تصویرتهران از نگاه شهروندان
امروز شلوغ تراز روزهای قبل است اما هنوز حضور خیلی پرشور و امیدوارکننده‌ای در نمایشگاه مطبوعات دیده نمی‌شود
چیزی که شاید شبیه وضعیت فروش نشریات در کشور باشد.
پنج روز از افتتاح بیست و سومین نمایشگاه مطبوعات می‌گذرد اما هنوز خیلی از راهروهای مصلای تهران کم تردد هستند و بسیاری از غرفه‌ها بازدید اندکی دارند. با وجود این اوضاع از روزهای ابتدایی خیلی بهتر است و صدای همهمه و شلوغی بازدیدکنندگان به گوش می‌رسد و مخاطبان باذوق را می‌توان در میان جمعیت پیدا کرد.
با حضور بازدیدکنندگان مشتاق، بستری فراهم شده که میزگردی درغرفه همشهری برگزار شود. جمعی از دانشجویان دانشگاه امام صادق(ع)، یک مهندس عمران، خانم خانه دار، خانم حقوقدان و چند شهروند دیگر تهرانی در این میزگردغرفه همشهری شرکت کرده‌اند. قرار است آنها در قالب این پرسش که « از نظر شما اولویت‌های اصلی در مدیریت شهر تهران چیست؟ و روزنامه همشهری کدام اخبار را باید پوشش دهد؟» از دیدگاه خود، مشکلات و مسائل شهری تهران و همچنین نحوه پرداخت رسانه‌ها به اخبار را به چالش بکشند.
از نظر شما اولویت‌های اصلی در مدیریت شهر تهران چیست؟این درست نیست که همه تقصیرها را متوجه مردم کنیم و بگوییم در خیابان‌ها خودروهای تک سرنشین زیاد داریم. واقعا مسئولانی که از حضور خودروهای تک‌سرنشین در پایتخت گلایه می‌کنند تا به حال خودشان با مترو و اتوبوس سفر کرده‌اند تا ببینند مسافران شهری در چه وضعیت اسفباری در میان ازدحام و فشار جمعیت سفرمی کنند!؟
به‌نظرم بخش مهمی ازمشکلات شهر تهران با گسترش وسایل نقلیه عمومی بر طرف می‌شود.» سارا 25ساله است؛ دانشجوی سال آخر کارشناسی ارشد مردم شناسی. او درحالی‌که روزنامه همشهری را ورق می‌زند، پاسخ کوتاه بالا را به سؤال طرح شده در میزگرد؛ «اولویت‌ها و مشکلات اصلی شهر تهران از نظر شما چیست!؟ و چه راه‌حل و پیشنهادی دارید؟» می‌دهد.
آیدا یکی دیگر از مخاطبان که به غرفه همشهری آمده خطاب به سارا می‌گوید: «ترافیک و اوج شلوغی در تهران در ساعاتی مشخص و خاص است. در این ساعات به قدری مترو و اتوبوس‌های بی‌‌آرتی شلوغ می‌شود که واقعا خیلی از شهروندان ترجیح می‌دهند در ترافیک بمانند و با وسایل نقلیه عمومی سفر نکنند. همین چند روز پیش با راننده یکی از اتوبوس‌های بی‌آر تی صحبت کردم. گلایه و اعتراض کردم از شلوغی اتوبوس‌ها راننده در جوابم گفت: «به ما هم سخت می‌گذرد. دستگاه و نیروی بیشتری به ناوگان اتوبوسرانی اضافه نمی‌شود. این حجم شلوغی حتی رانندگان را هم به لحاظ روانی تحت فشار قرار داده است.» آیدا 38ساله و خانه دار است. هر روز از میدان نامجوی شرق تهران با اتوبوس به میدان صنعت می‌رود تا از مادرسالخورده‌اش عیادت کند.
حسین دانشجوی سال آخر فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق (ع) است؛ بعد از اتمام صحبت‌های آیدا می‌گوید:« همه انگشت اشاره‌شان به سمت شهرداری تهران است اما مشکلات شهر تهران باید در سطح کلان‌تری دنبال شود. باید دیگر سازمان و نهاد‌ها دوشادوش هم وارد میدان شوند. در رابطه با ترافیک و آلودگی بخش مهمی از مشکلات برمی‌گردد به قصور خودروسازان کشورمان. ساخت خودروهای بی‌کیفیت و عرضه بدون حساب و کتاب این محصولات باعث شده خیابان‌ها و بزرگراه‌های این شهر تبدیل به پارکینگ بزرگ خودروها شود.»
بعد از این صحبت‌ها مهدی وارد بحث می‌شود، او آشپز یک رستوران است. انگشت اشاره‌اش را به سمت همه آنهایی که در میزگرد شرکت کرده‌اند می‌گیرد و با لحن قاطعی می‌گوید: «ترافیک، آلودگی و تراکم‌سازی مشکلات و اولویت‌های بزرگ و اساسی شهر تهران است که باید برای حل آنها فکر شود، اما در مورد فضای سبز هم اقداماتی باید صورت گیرد البته کارهایی شده ولی هنوز تهران با مشکل کمبود فضای سبز در مناطق و معابرش دست و پنجه نرم می‌کند. به‌عنوان یک شهروند جوان تهرانی درخواست اصلی‌ام توقف ساخت و سازهای بی‌رویه در این شهر است. هر روز اخباری می‌شنویم که ساخت و سازها بی‌رویه متوقف شده و مجوز نمی‌دهند و... اما باز شاهد این رویه و تخریب بافت شهری هستیم.»
«البته در مورد حل معضل ترافیک و آلودگی هوای تهران فرهنگسازی هم نشده است. مردم ما به سمت مصرف‌گرایی گرایش پیدا کرده‌اند ویکی از دلایل استفاده بیش از اندازه از خودروی شخصی هم همین گرایش است. فرهنگسازی درخصوص استفاده شهروندان از دوچرخه و موتورسیکلت‌های برقی در کنار گسترش خطوط مترو و تقویت ناوگان اتوبوسرانی تجربه‌ای است که کشورهای موفق در زمینه کاهش بار ترافیک و آلودگی به‌کار بسته‌اند.»
خانم زمانی، پرستار بازنشسته که در گوشه‌ای از میز نشسته نظرش را در ادامه بحث اینگونه بیان می‌کند و می‌گوید: «حل معضل ترافیک و آلودگی هوای تهران و فرهنگسازی کار زمانبری است اما مسئولان می‌توانند در این زمینه بیشتر کار کنند و مطمئنا با برنامه‌ها و راهکارهای اساسی می‌توان این مشکل را برطرف کرد.»
فرامرز راننده مسافرکش 40ساله هم که برای ساعتی دست از کار کشیده و سری به نمایشگاه مطبوعات زده می‌گوید:« من دروازه غار به دنیا آمدم و الان ساکن منطقه 14هستم. به‌نظرم علاوه بر مشکلاتی که مطرح شد، مشکل اصلی ما جولان معتادان در این شهر است؛ معتادانی که شب‌ها تهران را قرق می‌کنند. نیروی انتظامی این افراد را جمع‌آوری می‌کند اما آیا از تعداد آنها کم می‌شود!؟ این اقدامات دردی را دوا می‌کند!؟
سمت میدان شوش و بازار از دست این معتادان امنیتی وجود ندارد. نیروی انتظامی می‌گوید: معتادان را جمع‌آوری کنیم کجا ببریم مکانی برای نگهداری آنها نداریم. شهرداری باید رسیدگی کند. شهرداری می‌گوید از وظایف سازمان بهزیستی است و بهزیستی هم از پاسخ دادن به سؤال مانند دیگر ارگان‌ها شانه خالی می‌کند و می‌گوید باید ارگان‌های دیگر همکاری کنند. در این میان برای کاهش آسیب و جلوگیری از اعتراض مردم اقداماتی انجام می‌دهند منتها بیشتر شبیه به یک مانور زود گذر است. مشکل اساسی ما در این شهر ناهماهنگی بین ارگان‌ها و نهاد‌هاست.»
محمد از دانشجویان دانشگاه امام صادق(ع) در واکنش به فرامرز می‌گوید: «جمع‌آوری معتادان پاک کردن صورت مسئله است. به‌نظر من باید خانواده‌ها هم در این زمینه کمک کنند. سازمان‌های دولتی وقتی معتادان را جمع‌آوری می‌کنند باید برای بازپروری آنها از خانواده آنان و تشکل‌های مردمی کمک بگیرند. جمع‌آوری قدم اول است که اگر برنامه‌ای برای بهبود معتادان نداشته باشیم کار بی‌فایده‌ای است.»
فاطمه زن جوانی که تا حالا خوب به صحبت‌ها گوش می‌کرد، دستش را بالا می‌برد تا نفر بعدی باشد که حرفش را بزند و می‌گوید: «امان از مهاجرت ها!» فاطمه خانم یک حقوقدان است. کارشناسی حقوق دارد اما ترجیح می‌دهد به جای فعالیت در رشته مورد علاقه‌اش، در خانه از دختر 2ساله‌اش نگهداری کند. او که روزنامه همشهری را در دست دارد، می‌گوید: «چرا هیچ‌کس به فکر بحران مهاجرت و انفجار جمعیت شهر تهران نیست.
عمده مشکلات پایتخت بر می‌گردد به مهاجرت از شهرهای دیگر به این کلانشهر. ترافیک، آلودگی هوا، تراکم‌سازی، معتادان متجاهر و آسیب‌های دیگری که به این شهر وارد شده همه از مهاجرت نشأت می‌گیرد. اصلا شهر تهران تا کجا باید جمعیتش رشد کند!؟ نزدیک به یک‌چهارم جمعیت کشور در طول روز در این شهر فعالیت می‌کنند.
آیا قرار است همه جمعیت ایران را در شهر تهران بگنجانیم؟ راه‌حل بحران مهاجرت که از نظر بنده سرمنشأ همه مشکلات تهران است، تنها با ایجاد اشتغال و بهادادن به دیگر استان‌ها و شهرستان‌ها حل می‌شود. آمده‌ایم همه ارگان‌ها، سازمان‌ها، کارخانه‌های تولیدی، صنعتی و... را در تهران متمرکز کرده‌ایم. معلوم است که نتیجه‌اش بحران مهاجرت است.»
آقای شریفی از نیروهای خدماتی یکی از هتل‌های تهران هم نفر بعدی است که به بحث میزگرد همشهری اضافه می‌شود. در خیابان پلیس منطقه7 تهران زندگی می‌کند. از روی صندلی لحظه‌ای بلند می‌شود، بلندتر صحبت می‌کند تا صدایش در میان همهمه نمایشگاه به گوش بقیه حاضران برسد: «نبود پارکینگ در محله‌ها معضل بعدی شهر تهران است که باید برای حل آن چاره‌جویی شود. تراکم‌سازی در محلات باعث شده که در معبر‌ها جای پارک کافی برای خودروها وجود نداشته باشد.
این اتفاق رخ داده و نمی‌توانیم الان طبقاتی که نباید ساخته می‌شد را تخریب کنیم. حداقل می‌شود با احداث پارکینگ‌های طبقاتی دولتی و با اخذ مبلغ کمتری از شهروندان بابت پارک خودرو این معضل را تا حدودی حل کرد. هم مشکل ترافیک و سد معبر کم می‌شود و هم اینکه خشونت و دعوا و مرافعه‌ها بین اهالی برسرجای پارک در محله‌ها که این روزها واقعا سوهان روح‌شده، تمام می‌شود. باور کنید هر شب در محله ما همسایه‌ها دست به گریبان هم هستند برای جای پارک و این خشونت‌ها در اکثر محله‌های شهر تهران هر روز ادامه دارد.»
یکی دیگر از دانشجویان دانشگاه امام صادق(ع) که در میان همکلاسی‌ها در طول بحث در حال مشورت بود به‌عنوان نماینده و سخنگوی آنها می‌ایستد و در مورد یک مشکل کمتر دیده‌شده شهر تهران بحث می‌کند:«طبیعتا این روزها بیشتر مشکلاتی که مطرح می‌شود، مربوط به فضای ظاهری و بصری شهر تهران است. اما معضلات دیگری وجود دارد که مانند آتش زیر خاکستر است و کمتر به آن اشاره شده است. این مشکلات اجتماعی از معضل ترافیک و جای پای مهم‌تر است.
برجسته‌ترین آن روابط خانوادگی و مسائل خانواده است که از دل آن آسیب‌های مهمی مانند طلاق، روابط جنسی افسارگسیخته و... مطرح می‌شود. نه‌تنها شهرداری حتی نهاد‌های دیگری که فضاهای کوچک‌تر فرهنگسازی اجتماع مانند مدارس، مساجد محلی و... را در اختیار دارند، در این رابطه جدی کار نمی‌کنند.»
آقا سامان یک مهندس عمران جوان در ادامه به مشکل بی‌هویت‌شدن شهر اشاره می‌کند و می‌گوید: «انتقاد مهم من در مورد شهر تهران تخریب معماری‌های ایرانی اسلامی و تخریب بافت قدیمی شهر است. هویت شهر از بین رفته و به لحاظ ظاهری از المان‌های مدرنیته و پست مدرن آشفته استفاده می‌شود. مجسمه‌های پست‌مدرن شهر را تسخیر کرده است؛ درحالی‌که می‌توانست این شهر پر از المان‌ها و تندیس‌های ایرانی باشد تا هویت شهر حفظ شود و شهروندان ارتباط قابل لمس‌تری با آن برقرار کنند.»
روزنامه همشهری کدام اخبار را باید دنبال کند؟سارا می‌گوید: روزنامه باید برای مردم کار کند. دغدغه روزنامه باید طرح و حل مشکلات مردم باشد. وقتی یک مخاطب تیترهای صفحه اول روزنامه را می‌خواند، باید بتواند با آن ارتباط برقرار کند اما متأسفانه خیلی از اخباری که تیتر می‌شود، دردی از مردم دوا نمی‌کند. مثلا اخبار انتصاب‌ها و چالش‌ها بین مقامات و مسئولان برای مردم چه اهمیتی دارند. روزنامه باید مردمی باشد نه دولتی.
سامان می‌گوید: «به‌نظر من روزنامه همشهری بهتر است چالشی‌تر کار کند. خیلی از مباحث و مسائلی که در روزنامه همشهری به‌عنوان روزنامه‌ای که به‌صورت ویژه باید در مورد شهر تهران بپردازد، از قلم می‌افتد. سانسور در این روزنامه به‌نظر من بسیار است و بیشتر درگیر اخبار سیاسی و جناحی شده است.» به‌نظر آیدا:
«جای گزارش‌های جذابی که با تصویر و پرداخت‌های میدانی مسائل و مشکلات مردم را مطرح می‌کند، روی جلد روزنامه خالی است. صفحه روزنامه شلوغ است و پر تیتر...گزارش‌های خاص مردمی در میان خروار اخباری که همه در خبرگزاری‌ها و سایت‌ها و فضای مجازی از قبل منتشر شده، گم می‌شود و این باعث شده روزنامه کمتر دیده شود و عکس صفحه اول و تیتر مخاطب را جذب نکند.» به اعتقاد جمعی از دانشجویان دانشگاه امام صادق(ع) هم:
«روزنامه همشهری و نشریات وابسته به آن همان مشکلاتی را دارند که در فرهنگسراهای محله شهرداری تهران شاهد آن هستیم. این رسانه‌ها سیاستگذاری‌های هماهنگی را دنبال نمی‌کنند. در فرهنگسراها تئاتری اجرا می‌شود که فیلم سینمایی اکران شده چند ساعت قبل در همان فرهنگسرا موضوع آن را نقض می‌کند. روزنامه سیاستی را دنبال می‌کند که مجلات، ضمائم و دیگر نشریات وابسته به آن، جملگی آن را نقض می‌کند.
تکلیف مخاطبان اصلا مشخص نیست. معلوم نیست مخاطب در چه مختصاتی قرار گرفته است. این مسائل باعث بی‌اعتمادی مخاطب می‌شود و این حس که گویا رسانه‌ای که با آن ارتباط برقرار کرده، به‌صورت جزیره‌ای اداره می‌شود و سیاست و هدف کلی ندارد.» فاطمه در پایان می‌گوید: «جهت‌گیری‌های تند سیاسی در مطبوعات زیادشده و روزنامه همشهری نیز از این قاعده مستثنی نیست. سوگیری‌های سیاسی تنها به نفع گردانندگان یک رسانه است نه مردم. بهتر است روزنامه اطرافش را با عینک مردم ببیند نه با عینک مقامات و مسئولان.»
