کیانا آذر: نمایشگاه نقاشی «محمد اسکندری» با عنوان «کاشفان چشمه» در گالری «پروژه‌های آران» از چهارم اسفندماه برپا شده است. نگاه سمبولیک او به دنیای پیرامون خود که گویی بازنمایی خود هنرمند - یا هم‌نسلان او - در زمان و مکانی نامشخص است که خیال و واقعیت را درنوردیده، گویی که هر دو قابل تفکیک نیستند. به هر شکل از این نظر تجربه‌ای قابل‌اعتنا در هنر نقاشی امروز است. این نمایشگاه تا 21 اسفندماه پابرجاست. به این بهانه با محمد اسکندری گفت‌وگویی کردیم که می‌خوانید.
این نمایشگاه چندمین نمایشگاه انفرادی شماست؟ کمی از فعالیت‌های هنری خود بگویید.
این نمایشگاه هشتمین نمایشگاه انفرادی من است که شامل هفت نقاشی، یک ویدئوآرت، پنج اثر چاپ سیلک با نسخه‌های محدود و یک نقاشی دیواری با تکنیک استنسیل است. چندوقتی بود که به گسترش کارهایم با رسانه‌های متفاوت فکر می‌کردم و آشنایی‌ام با نرم‌افزارها باعث شد برخوردم با موضوعات، محدود به نقاشی نشود. البته این تجربه را پیش‌تر هم داشته‌ام، ولی در این نمایشگاه سعی کردم جدی‌تر به آن بپردازم.
در آثار به‌نمایش‌درآمده، نگاه واقع‌گرایانه ندارید. در حقیقت این آثار یا گذشته را به رخ می‌کشند یا آرزوهای نسل جدید را. چگونه به این دیدگاه رسیدید؟
فکر می‌کنم در هر دوره‌ای از تاریخ هنر، هنرمندان نگاه خود را واقع‌گرایانه می‌پندارند، گرچه شاید شکل ارائه آن از نظر مخاطب، متفاوت باشد. نحوه پرداختن من به موضوعاتی که کار می‌کنم، کولاژی است از تصاویر و مفاهیمی که تا اینجای زندگی آنها را تجربه کرده‌ام، البته با چاشنی آرزوها و این برمی‌گردد به دوران کودکی‌ام، چسباندن عکس‌برگردان‌ها روی دیوار خانه و ساختن قصه از ارتباط تصویری میان عکس‌ها؛ نوعی تمرین تخیل؛ در کارهای امروز هم به‌نوعی همین کار را تمرین می‌کنم. درواقع از زمان ایجادشدن ایده تا اجرای آن ممکن است ماه‌ها طول بکشد و در این مدت، مدام در حال تغییر آنها هستیم و این تغییر نشئت‌گرفته از احساس‌های متفاوتی است که در حین پروراندن موضوع برایم ایجاد می‌شود. نگاه به آینده تاریخ و تخیل راجع به هرآنچه که فقدان آن را احساس کنم، شالوده کارهایم را تا به امروز تشکیل داده است. سمبولیک‌بودن عناصر و حتی حرکات فیگورها برایم همیشه جالب بوده است و این شاید برمی‌گردد به فضایی که در آن رشد کرده‌ام و تصاویری که از نقاشی‌های دوران جنگ و قبل‌تر از آن در ذهنم باقی مانده است.
تکنیک این آثار به‌نوعی هایپررئالیسم را تداعی می‌کند. دراین‌باره توضیح دهید؟
تداعی هایپررئالیسم احتمالا به‌خاطر جزئیات بصری زیادی است که در بعضی کارها وجود دارد، اما من آنها را هایپررئال نمی‌دانم و کارهایم فاصله زیادی با این تکنیک دارد.
این‌همه انرژی در پیکره و فیگورها از کجا می‌آیند و چرا؟
شاید عصیانی درون خودم است، شاید احساس فقدان آن است و شاید هم آرزوی آن. در انتخاب فیگورها و انتخاب ژست‌ها همیشه به شخصیت آنها دقت می‌کنم و می‌بایست نکته‌‌ای در منش آنها برایم جالب باشد تا بتوانم آنها را کار کنم. درواقع مجموعه «کاشفان چشمه» برایم مجموعه‌ای ادامه‌دار است که شخصیت‌های آن از دل طبقه متوسط می‌آیند؛ آدم‌هایی معمولی که به ارزش‌های خود واقفند، برای اهداف خود تلاش می‌کنند، درگیر امواج نمی‌شوند و دغدغه‌داشتن با زندگی‌شان عجین است.
از نظر شما حدفاصل یک اثر واقع‌نما و آبستره دقیقا کجاست؟
فکر می‌کنم حدفاصل آن برمی‌گردد به شرایط و بستر تاریخی و اقلیمی اثری که پدید آمده است. من وقتی به کارهای «جکسون پولاک» و عصیانی که نتیجه شرایط بعد از جنگ است نگاه می‌کنم، گرچه کاری واقع‌گرایانه نیست، ولی نگاهی کاملا واقعی دارد و این برایم مهم‌تر از تفاوت‌ها و اختلافات واقع‌گرایان و انتزاع‌گرایان است. در دوره رمانتیسیسم در فرانسه نیز، شاهد آثاری هستیم که در عین پرداخت واقع‌گرایانه، در آنها به مفاهیمی انتزاعی پرداخته شده است، مانند مفهوم «امید» در نقاشی «تخته‌پاره مدوسا» اثر تئودور ژریکو.
اصلا تعریف شما از بازنمایی واقعیت چیست؟
آنچه که خود هنرمند تخیل کند، آرزو کند، بیافریند، از بین ببرد و دوباره بسازد. همه اینها بازنمایی واقعیت «خود» هنرمند است.
نقاشان و سبک‌های موردعلاقه شما کیستند و چیستند؟
تعدادشان کم نیست، ولی «اوژان دلاکروا»، «تئودور ژریکو» و «ژاک لوئی داوید» برایم پررنگ‌تر هستند. دیدن مجسمه «برده عاصی» اثر میکل‌آنژ و «الهه ساحرتراش» نیز همیشه مرا به وجد می‌‌آورد.
