فرصت‌سوزی در تعیین استراتژی توزیع گاز\

حامد صالح‌آبادی: کشورهای توسعه‌یافته برای صد سال آینده‌شان استراتژی کلان و برای ٢٠ سال آینده استراتژی مدون‌شده دارند که در آن مسیر حرکت می‌کنند و در این راه سردرگم و بی‌هدف نیستند. حال با این اوصاف سؤال این است که استراتژی ٢٠ سال آینده وزارت نفت درباره توزیع گاز متان چیست؟
٢٥٠ تا ٣٠٠ میلیارد متر مکعب در سال گاز متان استخراج خواهیم کرد که باید پرسید این سرمایه و انرژی عظیم در چه مسیری ریل‌گذاری شده است؟ آیا همچنان تمام مشوق‌ها در راستای سوزاندن و هدردادن این سرمایه متعلق به نسل‌های آینده است! آیا همچنان با سردرگمی در تدوین استراتژی جامع بیش از ٤٠ درصد از بزرگ‌ترین سرمایه متعلق به آیندگان را هدر می‌دهیم و محیط زندگی و هوا را آلوده خواهیم کرد؟
صرفا قیمت گاز متان، خوراک پتروشیمی را یکباره و چشم‌بسته و هیجانی از ٢.٥ سنت به ١٣ سنت افزایش داده‌اند! باید سؤال کرد بر‌اساس کدام نقشه راه و استراتژی این اقدام انجام شد؟ صرفا به ‌خاطر اینکه پتروشیمی‌ها سودآور هستند!؟
این در حالی است که پتروشیمی‌ها تنها هفت درصد از گاز متان کشور را مصرف می‌کنند و ٤٠ درصد از گاز متان تولیدی کشور در نیروگاه‌ها و مصارف خانگی به هدر می‌رود. آیا این هفت‌درصدی که اشتغال، درآمدزایی، توسعه، عزت و افتخار برای کشور خلق می‌کرد، ارزان‌ خریداری می‌کرد و دیگر حوزه‌هایی که ٩٣ درصد گاز کشور را مصرف می‌کنند، ارزان‌ خریداری نمی‌کنند!
خوب حالا آقایان تصمیم گرفتند که قیمت خوراک پتروشیمی‌ها را افزایش دهند. آیا اتفاقی این تصمیم زمانی اتخاذ شد که دولت روحانی با سیاست تعامل با جهان و جذب سرمایه‌گذاری روی‌کارآمده، بنا داشت ده‌ها میلیارد دلار در صنعت پتروشیمی سرمایه‌‌گذاری خارجی جذب کند؛ ولی این تصمیم مسئولان باعث آن شد که این سرمایه‌گذاری‌ها عقیم بماند.
دلیل اصلی منصرف‌شدن سرمایه‌گذاران خارجی همین افزایش هیجانی قیمت خوراک پتروشیمی‌ها از ٢.٥ سنت به ١٣و 10 سنت بود. با این قیمت هیچ‌کدام از پروژه‌های بزرگ این صنعت از‌جمله MTO و GTL و دیگر پروژه‌های مرتبط دیگر توجیه مناسب برای جذب سرمایه‌گذار خارجی را نداشت؛ بنابراین به جای سنگ، صخره در مسیر جذب سرمایه‌گذاری خارجی قرار دادند و همه تلاش‌های دکتر روحانی و ظریف و... منجر به جذب سرمایه‌گذاری مدنظر در این صنعت نشد.
حال تصمیم گرفتید خوراک پتروشیمی‌هایی را که سود می‌دادند، به جرم سود‌دهی ٢٠ تا ٢٥‌درصدی افزایش دهید. چرا واحدهای جدید را نیز با همان چوب راندید. مگر واحدهای جدید نیز در پنج تا هفت سال اول بهره‌برداری چنین سودی کسب می‌کنند؟
کدام واحد MTO یا GTL و صنایع بالادستی پتروشیمی با خوراک10‌سنتی اقتصادی است؟ کدام سرمایه‌گذار عاقلی حاضر است در ایران صدها میلیون یورو هزینه کند که به حاشیه سود احتمالی بین 10 تا ١٢درصدی دست یابد و همه ریسک‌های سرمایه‌گذاری در ایران را بپذیرد.
افزایش ناگهانی قیمت خوراک پتروشیمی‌ها فاتحه جذب سرمایه‌گذاری خارجی و دستیابی به فرصت‌های ناشی از برجام را خواند. حال برای توقف این سردرگمی، پیشنهاد می‌کنم قیمت خوراک پتروشیمی برای طرح‌های جدید به‌ صورت پلکانی تعیین شود. به این مفهوم که برای پنج سال اول بهره‌برداری قیمت خوراک واحدهای پتروشیمی مانند دیگر مصرف‌کنندگان گاز باشد و پنج سال دوم بین ٣٠ تا ٤٠ درصد تخفیف در نرخ خوراک اعمال شود و پس از 10 سال خوراک با تخفیف 10 درصد تحویل واحدهای پتروشیمی شود. چنانچه این پیشنهاد عملیاتی شود، بیش از 10 واحد بزرگ GTL و 10 واحد MTO و ده‌ها واحد دیگر در حوزه پتروشیمی راه‌اندازی و در مدت پنج سال ممکن است ٥٠ میلیارد یورو سرمایه‌گذاری در این حوزه جذب شود. این تحول بزرگ ضمن اشتغال‌زایی، تولید ملی را افزایش و درآمد پایداری برای نسل‌های آینده ایجاد و همچنین مشتری قابل اتکایی در شرایط مختلف بازار‌های جهانی جذب خواهد کرد. ما در شرایط فعلی نمی‌توانیم گاز متان را با کشتی صادر کنیم. تبدیل آن به گاز مایع نیز بسیار پرهزینه و غیراقتصادی است؛ اما با تبدیل گاز به بنزین و گازوئیل و دیگر مشتقات می‌توانیم آن را با ارزش افزوده بالاتر به بازارهای جهانی عرضه کنیم و برای گاز تولیدی کشور بر‌اساس یک استراتژی بلندمدت حرکت رو به جلو داشته باشیم. فقط اگر نصف گازی را که در نیروگاه‌ها و مصارف خانگی هدر می‌رود، به صنعت پتروشیمی اختصاص دهیم، سالانه حدود ٢٥ تا ٣٠ میلیارد دلار درآمد ملی افزایش و ضمن ارتقای جایگاه ایران در اقتصاد جهانی برای صدها هزار نفر اشتغال مستقیم و غیرمستقیم ایجاد خواهد شد. بنابراین انتظار از کمیسیون انرژی مجلس و وزارت نفت این است که هرچه زودتر با اصلاح روند موجود و تصویب تخفیفات پلکانی، استراتژی توزیع گاز را تدوین و جلوی فرصت‌سوزی‌های موجود را در این حوزه بگیرند.