افسردگی فصلی ( Seasonal affective disorder) (با نام اختصاری SAD)، افسردگی زمستانی یا افسردگی پاییزی نوعی افسردگی تلقی می‌شد که در آن فردی که در اکثر اوقات سال از شرایط روحی نرمال برخوردار است در زمستان یا تابستان دچار عوارض افسردگی می‌شود. این اختلال برای اولین بار به طور رسمی توسط نورمَن روزنتهال و همکارانش در مؤسسه ملی بهداشت روان ایالات متحده آمریکا توصیف شد.
دلایل بروز افسردگی فصلی یا پاییزی چیست؟
هنوز دلایل دقیق و قطعی افسردگی فصلی مشخص نیست، اما بعضی از دانشمندان تصور می کنند که هورمون های به خصوصی در زمان های معین و مشابهی در هر سال، در مغز تاثیر می گذارند. متخصصین معتقدند که اختلال خلقی فصلی، احتملا به دلیل اینچنین تغییرات هورمونی می باشد. یک نظریه این است که نور کمتر خورشید در فصل پاییز و زمستان باعث می شود تا مغز سروتونین کمتری تولید کند، سروتونین ماده ای شیمیایی است که به مغز مربوط می شود و حالات و احساسات انسان را کنترل و تنظیم می کند. زمانی که سلول های عصبی مغز که وظیفه ی تنظیم حالات انسان را دارند، به درستی کار نکنند، نتیجه می تواند احساس افسردگی به همراه نشانه ی خستگی و اضافه وزن باشد.
افسردگی فصلی معمولا از دوران جوانی شروع می شود و در بین زنان نسبت به مردان شایع تر است. بعضی از افرادی که دچار این اختلال هستند، نشانه های کم و نه چندان شدیدی مثل زودرنجی را به همراه خواهند داشت، در حالی که ممکن است سایر افرادی که دچار این اختلال هستند با نشانه های بدتر و شدیدتری همراه شوند و در روابط و کارشان اختلال ایجاد شود. از آنجایی که نبود نور کافی در طول زمستان با اختلال خلقی فصلی مرتبط است، این اختلال در کشورهایی که در طول سال، نور خورشید زیادی دریافت می کنند، کمتر دیده می شود.
علائم افسردگی پاییزی یا فصلی
اندوه: همه انواع افسردگی، یک نشانه مهم و مرکزی دارند؛ احساس غمگینی و پوچی در بیشتر ساعات روز.
اشتهای زیاد: در خیلی از افسردگی‌ها اشتهای آدم کم می‌شود، اما در افسردگی زمستانی اشتها زیاد می‌شود؛ بخصوص به چیزهای شیرین پر از کربوهیدرات.
افزایش وزن: وقتی آدم بی‌اندازه شیرینی می‌خورد، معلوم است که چاق می‌شود.
احساس خستگی و کاهش میزان انرژی: احساس کوفتگی بی‌دلیل هم سراغ افسردگان زمستانی می‌آید.
احساس خواب‌آلودگی: درست مثل موجوداتی که به خواب زمستانی می‌روند، افسرده‌های زمستانی هم دلشان نمی‌خواهد رختخواب را ترک کنند.
نداشتن تمرکز: افسرده‌های زمستانی فقط جسم به‌هم‌ریخته‌ای ندارند، آنها نمی‌توانند ذهن‌شان را مثل گذشته مرتب و روی موضوعی تمرکز کنند.
تحریک‌پذیری عصبی: افسردگان زمستانی زودتر می‌رنجند و زودتر هم از کوره در می‌روند.
تمایل به تنهایی: این افراد در اغلب مواقع دوست دارند تنها باشند و کسی مزاحم‌شان نشود.
مهمترین علامت و نشانه افسردگی؛ احساس غمگینی و پوچی در بیشتر ساعات روز.
پیشگیری از افسردگی فصلی
اگر احساس می‌کنید دارای برخی علائم این بیماری هستید، به پزشک متخصص مراجعه کرده و مورد آزمایش قرار بگیرید. اگر تشخیص داده شد که شما مبتلا به این نوع افسردگی هستید، می‌توانید از نکات زیر استفاده و کاری کنید که این بیماری مجدد در شما بروز نکند:
سعی کنید تا آنجا که می‌توانید در طول روز، وقت خود را در بیرون از خانه صرف کنید. حتی اگر آسمان ابری است باز هم این کار را انجام دهید؛ چراکه نور خورشید باز هم در آسمان وجود دارد و می‌توانید از فواید آن بهره‌مند شوید.
یک رژیم غذایی متعادل، سرشار از ویتامین و مواد معدنی استفاده کنید. این کار انرژی بیشتری به شما می‌دهد و همچنین تمایل شما به غذاهای شیرین و نشاسته‌دار را کاهش می‌دهد.
سعی کنید حداقل سه روز در هفته به مدت ۳۰دقیقه ورزش کنید.
در صورت نیاز: در ماه‌های زمستان با یک‌مشاور در ارتباط باشید.
در فعالیت‌های گروهی شرکت کرده و ارتباط خود را با جمع قطع نکنید. در طول زمستان، این امر کمک چشمگیری به شما می‌کند.
افسردگی پاییزی و فصلی چگونه درمان می شود؟
نور درمانی از ابزار اصلی درمان افسردگی فصلی است. دارو و مشاوره نیز ممکن است مورد استفاده قرار بگیرد.
نور درمانی
متخصصان بر این عقیده هستند که نور درمانی با تنظیم مجدد ساعت بیولوزیک بدن می تواند به فرد کمک کند. این ابزار به بسیاری از افرادی که مشکل افسردگی فصلی دارند کمک می کند و استفاده اش نیز ساده است.
دو نوع نور درمانی وجود دارد:
درمان با نور درخشان. در این روش شم یک منبع نور را در فاصله ای مشخص از میز یا صندلی خود قرار می دهید. سپس در حالی که مطالعه می کنید، صبحانه می خورید یا کار می کنید مقابلش می نشینید.
شبیه سازی سپیده دم. در این درمان، یک نور کم وقتی هنوز خواب هستید شروع به کار می کند و با گذشت زمان مانند طلوع خورشید روشن و روشنتر می شود.
با پزشک خود درباره نور درمانی صحبت کنید و گام به گام بر اساس دستوراتی که ارائه می دهد پیش بروید.
در جعبه های نور از چراغ های فلورسنت استفاده می شود که نورشان از چراغ های معمول بیشتر است اما از نور خورشید بیشتر درخشان تر نیستند.
معمولا توصیه می شود روزانه ۳۰ دقیقه الی دو ساعت از نور درمانی استفاده کنید. مدت زمان نور درمانی به قدرت چراغی که استفاده می شود و دستور پزشک بستگی دارد.
پس از یک هفته و یا رست بعد از اینکه نور درمانی را شروع می کنید متوجه بهبود خواهید شد. اما نباید نور درمانی را کنار بگذارید و تا پایان فصل بهتر است ادامه اش دهید. اگر درمان را کنار بگذارید ممکن است افسردگی تان بازگردد.
ضد افسردگی ها
ضد افسردگی ها می توانند به افادی که مشکل افسردگی فصلی دارند کمک کنند. این داروها را ممکن است به تنهایی و یا در کنار نور درمانی مورد استفاده قرار دهند. شایع ترین داروهای ضد افسردگی که برای افسردگی فصلی تجویز می شود عبارتند از:
بازدارنده‌های بازجذب سروتونین ( SSRI ) مانند پاروکستین (Paxil ) و سرترالین (Zoloft ). معمولا ابتدا از SSRI ها استفاده می کنند.
دیگر داروهای ضد افسردگی، مانند بوپروپیون (Wellbutrin ) و ونلافاکسین (Effexor ).
اگر پزشکتان ضد افسردگی تجویز کرد، حتما آن را مطابق با روشی که پزشک توصیه کرده مصرف کنید. هرگز آن را به صورت ناگهانی استفاده نکنید. این کار می تواند عوارض جانبی داشته باشد و یا حتی افسردگی تان را بدتر هم بکند. وقتی آماده بودید که دریافت دارو را متوقف کنید پزشک کمکتان می کند به آرامی دوز دریافتی را کاهش دهید تا از بروز مشکلات پیشگیری شود.
مشاوره
مشاوره نیز می تواند کمک کند، مانند درمان شناختی رفتاری و درمان میان فردی. این درمان ها کمکتان می کنند بیشتر در مورد افسردگی فصلی بدانید و اینکه چگونه علائم را مدیریت نمایید.
خودتان برای اینکه احساس بهتری داشته باشید چه کاری می توانید انجام دهید؟
ورزش مرتب یکی از بهترین کارهایی است که می توانید برای خودتان انجام دهید. دریافت نور بیشتر نیز می تواند کمکتان کند، بنابراین سعی کنید به بیرون بروید و در حالی که خورشید هنوز در آسمان است ورزش کنید. فعال بودن در طول روز مخصوصا ابتدای صبح، کمکتان می کند انرژی بیشتری داشته باشید و کمتر احساس افسردگی کنید.
ورزش هایی با شدت معمولی مانند پیاده روی، دوچرخه ثابت و یا شنا کردن از بهترین روش های شروع فعالیت هستند. اما هر فعالیتی که ضربان قلبتان را افزایش دهد از جمله کارهای روزمره می توانند کمک کنند، مخصوصا اینکه این کارها را بیرون یا نزدیک به پنجره ای نور گیر انجام دهید.
حداقل هفته ای دوبار ورزش هایی برای عضله سازی انجام دهید، مانند ورزش های قدرتی با وزنه و بالا رفتن از پله.
ورزش با شدت معمولی برای بیشتر افراد خطری ندارد. اما همیشه قبل از شروع یک برنامه ورزشی ابتدا با پزشک خود مشورت کنید.
برخی افراد از درمان های تمکمیلی برای درمان افسردگی استفاده می کنند. یک نمونه آن ملاتونین است، هورمونی که کمکتان می کند ساعت بیولوژیک خود را تنظیم کنید. اگر می خواهید از ملاتونین یا دیگر درمان های تکمیلی استفاده کنید، حتما ابتدا با پزشک خود مشورت کنید.
این داروها ممکن است با دیگر داروها تداخل داشته باشند.
مسافرت و یا مهاجرت
کوچ کنید: تجربه افسرده‌های شمال اروپا ثابت کرده است یک مهاجرت کوتاه‌مدت هدفمند به یک شهر یا کشور جنوبی‌تر، حال افسرده‌های زمستانی را بهتر می‌کند. شما هم می‌توانید از تنوع جغرافیایی کشورمان استفاده کنید و یک سفر زمستانی به جنوب کشور را در برنامه‌هایتان بگذارید.
فرصت تبلیغات
تبلیغات متنی
