شکست داعش از شرق سوریه تا غرب عراق
القاعده عراق که طی سالیان گذشته و حتی پیش از اعلام خلافت جعلی داعش، با استفاده از موقعیت صحرایی مناطق مرزی میان عراق و سوریه، پل ارتباطی نفوذناپذیری با هدف نقل و انتقال سریع نیرو و تجهیزات نظامی ایجاد کرده بود، اکنون خود را برای وداع همیشگی با این منطقه مرزی آماده می‌کند.
آزادی دیرالزور؛ تکمیل کریدور مرزی تهران تا بیروتخبرگزاری رسمی سوریه (سانا) در ساعات اولیه صبح جمعه، سرانجام خبر آزادسازی کامل شهر دیرالزور توسط ارتش، بعد از مقاومت نیروهای باقیمانده داعش در مساحتی معادل کمتر از 5درصد از این شهر طی روزهای گذشته را منتشر کرد. به این ترتیب یکی از مهم‌ترین مراحل بحران تاریخی سوریه، با خاتمه کامل محاصره 5ساله دیرالزور و پیروزی نیروهای مقاومت به پایان رسید.
دیرالزور ازجمله نخستین شهرهایی بود که از آغاز بحران سوریه در سال 2012به‌دست ائتلافی گسترده از نیروهای مسلح معارضه سقوط کرد. فرماندهی این گروه‌ها در ابتدا با جبهه النصره (القاعده شام) بود، اما در ادامه و با تشدید تنش‌های میان گروه‌های تکفیری، داعش سرانجام در سال 2014تمام استان دیرالزور (به استثنای بخش کوچکی از حاشیه شرقی شهر و همچنین پایگاه هوایی دیرالزور) را به سیطره خود درآورد.
دیرالزور برای تمامی طرف‌های درگیر بحران سوریه و عراق از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ داعش آن را به مثابه گذرگاهی حیاتی به شمار می‌آورد که امکان حرکت و نقل و انتقال سریع در قلب صحرای خاورمیانه را در اختیار این گروه تروریستی قرار می‌دهد. بخش عمده‌ای از نیروها و تجهیزات نظامی که از طریق مرزهای ترکیه در اختیار داعش قرار می‌گرفت با استفاده از این پل ارتباطی سر از موصل یا رمادی در می‌آورد.
در سوی دیگر نیز، دیرالزور نقطه‌ای کلیدی از کریدور مرزی به‌حساب می‌آید که محور مقاومت را از تهران تا سواحل مدیترانه به هم متصل می‌کند. در کنار تمام اینها، وجود چاه‌های نفت و گاز، پالایشگاه و لوله‌های انتقال گاز شبکه ملی سوریه بر حساسیت دیرالزور می‌افزاید.
عملیات آزادسازی دیرالزور در اوایل تیر‌ماه امسال، بعد از آزادی تدمر آغاز شد. یکی از ویژگی‌های این عملیات، حضور نیروهای نخبه‌ای بود که نقش جدی در آزادسازی حلب ایفا کرده بودند (به‌طور ویژه حزب‌الله لبنان). دقایقی بعد از خبر آزادی دیرالزور، ارتش سوریه با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد پیشروی نیروهای نظامی این کشور با هدف پاکسازی تمامی نقاط مرزی، به سوی شهر البوکمال ادامه خواهد داشت.
آزادی القائم؛ آخرین نفس‌های داعش در عراقپیشروی نیروهای نظامی علیه داعش در این سوی مرزهای عراق نیز با خبر آغاز مرحله دوم عملیات آزادسازی شهر قائم در مرز سوریه ادامه پیدا کرد. نیروهای نظامی عراقی متشکل از ارتش این کشور، نیروی ویژه مبارزه با تروریسم، حشد عشایری و حشد شعبی، روز پنجشنبه محاصره داعش در شهر قائم را تکمیل کرده و سرانجام ساعت 9صبح روز جمعه، آخرین مرحله از عملیات را با بمباران گسترده مواضع تروریست‌ها آغاز کردند. در ادامه عملیات، 40هزار نیروی عراقی، حرکت به سوی مرکز قائم را از 3محور جنوبی، شرقی و غربی آغاز کرده و در کمتر از یک ساعت، پرچم عراق را بر فراز گذرگاه مرزی حصیبه به اهتزاز درآوردند.
قطری العبیدی، فرمانده نیروهای حشد استان انبار با اشاره به غافلگیری داعش از سرعت پیشروی نیروهای عراقی گفت: طبق مشاهدات میدانی ما، برخی عناصر داعش ازجمله 2تن از فرماندهان این گروه، به‌دلیل فرار از مواضع، زنده زنده سوزانده شدند.
شهر قائم در خرداد‌ماه سال 93به‌دست داعش سقوط کرد و اعتبار تمام گذرگاه‌های مرزی آن به‌عنوان بخشی از خلافت جعلی، از بین رفت اما در پی فرمان حیدرالعبادی، نخست‌وزیر عراق برای آغاز عملیات آزادسازی مناطق غربی استان انبار در 4آبان‌ماه سال‌جاری، بار دیگر نیروهای ارتش این کشور کنترل قائم را به‌دست گرفتند.
نیروهای غیرسوری محور مقاومت، نقش ویژه و رسانه‌ای را در آزادسازی مناطق شرقی این کشور از دست داعش ایفا کردند، به‌طوری که برای نخستین بار، ابومصطفی، یکی از فرماندهان میدانی حزب‌الله (که طی 4سال گذشته در دیرالزور مستقر بود) با حضور مقابل دوربین شبکه المیادین، خبر آزادی بخش مرکزی شهر و شکست محاصره 5ساله آن را اعلام کرد.
البته فعالیت نیروهای مقاومت در شرق سوریه محدود به حزب‌الله لبنان نمی‌شود و برخی گروه‌های عراقی، ازجمله گردان‌های اهل حق نیز در این منطقه حضور دارند. با توجه به آزادی گذرگاه‌های مرزی قائم و موقعیت نیروهای مقاومت حاضر در مرز سوریه، انتظار می‌رود این نیروها به‌زودی برای آزادی شهر البوکمال از 2سوی مرز به یکدیگر ملحق شوند.
