وقتی کوه حرکت میکند

پدیده اثر زمینلغزش کبیرکوه، به همراه تالابهای یازدهگانه اطرافش، یکی از مهمترین دیدنیهای طبیعی در اطراف سیمره است.
انگار بخشی از کوه را بریدهاند؛ چنان صاف و یکدست که به نظر میرسد تکهای از یک کیک را بریده و برداشته باشند
اینجا «کبیرکوه» است و همانطور که از نامش برمیآید، کوه با عظمتی سر به آسمان ساییده است که پهنه آن تا چشم کار میکند، در امتداد جنوبشرقی ادامه دارد. چطور برشی چنین دقیق در میانه کوه ایجاد شده؟ چرا بخشی از این کوه نیست و این بخش بزرگ به کجا رفته است؟
برای پاسخ به این سئوال باید به گذشته بازگشت؛ به حدود 11 هزار سال پیش در سِیمَره، جایی در مرز استانهای لرستان و ایلام کنونی در زمانی که کبیرکوه سر به فلک کشیده، با ارتفاع 2800 متری خود به دشتهای اطراف مسلط بود، اما به ناگاه زمینلرزهای اتفاق افتاد که تأثیر مستقیمی بر سرنوشت سنگ آهکهای 28 میلیون ساله این کوه داشت.
این تکانهای ناگهانی همراه با آبهای زیرزمینی و شیب دامنه، دست به دست هم دادند تا 27 میلیارد تن از این آهکها از دامنه شمالشرقی کوه جدا شوند.
این توده عظیم پس از جدا شدن، یکباره روی دامنه کوه سُر خورد و به سوی شمال به حرکت درآمد. سپس با عبور از کوهپایه همچنان با ایجاد زلزلههای پیاپی و صدای مهیب، راه خود را ادامه داد.
آنچنان خروشان راه میپیمود که حتی طاقدیس میله کوه هم جلودارش نبود. از طاقدیس گذر کرد و در دشت سرازیر شد. تصورش مشکل است اما، این آوارها مسافتی حدود 19 کیلومتر را طی کردند تا اینکه از توان افتاده و آرام گرفتند.
دشتی به وسعت 100 کیلومتر مربع با این آوارهای سنگی پوشیده شد و منطقه آرامش یافت. البته این پایان ماجرا نبود، آوارهای سنگی که حجم بلوکهای آن گاه تا 20 مترمکعب میرسید، مسیر رودخانههای «کَشکان» و «سِیمَره» را بسته بودند.
جریان رودخانهها قطع و با ایجاد این سد طبیعی، آب در پشت آن جمع شده بود. نتیجه، یک دریاچه وسیع بود که عمق آن به 130 متر میرسید.
در نهایت حاصل این سفر مهیب و پر سروصدا، کوهی زخم خورده، حجم وسیع آوارهای پراکنده و رودخانههای مسدود شده بود.
هزاران سال از این رویداد میگذرد. طی زمان، رودخانهها با صبر و پشتکار راه خود را در میان آوارها باز کرده و دوباره جریان یافتهاند.
هرچند دریاچه قدیمی دیگر دیده نمیشود اما آثار آن هنوز پابرجاست. میراث این دریاچه به شکل تالابهایی در میان دشتی پر از آوار سنگی به جا مانده که دیدن آنها خالی از لطف نیست.
تالابهای یازدهگانه ولیعصر، نشانههایی از لغزشی عظیم هستندکه اکنون زیستگاهی برای پرندگان مهاجر و بومی، آبزیان و گیاهان شدهاند.
آثار به جا مانده از زمینلغزش سیمره، در میانه راه پلدختر به درهشهر، چنان چشمنواز است که هم گردشگران و هم دانشمندان داخلی و خارجی را به خود جلب میکند. این پدیده بزرگترین زمینلغزش شناخته شده روی کره خاکی ماست
گرچه زمینلغزش پدیدهای معمول در دنیای طبیعت بیجان است، اما یدک کشیدن عنوان بزرگترین و گستردهترین زمین لغزش، شهرتی جهانی به آن داده و موجب شده در فهرست آثار ملی به ثبت برسد.
البته گردشگران با سفر به این منطقه میتوانند در نزدیکی این مجموعه کم نظیر، پدیدههای زمینشناختی دیگری چون آبشارهای افرینه، ماربره و هفت آسیاب، درههایی با دیوارههای سر به فلک کشیده و نیز تنگ بهرام چوبین، تنگ ماژین و غارهای باستانی کلماکره و کوگان را هم ببیند.
همچنین برای علاقهمندان به تاریخ نیز آثار به جا مانده از تمدن کهن عیلامی و ساکنان تاریخی این منطقه هم جالب توجه است.
از میان این آثار میتوان به آثار باستانی شهر 1400 ساله ماداکتو، پلهای سنگی چم نمشت، پلدختر و گاومیشان متعلق به دوران ساسانی و پل کلهر متعلق به قرن چهارم هجری اشاره کرد.
حنانه حامی مطلق/عکس:علیرضا امری کاظمی/منبع: سرزمین من