گشایش جدید در مسیر ترانزیت آسیا و اروپا
مسیری که از کشورهای شمال اروپا، منطقه اسکاندیناوی و روسیه به قلمرو ایران وارد می‌شود و با استفاده از بنادر ایران در خلیج‌فارس، تا حوزه اقیانوس هند و کشورهای جنوب شرقی آسیا امتداد پیدا می‌کند و با استفاده از آن بخش وسیعی از کشورهای آسیایی و اروپایی می‌توانند با تحمل هزینه و زمان کمتر به مبادله کالاهای تجاری خود بپردازند.
کریدور شمال - جنوب، که بخش مهمی از آن از خاک ایران می‌گذرد به‌عنوان مهم‌ترین و مناسب‌ترین حلقه ترانزیت کالا بین آسیا و اروپا مطرح شده است. اهمیت این کریدور وقتی بیشتر به چشم می‌آید که بدانیم تا پیش از شکل‌گیری این مسیر بین‌المللی، صاحبان کالا و بازرگانان حوزه خلیج‌فارس و اقیانوس هند، برای ارسال کالاهای خود به اروپای مرکزی، شمال اروپا و روسیه، عموما باید از مسیر دریا استفاده می‌کردند و از طریق اقیانوس هند، دریای عمان، خلیج عدن، دریای سرخ و کانال سوئز به دریای مدیترانه می‌رسیدند.
در این حالت کالاهایی که مقصد نهایی آنها جنوب روسیه و اوکراین بود از طریق دریای سیاه به بندر اودیسا و کالاهایی که مقصد آنها اروپای شمالی و شمال روسیه بود، با گذر از تنگه جبل الطارق، اقیانوس اطلس، دریای مانش و دریای بالتیک به شمال اروپا، هلسینکی یا بندر سن پترزبورگ می‌رسیدند.
فرایندی پرهزینه و زمان‌بر که استفاده از مسیر کریدور شمال - جنوب را بسیار به‌صرفه و ایده آل جلوه می‌دهد چراکه با استفاده از کریدور شمال - جنوب، هزینه حمل کالاهای ترانزیتی بین کشورهای حوزه اقیانوس هند تا شمال اروپا حدود30درصد ارزان‌تر تمام می‌شود و کشورها می‌توانند با سرعتی حدود دوبرابر در مقایسه با مسیر کانال سوئز به حمل کالا بپردازند. در کریدور شمال- جنوب حمل بار به ازای هر 15 تن 2500 دلار صرفه‌جویی خواهد داشت و زمان 40 روزه مسیر سنتی به 15 روز در این کریدور کاهش می‌یابد.
2 کریدور جهانی در قلب ایرانایران در مرکز کریدور شمال - جنوب قرار دارد؛ یک سر این مسیر ترانزیتی از بنادر جنوبی کشور به حوزه اقیانوس هند و بندر بمبئی و در شمال ایران، سر دیگر این مسیر از بنادر انزلی و امیرآباد و از طریق دریای خزر به بنادر آستاراخان و لاگان روسیه متصل می‌شود. در این میان کالاهای وارد شده به خاک ایران باید به‌وسیله حمل‌ونقل جاده‌ای و ریلی به سوی دیگر کریدور منتقل شوند و به همین دلیل توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقلی کشور به‌ویژه در حوزه ریلی مدنظر برنامه‌های توسعه‌ای قرار گرفته است.
در این زمینه هادی حق‌شناس، معاون توسعه مدیریت و برنامه‌ریزی سازمان بنادر و دریانوردی کشور به همشهری می‌گوید: کل فضای سرزمینی ایران در مسیر 2کریدور جهانی شمال - جنوب و غرب - شرق قرار گرفته که یک مسیر دو جانبه ریلی و جاده‌ای است و در شمال و جنوب کشور از طریق بنادر شهید رجایی، امام خمینی، چابهار، امیرآباد، انزلی و نوشهر به شبکه حمل‌ونقل دریایی متصل است. به گفته او، با تکمیل پروژه خط راه‌آهن 365 کیلومتری قزوین - رشت - آستارا، امکان دسترسی جاده‌ای و ریلی به کشورهای کریدور به منطقه قفقاز و روسیه نیز میسر می‌شود.
حق‌شناس می‌افزاید: ایران، روسیه و آذربایجان، از بنیانگذاران اصلی این کریدور بین‌المللی هستند که کلیه کشورهای منطقه می‌توانند از آن منتفع شوند اما در شرایط فعلی، به‌نظر می‌رسد با توجه به مشکلاتی که روسیه در برخی چالش‌های سیاسی با کشورهای اروپایی پیدا کرده، مسیر ایران برای این کشور مطلوبیت بالایی دارد و این می‌تواند روند توسعه این کریدور را تسریع کند. به گفته او، گردهمایی 3بنیانگذار این کریدور بین‌المللی در تهران، مزیت و اهمیت بالای این مسیر برای هر سه طرف را آشکار می‌کند.
ترانزیت گندم هند از خاک ایران به افغانستان کلید خورد
معاون توسعه مدیریت و برنامه‌ریزی سازمان بنادر و دریانوردی با اشاره به امضای موافقتنامه سه‌جانبه بین ایران، هند و افغانستان که در سال گذشته به امضا رسید، گفت: پس از گذشت یک سال از توافق 3کشور برای ترانزیت کالا از مسیر ایران و کریدور شمال- جنوب، دیروز نخستین کشتی حامل گندم هند برای تزانزیت به افغانستان در چابهار پهلو گرفت تا با انتقال این محموله از طریق کریدور شمال - جنوب به کشور افغانستان، رسما همکاری 3کشور در حوزه ترانزیت از طریق این کریدور آغاز شود.
هادی حق شناس، در گفت‌وگو با همشهری افزود: هند سالانه حدود یک میلیون تن گندم به افغانستان صادر می‌کند و افغانستان نیز مقادیر زیادی مواداولیه برای صادرات به هند و دیگر کشورها دارد که می‌تواند از مسیر ایران ترانزیت شود.
