گروه فرهنگ و هنر ــ در جامعه مردسالار بیشک حضور زنان نویسندهای که بیپروا از خود بنویسند، ارزشمند است. درک شرایط نابرابری که زنان در آن زیست کرده و میکنند و ابدا معطوف و مختص به یکجا و جغرافیا هم نیست، بیش از همه شاید بهواسطه ادبیات میسر باشد. در ایران نیز زنان شاعر و نویسنده کم نداریم و اگر نگاهی به تاریخ پرشکوه دهههای چهل و پنجاه خورشیدی را مرور کنیم، درمییابیم بخش اعظمی از میراث ادبی که امروز برایمان برجای مانده، ماحصل هنر زنان نامداری چون فروغ فرخزاد، سیمین دانشور، پروین اعتصامی و... است. امروز هم هستند زنان نویسنده و شاعر توانایی که وقت و عمر خود را وقف ادبیات کردهاند و در آثارشان از جهان ذهن و دردها و مصائبی که دنیای امروز بر زنان تحمیل میکند، میگویند.
در این راستا بیشک فریبا وفی، یکی از نویسندگان مهم و موفقی است که آثارش همواره در مرکز توجه قرار داشته و مخاطبانی پرشمار داشته و دارد. «پرنده من» نخستین رمان فریبا وفی بود که در سال 1381 منتشر شد و مورد استقبال چشمگیر مخاطبان و منتقدان قرار گرفت. این کتاب برنده جایزه بهترین رمان سال 1381و سومین دوره جایزه هوشنگ گلشیری و دومین دوره جایزه ادبی یلدا شد و در مهرگان ادب و جایزه ادبی اصفهان نیز مورد تقدیر قرار گرفت. همین مسئله زمینه شهرت روزافزون وفی را ایجاد کرد و از همان ابتدا نامش را در فهرست نویسندگان تاثیرگذار امروز ایران قرار داد. «پرنده من» تا به حال 27 بار در نشر مرکز تجدیدچاپ شده و رمان «ترلان» نیز به چاپ بیستم رسیده است. کتابهای «حتی وقتی میخندیم» و «رؤیای تبت» نیز بارها تجدید چاپ شده است. وفی با مجموعه داستان «بی باد بی پارو» هم توانست برنده جایزه احمد محمود شود. با توجه به مقبولیت وفی در داخل و خارج کشور به نظر میرسد که آثار وی دارای ویژگی خاصی است. اول بهمنماه زادروز این نویسنده تواناست و به همین مناسبت گفتگوی احمدپوری، نویسنده و مترجم را که در آن از هنر و داستانهای وفی میگوید، میخوانید:
* به عنوان نویسنده و مترجمی که آثار ادبیات معاصر ایران را نیز دنبال میکنید، بهنظر شما چرا آثار وفی خوانده میشود و مقبول عام میافتد؟
در درجه اول وفی یک نویسنده است. نویسنده خوبی هم هست. وفی نویسنده به دنیا آمده است. در جواب سوال شما باید بگویم که چون وفی صداقت دارد. صداقت نهتنها در نوشتن بلکه در تمام هنرها حرف اول را میزند. وفی در نوشتن به دنبال روشها و هیاهوی ادبیات و اینکه چه نوع ادبیاتی مد است، نیست. با صداقت تمام حرف خودش را میزند. نگاهش به پیرامون خود بسیار عمیق و تیز است. انسانهایی که در رمان و داستانهای ایشان هستند، از کره ماه نیامدهاند و واقعی هستند. وفی انسانها را ژرفتر تحلیل میکند و موقعیتها و روابط آنها را در اجتماع طوری میسازد که ما آنها را بهتر درک میکنیم و باعث نزدیک شدن ما به شخصیتهای داستانش میشود.
* امروزه شاهد حضور نویسندگان زن بسیاری هستیم که در داستان کوتاه و رمان صاحب آثار بسیاری هستند، چرا بین این تعداد نویسنده زن، وفی توانسته موفقتر از بقیه ظاهر شود و در بازار کتاب موفقتر عمل کند؟
ما نویسنده زن خوب زیاد داریم. بهعنوان مثال زویا پیرزاد یکی از پرمخاطبترین نویسندگان ایران است. واقعیت این است که مخاطب معمولا اشتباه نمیکند. وقتی قشر جدی کتابخوان به دنبال نویسندهای است و کارهای او را دنبال میکند، چشم بسته باید قبول کرد که وی نویسنده خوبی است. باید قبول کنیم که لابد وفی و باقی کسانی که موفقتر هستند، بهتر میتوانند با مخاطب ارتباط برقرار کنند و مخاطب چیزی را که میخواهد در رمان او پیدا میکند. اینطور هم نیست که یک حادثه خاص باعث مطرح شدن وفی شده باشد و بخشی از استقبالی که از آثارش میشود، به دنبال آن اتفاق باشد؛ البته صرف زن بودن با توجه به تعداد به نسبت کم نویسندگان زن به او کمک کرده و باعث توجه به او چه در داخل و چه در خارج ایران شده است.
* اولین اثری که از وفی به چاپ رسید؛ «پرنده من» در سال 1381 بود اما سالها طول کشید تا وفی شناخته شود و مورد اقبال عمومی قرار بگیرد. این روند طی سالهای اخیر شدت یافت بهطوری که یکی از رمانهای او نیز برنده یک جایزه خارجی شد؛ دلیل طولانی بودن این روند چیست؟
دلیل کند بودن این روند در سالهای اول به علت شناختهنشدن است. این مسئله فقط به وفی مربوط نمیشود. هر نویسنده در سالهای اول از مخاطب محک میخورد و هنگامی که مخاطب به این نتیجه میرسد که نویسنده خوب است، استقبال صورت میگیرد که باعث مطرح شدن او میشود. درنهایت وی جزء سلبریتیهای ادبیات میشود و تیراژ کتابهایش بالا میرود. اما اینطور نیست که از ابتدا به ساکن تیراژ کتابها بالا باشد. باید شناخت اتفاق بیفتد. «پرنده من» بهزعم من یکی از درخشانترین کارهای وفی است اما زمان میخواست تا مقبول بیفتد و به چاپ برسد و مطرح بشود.
* معمولا نویسندگانی مانند وفی که آثارشان پرمخاطب است از سوی برخی منتقدان و نویسندگان نخبهگرا برچسب عامهپسند بودن میخورند و عدهای معتقدند که آثار وفی و امثالهم که جزءپرفروشهای بازار کتاب بهشمار میآیند، پهلو به عامهپسند بودن میزنند. نظر شما در اینباره چیست. آثار وفی در کدام دسته جای میگیرد؛ نخبهگرا یا عامهپسند؟
این تئوری میلنگد. این کتاب را بیرون از مرزهای ایران ببرید و بگویید که عامهپسند است. بهعنوان مثال همه میدانیم که مارکز مانند جویس نیست. در این مسئله شکی وجود ندارد اما اینکه مردم کارهای مارکز را میفهمند، جزء محسنات کار مارکز است. دعواها سر عامهپسند بودن به نظرم خلط مبحث است و از سر ناآگاهی و تنگنظری. اثر عامهپسند ویژگیهای خاصی دارد که به آن ادبیات زرد میگوییم و هم مخاطبش بسیار زیاد است هم تیراژ کتابهایشان که این تعداد بسیار بیشتر از آثار وفی است. در عرصه ادبیات جدی، رمانی که پرفروش میشود، انگ عامهپسند بودن میخورد. این انگ را به پیرزاد و احمد محمود هم زدهاند که واقعا بیانصافی است. پرفروشبودن این نویسنده بهدلیل تولید ادبیات صادقانه است. ادبیات نخبهگرا مخاطبش کم است که دلیل بر حقانیت آن نیست و تعداد مخاطبان زیاد هم دلیل بر ابتذال نمیشود. آثار باید تعریف و جایگاه خود را پیدا کنند و کلا با مسئلهای که مطرح کردید، موافق نیستم.
* ویژگی اصلی آثار وفی که باعث تفاوت کار وی با باقی نویسندگان و استقبال مخاطبان از وی شده، بهنظر شما کدام است؟
راوی صادق دردهای انسان ایرانی / به مناسبت زادروز فریبا وفی، نویسنده توانای ادبیات
دستهبندی: گوناگون
تاریخ انتشار: ۱۳۹۶ بهمن ۲, دوشنبه ساعت ۲۱:۲۲۰ رأیبدون امتیاز

گروه فرهنگ و هنر ــ در جامعه مردسالار بیشک حضور زنان نویسندهای که بیپروا از خود بنویسند، ارزشمند است. درک شرایط نابرابری که زنان در آن زیست کرده و میکنند و ابدا معطوف و مختص به یکجا و جغرافیا هم نیست، بیش از همه شاید...
وفی در آثارش حادثهمحور نیست؛ البته این نه حسن است نه عیب. آثار وفی شخصیتمحور است. وفی درون شخصیتها را موشکافانه و دقیق میبیند. قهرمانهای داستان وفی کسانی هستند که وی آنها را میشناسد. وفی شخصیتها را کالبدشکافی میکند و آدمهایی ملموس میآفریند که من خواننده آنها را باور میکنم. نکته دیگری که در آثار وفی است و کمتر بدان توجه شده، طنز موجود در کارهای وفی است. دید طنزآلود و تلخ او به زندگی است که آثار او را موفق میکند. در آثار وفی از نظر مکانی و شخصیتها چیز مصنوعی و ساختگی نمیبینیم. در آثار وفی با زندگی آشنا میشویم که از هر روز از بغل گوشمان رد میشود اما در موردش هرگز کنجکاوی نکردهایم.
این مطلب برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود کیفیت مطالب کمک میکند.
در حال بررسی رأی شما...