگر برای همان جلسه از ابتدا ۴۰ دقیقه زمان تعیین کنید، خواهید دید که همان مبحث در همان ۴۰ دقیقه هم جمعبندی میشود.
برای جلوگیری از کش آمدن بیمورد بحثها، عادت تنظیم پیشفرض تقویم را کنار بگذارید. جلسات و ارائههای خود را عمداً کوتاهتر از حد معمول و روی بازههای ۴۰ یا ۴۵ دقیقهای تنظیم کنید. این محدودیت زمانی آگاهانه باعث میشود حاضرین در جلسه یا فرد ارائهدهنده به طور خودکار متمرکزتر عمل کنند و سریعتر به سراغ اصل مطلب بروند.
۴. استفاده از تایمر واقعی و اعلام ساعت دقیق جمعبندی
نوشتن زمان روی کاغذ یا اسلاید، همیشه برای نگهداشتن بحث در چارچوب زمانی کافی نیست؛ چون افراد در حین صحبت کردن یا ارائه دادن، گذر دقیقهها را حس نمیکنند. یک راهکار ساده و کارآمد برای عینی کردن زمان، گذاشتن یک تایمر واقعی روی میز است. همین که زمانسنج گوشی برای هر بخش از جلسه یا ارائه تنظیم شود و صفحه آن جلوی چشم حاضران باشد، رفتار گفتوگو تغییر میکند.
وقتی افراد کم شدن ثانیهها را روی صفحه میبینند یا میدانند در پایان زمان، صدای تایمر بلند میشود، ناخودآگاه حاشیهروی را کنار میگذارند و متمرکزتر صحبت میکنند. استفاده از تایمر در محیط کار هیچ ایراد یا خجالتی ندارد و ابزاری برای حفظ وقت همه اعضای حاضر در اتاق است.
البته ممکن است در بعضی جلسات رسمیتر، گذاشتن تایمر روی میز برای مدیر جلسه یا سخنران راحت نباشد. در این شرایط، تکنیک جایگزین، اعلام ساعت دقیق پایان بحث در همان لحظه شروع است. به جای اینکه فقط بگویید برای این بخش ده دقیقه وقت داریم، ساعت دقیق جمعبندی را به شکل شفاهی مشخص کنید. مثلاً در ابتدای طرح موضوع بگویید: «برای بررسی این بخش ۱۰ دقیقه زمان در نظر گرفتهایم و تلاش میکنیم تا ساعت ۱۰:۱۰ آن را جمعبندی کنیم.» شنیدن یک ساعت مشخص مانند ۱۰:۱۰، مرز زمانی روشنی در ذهن مخاطبان میسازد و تذکر دادن درباره رو به پایان بودن وقت را سادهتر میکند.
۵. تکنیک پارک کردن موضوعات برای مهار بحثهای فرعی
در میانه بسیاری از جلسات کاری یا هنگام پرسش و پاسخ در یک ارائه، یک نظر جالب مطرح میشود که ربطی به دستور کار فعلی ندارد اما افراد را به دنبال خود میکشاند. تکنیک «پارک کردن موضوع» برای همین لحظهها طراحی شده است تا اجازه ندهد بحث اصلی به حاشیه برود. در این روش، در کنار دستور جلسه یک فهرست مجزا با عنوان «موضوعات پارکشده» آماده میکنید.
هر زمان که گفتگو یا سوالات از مسیر اصلی خارج شد، به جای اینکه اجازه دهید زمان جلسه صرف آن شود، بحث را با احترام متوقف میکنید و عنوانش را در آن فهرست مینویسید. به این ترتیب، موضوع فراموش نمیشود و قرار است یا در انتهای همان جلسه و در صورت داشتن وقت اضافه، یا در یک جلسه جداگانه بررسی شود. برای پیادهسازی این تکنیک در عمل، میتوانید از این جمله آماده کمک بگیرید:
> «این نکته بسیار خوبی است؛ اجازه بدهید آن را یادداشت کنیم تا در انتهای جلسه یا در یک جلسه جداگانه بررسی شود.»
البته متوقف کردن صحبت دیگران در جمع، ظرافت ارتباطی میخواهد. انتقال پیام در زمان محدود و هدایت محترمانه سوالات حاشیهای مخاطبان، علاوه بر زمانبندی به تسلط کلامی و تقویت مهارت سخنرانی نیاز دارد که میتوان آن را از طریق منابع آموزشی مکتبخونه دنبال کرد تا فرد بتواند بدون ایجاد حس بیاحترامی، رشته کلام و زمان را در دست بگیرد. وقتی لیست موضوعات پارکشده جلوی چشم حاضرین باشد، فرد صحبتکننده هم مطمئن میشود که حرفش نادیده گرفته نشده و با رضایت به دستور کار اصلی برمیگردد.
۶. مسدودسازی زمان یا Time blocking و ایجاد فاصله بین جلسات پیاپی

تنظیم جلسات کاری پشتسرهم و بدون هیچ فاصلهای، یکی از عوامل اصلی به هم ریختن برنامه روزانه است. وقتی یک جلسه را ساعت ۱۰ تمام میکنید و جلسه بعدی را دقیقاً برای همان ساعت ۱۰ قرار میدهید، عملاً هیچ فرصتی برای جابهجایی بین اتاقها یا نفس تازه کردن باقی نمیماند.
در بسیاری از محیطهای کاری، شرکتکنندگان سر وقت به محل جلسه میرسند، اما متوجه میشوند جلسه قبلی هنوز تمام نشده و مدیر درگیر بحث قبلی است. همین اتفاق ساده باعث میشود جلسه جدید با تأخیر و گاهی با نارضایتی حاضرین شروع شود و این تأخیر به یک عادت همیشگی در کل سازمان تبدیل شود.
برای حل این چالش در مدیریت زمان در جلسات کاری، بهتر است از روش تقسیمبندی زمان یا Time blocking در تقویم هفتگی کمک بگیرید. در این روش، هفته کاری را به بازههای زمانی مجزا برای کار روی پروژهها و تعامل با همکاران تقسیم میکنید و زمانی هم برای استراحت کنار میگذارید. هنگام ثبت جلسات در تقویم، همیشه بین دو جلسه پیاپی یک بازه زمانی کوتاه برای تنفس و استراحت مسدود کنید تا تأخیر یک جلسه، کل برنامههای بعدی روز را عقب نیندازد.
۷. قانون ۵ دقیقه پایانی برای جمعبندی و تعیین گامهای بعدی
پنج دقیقه پایانی هر جلسه یا ارائه را باید یک بازه زمانی ثابت و غیرقابلحذف در نظر گرفت. حتی اگر گفتوگو در اوج جذابیت باشد و اعضای حاضر با اشتیاق در حال تبادل نظر باشند، با رسیدن به این پنج دقیقه باید بحث اصلی را متوقف کرد و وارد مرحله جمعبندی شد. بسیاری از جلسات کاری خوب دقیقاً به این دلیل خروجی مشخصی ندارند که تا ثانیه آخر به بحث و تبادل نظر میگذرند و افراد بدون یک توافق روشن اتاق را ترک میکنند.
این دقایق پایانی، زمان تبدیل کردن حرفها به اقدامهای اجرایی است. در این فرصت کوتاه باید به صورت شفاف نهایی شود که چه تصمیماتی گرفته شد و مسئول انجام هر کار چه کسی است؛ همچنین باید مشخص شود هر وظیفه تا چه مهلتی به سرانجام میرسد. در یک ارائه کاری هم این پنج دقیقه کمک میکند پیام اصلی مرور شود و گام بعدی برای مخاطبان روشن باشد. حذف کردن این بخش کوتاه به بهانه کمبود وقت، ریسک بزرگی است و ممکن است تمام زمان و انرژی صرفشده در طول جلسه را بینتیجه بگذارد.
وقتی زمان جلسه یا ارائه تمام شده اما بحث ناتمام است چه کنیم؟
یکی از رایجترین چالشهای محیط کار جایی رخ میدهد که زمان برنامهریزیشده به پایان رسیده، اما مباحث دستور جلسه یا ارائه هنوز به نتیجه نرسیدهاند. در چنین موقعیتی، ادامه دادن اجباری جلسه و گرفتن وقت حاضرین اشتباه است؛ همانطور که رها کردن بینتیجه بحث هم تمام انرژی صرفشده را هدر میدهد.
برای جلوگیری از کش پیدا کردن بیمورد زمان و در عین حال به سرانجام رساندن موضوع، میتوان سه گزینه شفاف را پیش روی جمع گذاشت تا درباره نحوه ادامه کار تصمیمگیری شود.
حذف یا فشردهسازی موضوعات کماهمیتتر
اگر بحث فعلی اولویت بالایی دارد و هنوز در زمان باقیمانده از جلسه جا برای جابهجایی هست، ادامه دادن آن تنها با یک توافق جمعی منطقی خواهد بود. در این حالت، از حاضرین بخواهید دستور جلسه را دوباره مرور کنند و با حذف موضوعات کماهمیتتر یا کوتاه کردن زمان بخشهای فرعی باقیمانده، وقت مورد نیاز برای جمعبندی بحث اصلی را آزاد کنند.
این جابهجایی آگاهانه مانع از طولانی شدن بیهدف جلسه میشود. در واقع به جای اضافه کردن زمان کل نشست، بودجه زمانی بخشهای دیگر را به موضوع مهمتر اختصاص میدهید تا سقف زمانی تعیینشده در تقویم کاری افراد به هم نریزد.
تنظیم یک جلسه کوتاه و متمرکز دیگر
اگر تمام موارد باقیمانده در دستور جلسه مهم هستند و وقت جلسه هم به پایان رسیده است، بحث را در همان ساعت مقرر متوقف کنید. اصرار بر ادامه دادن گفتگو در دقایق اضافه، تمرکز حضار را از بین میبرد و برنامه کاری بقیه افراد را هم مختل میکند.
در این وضعیت، یک جلسه کوتاه و جداگانه تنظیم کنید که دستور کار آن فقط به نتیجه رساندن همین یک موضوع باقیمانده باشد. این کار جلوی کش آمدن بیپایان جلسه فعلی را میگیرد و همزمان به اعضای تیم اطمینان میدهد که بحث نیمهکاره رها نشده است و در زمانی مناسبتر بررسی و نهایی میشود.
واگذاری تصمیمگیری نهایی به افراد مشخص
همه موضوعات نیاز به اجماع کل اعضای جلسه ندارند. وقتی دیدگاههای اصلی در طول نشست مطرح شد اما زمان به پایان رسید، میتوان ادامه بحث را از جمع خارج کرد. در این حالت، تصمیمگیری نهایی به یک یا دو نفر مشخص واگذار میشود تا موضوع را پس از جلسه بررسی کنند و به نتیجه برسانند.
با این توافق، بقیه حاضران میتوانند به کارهای روزانه یا جلسات بعدی خود برسند و وقت کل گروه صرف جزئیاتی نمیشود که یک یا دو نفر بهراحتی از پس جمعبندی آن برمیآیند. این کار جلوی طولانی شدن بیمورد جلسه را میگیرد و همزمان، مسئولیت پیگیری و اقدام بعدی را هم روی زمین نمیگذارد.
جمعبندی
مدیریت زمان در جلسات کاری و ارائهها، پیش از آنکه به ابزارهای پیچیده وابسته باشد، به جسارت اعلام پایان وقت و پایبندی به چارچوبهای توافقشده نیاز دارد. وقتی زمان هر بخش از قبل مشخص باشد، نگهداشتن بحث روی ریل اصلی دیگر بیادبی محسوب نمیشود و یک توافق حرفهای برای حفظ تمرکز جمع است.
لازم نیست همه این هفت روش را یکجا پیاده کنید. برای اولین جلسه یا ارائه پیش رو، فقط ترکیبی از دو یا سه مورد را به کار ببرید؛ مثلاً زمان جلسه را روی ۴۰ دقیقه تنظیم کنید و یک برگ کاغذ برای پارک کردن بحثهای فرعی کنار دستتان بگذارید، سپس پنج دقیقه آخر را برای تعیین گامهای بعدی نگه دارید. اجرای همین تغییرهای کوچک در همان جلسه اول، تفاوت ملموسی در تمرکز افراد و خروجی نهایی بحث ایجاد میکند.
هشدار! این مطلب صرفا برای آشنایی شما با کسبوکار مهمان منتشر شده است و سایت چطور هیچ مسئولیتی را در رابطه با آن نمیپذیرد. اطلاعات بیشتر
