از دید بسیاری افراد، گذر کردن از پنجاه سالگی و ورود به دوران بازنشستگی به معنای پایان کار و تکیه بر مستمری برای گذران زندگی است. اما واقعیات جهان امروز با این تصور عمومی در تضاد قرار دارد. بر اساس جدیدترین پژوهشها، تعداد افرادی که در سنین بالای ۵۵ سالگی به موفقیت شغلی دست یافتهاند به صورت روزافزونی در حال افزایش است. این موفقیت دیرهنگام بیش از هر چیز به میزان قابل توجهی از سادهزیستی و البته تجربه در این افراد وابسته است.
ممکن است در ابتدا تصور شود که موفقیتهای افراد مسن، به سرمایهگذاریهای پیشین آنها و یا استفاده بهینه از داراییها مرتبط بوده است؛ امری که البته تا حدود زیادی درست است. اما منظور از موفقیت افراد بالای پنجاه و پنج سال در این زمینه، کسانی هستند که کسب و کار شخصی خود را راه انداختهاند، کارآفرینی کردهاند و از این طریق موقعیت موفقی یافتهاند. بنابر تحقیقات، حدود نیم میلیون نفر از افراد بالای ۵۵ سال جهان، کسب و کار شخصی خود را راهاندازی کرده و آن را با موفقیت اداره میکنند. آماری که درصد قابل توجهی از این گروه سنی را در بر میگیرد و برای کسانی که در آستانه بازنشستگی هستند بسیار الهامبخش خواهد بود.
بدون شک یکی از عوامل اصلی موفقیت در این مقطع سنی تجربه است. افراد مسنتر به صورت طبیعی در مواجهه با گروههای گوناگونی از جامعه قرار گرفتهاند، موقعیتهای دشوار بسیاری را تجربه کردهاند و از این طریق راههای مناسبی را برای انجام بهینه امور در ذهن دارند. از این رو در برابر وضعیتهای مختلف زندگی کاملا آگاهانه عمل میکنند و با تکیه بر دانش مستقیم خود از زندگی، بهترین تصمیمات را اخذ نموده و در بهترین زمان به انجام بهترین اقدام میپردازند.
البته این مقطع سنی در معرض خطرات سلامتی بیشتری قرار دارد و به همین دلیل، داشتن رویهای سالم در زندگی در موفقیت این گروه نقشی ویژه ایفا میکند. چراکه در صورت مواجهه با بیماری، زمان و پول این گروه سنی صرف مسائل سلامتی خواهد شد و شاید امکانات کافی برای آغاز کسب و کاری جدید از دست برود. اما با وجود شرایط آرام جسمانی و انگیزه کافی، افراد بالای پنجاه و پنج سال انگیزه زیادی برای شروع حرکتی جدید دارند، چراکه رویای خود را در طول سالیان شناسایی کرده و در پی محقق ساختن آنها برخواهند آمد.
نکته مهم در اینجا آن است که این تغییر برای افراد میانسال بیش از هر چیز تغییری مرتبط با روش زندگی است. آنها باید با دوران کاری قبلی خود وداع کنند و چند سالی را که احتمالا به صورت بازنشسته زندگی کردهاند را نیز فراموش کنند و در راهی جدید گام بگذارند. این تصمیم بسیار جدی است و با توجه به دانش و علایق افراد گرفته میشود. ایدههای کاری این گروه از افراد، اغلب در دورههای قبلی زندگی آنها شکل گرفته است و شاید سالها از جرقههای اولیه آن سپری شده باشد. این رویاهای قدیمی انگیزه قوی به افراد میانسال میبخشد تا برای موفقیت و دستیابی به اهداف خود اقدام کنند.
مطابق پژوهشها، بسیاری از مردان و زنان بالای پنجاه سال برای نخستین بار در طول زندگی خود به کارآفرینی روی میآورند. آنها هیچ تجربه قبلی از کارآفرینی و راهاندازی یک کسب و کار ندارند و به همین دلیل انگیزه زیادی برای موفقیت خواهد داشت. البته شاید معیارهای موفقیت در این گروه سنی با معیارهای مهم در سنین پایینتر تفاوت داشته باشد. بسیاری از کارآفرینان میانسال بلندپروازیهای مختص به دوران جوانی را ندارند و بیشتر به دنبال لذت بردن از کسب و کار شخصی خود هستند. به همین جهت، بسیاری از آنها به دنبال کسب و کارهای کوچکی چون رستورانداری، اداره مزارع کوچک، فروشگاهها و موارد مشابه میروند. هر چند نمونههایی از تجارتهای بزرگ و بسیار گسترده نیز در سوابق این گروه سنی به چشم میخورد.
اما در این میان توجه به چند نکته ضروی است. پیش از هر چیز، کارآفرینان میانسال باید برای مشاوره و کمک گرفتن از دیگران جایگاه ویژهای قائل شوند. درست است که تجارب و دانش مستقیم آنها از زندگی برای غلبه بر برخی مشکلات کافی است، اما در هر کسب و کاری زمینههای تخصصی و دقیقی وجود دارد که این افراد به احتمال بسیار برای انجام بهینه امور در آنها تخصص و دانش کافی ندارند. به علاوه کمک گرفتن از دیگران نیز در این مساله اهمیت بسیاری دارد. شراکت با برخی دیگر از همسالان و استفاده از نیروی جوانی اعضای خانواده میتواند فرآیند تاسیس و مدیریت کسب و کار تازه را تسهیل نماید. در مقابل، بیتوجهی به مشاوره و عدم استفاده از کمکهای دیگران ممکن است فشار زیادی به فرد وارد آورد و ضمن از بین بردن لذت کاری (که هدف اصلی این مقطع سنی است) خطر شکست کسب و کار و ایجاد بحران مالی را نیز افزایش دهد.
از سوی دیگر، تغییر اساسی در روش زندگی، که در پی راهاندازی کسب و کار تازه ایجاد میشود نیز شایسته توجهی ویژه است. این گروه سنی سالها با رویهای خاص زندگی کردهاند و برای تغییر جدی این عادات ثابت باید از مسائل گوناگونی اطمینان حاصل نمایند. نخست آنکه سطح سلامتی خود را بررسی کنند و آن را با کار مورد نظر و فشار جسمی و روانی آن تطبیق دهند. به علاوه باید اطمینان حاصل کنند که اعضای خانواده و به ویژه شریک زندگی آنها نیز با این تغییر همراهی میکند و پشتیبان تصمیمات خواهد بود. در غیر این صورت، تغییر سبک زندگی، آن هم به صورتی اساسی، میتواند فشار جسمانی و ذهنی را افزایش داده و به روابط عاطفی قدیمی آسیب وارد سازد.
با این حال اگر به این نکات توجه کافی شود، آغاز کارآفرینی در سنین میانی فرصتی ویژه است. اگر در آستانه بازنشستگی، پنجاه یا شصتسالگی قرار دارید، خود را از موفقیت و لذت یک کسب و کار شخصی محروم نکنید. اگر به دقت عمل کنید، احتمال موفقیت شما بسیار بیشتر از سایر مقاطع سنی خواهد بود و لذت فوقالعادهای در اداره تجارتی جدید تجربه خواهید کرد.
ماهنامه معیشت، شماره ۱۲، شهریور ۹۴