
آذربایجاندا بایرام آییندا اولان دؤرد چرشنبه نین اؤزلرینه عایید اولان آدلاری واردیر. سو چرشنبهسی، یئل چرشنبهسی، تورپاق چرشنبهسی و سون چرشنبه اود چرشنبهسی آدلانیر. روزچین ایله یول بیر اولون.
تورک میللتی آراسیندا بایرام اوچون اولان اؤزهل دبلر- عنعنهلر واردیر. بو دبلرین اَن اؤنملیسی، بایرام آییندا اولان دؤرد چرشنبه دیر. آذربایجان میللتی بو چرشنبهلریله اؤزلرین بایرام شأنلیگینه حاضیرلاییرلار. بو شأنلیک تؤرهنی، چیلله گئجهسیندن سونرا آذربایجانا عایید اولان ایکینجی یازیدیر.
دؤرد چرشنبه تؤرهنی
ایلین اون ایکینجی آیی (ایسفند) آذربایجانین چوخلو یئرلرینده ، بایرام آیی و بعضن بالیقلار آیی آدلانیر.
آیین دؤرد چرشنبه سی، تورک میفولوژیسینین و حایاتین دؤرد اؤنملی اونصورلاری اولان «سو، اود، یئل و تورپاق»ایله باغلانیب. سو چرشنبهسی، اود چرشنبهسی، یئل چرشنبهسی و تورپاق چرشنبهسی آدلاناراق، اونلارلا ایلگیلی دبلر و تؤرنلر کئچیریبلر .
آزاد نبییئو «ایل آخیر چرشنبهلری» کیتابیندا بو حاقدا بئله یاز: بو دؤرد چرشنبه طبیعتین بیر اونصورو-ایله علاقه لندیریلمیش و بئله لیکله اجدادلاریمیزین اسکی تصورلرینده ایل آخیر چرشنبهلر یارانیب، موقدسلشدیریلمیشدیر .اسکی ایناملارا گؤره، بو چرشنبهلرین هر بیرینده دوغانین دؤرد اونصوروندان بیری دیریلمیش. بدیعی تفککورده اینسان جیلدینه تصوور ائدیلن هر بیر چرشنبهایله باغلی خالق بؤیوک شأنلیک و تؤرهنلر دوزلمیشدیر.
سون چرشنبه عنعنهلرین نده-نی؟
میللی یادداشدا ایل آخیر چرشنبهلر کیمی یاشایان بو چرشنبهلرین هر بیری حاقیندا ائل آراسیندا بیر-بیریندن بویالی آیین، اینانج، افسانه و روایتلر یارانمیش. ایبتیدایی بدیعی تفککورون سیمگهلری کیمی، خالقین شفاهی یادداشیندا ابدیلیک یاشامیشدیر .
ایلین آخیر چرشنبهلرله باغلی بؤیوک بیر بؤلوم، اسکی اعتیقادلار، شخصلری چوخ پیس و ضارارلی عادت، نییتلردن اوغورلوقدان، ریاکارلیقدان و اخلاقسیزلیقدان چکیندیرمیش، اونو حلال زحمته چاغیرمیش. اینسانلاردا اَمَگه، توپراغا درین محببت آشیلامیشدیر .
ایندیسه بیز ، بو دورد چرشنبه نین آدلارینی و اونلارلا باغلی میفیک گؤروشلری قیسا اولموش اولسادا آچیقلامالییق.
سو چرشنبهسی
سو چرشنبهسی، سویون قوتسال اولدوغویلا باغلیسو، تورک فولکولوروندا ساغلاملیق گتیرن و یارادیجی اونصوردور. کوراوغلو ناغیلیندا قوشا بولاغین سویو، کوراوغلویا گور سس و گوج وئریر، اونو آشیق ائدیر .
تورک خالقلاریندا بویلو قادین چتین دوغارکن و دوغوم زامانی اؤزونو پیس حیس ائدرکن چایین سویونو قیلینجلاییب دئییرمیشلر: آل آروادی بویلونون جییهرینی یئرینه قوی . بئله لیکله آل آروادینی قورخودوب، اوشاق و آناسینی ساغلام و راحات ائدرمیشلر.
دهده قورقود کیتابیندا قازان خان یولو سودان خبر آلیب دئییر: سو حق دیدارینی گؤرموش. یانی سو بوتون نسنهلردن خبرلیدیر.
اود چرشنبهسی
اود چرشنبهسی، اودون تورکلر آراسیندا اولان اؤنمیله باغلیتورک خالقلاریندا قوتسال ساییلمیش باشقا اونصور «اود»-دور. اود، گونشله باغلیدیر و گونشین رتبهسی تورک عنعنه دوشونجهسینده اولدوقجا یوکسک و اولدوقجا اؤنملیدیر. یاز بایرامی، قیش قارانلیق و سویوقلوغون بیتیب، گونش، یاز و ایستیلیگین گلمه شرفینه کئچیریلیر. اون اوچون گونش و اونون سیمگهسی اولان اودون، بایرام و چرشنبه مراسیملرینده اؤنمی چوخدور. یئری گلمیش کن یازاق آلوو، آلاو، یالاو و یاللی سؤزلری آراسیندا اولان باغ و ایلیشگی بیر چوخ آراشدیرماجی، آذربایجانین یاللی رقصینه یؤنهلدیب. بو رقصده اینسانلار ال-اله وئریب، اوجاق اطرافینا توپلانیب، گونش شرفینه تؤرهن کئچیریبلر.
یئل چرشنبهسی
یئل چرشنبهسی اوچونجو چرشنبههاوا، یئل، نفسده چرشنبه آدی اولماقلا برابر تورک خالقی آراسیندا درین حؤرمته لاییقدیر. اسکی اینسان بوگونلر و دب-لره اَیلنجه کیمی یوخ، اؤلوم-دیریم، مسئلهسی تکین یاناشاردیر. او دوغا اؤنونده اؤزونو گوجسوز گؤروب اونلارین آدینا و شرفینه تؤرهنلر قوروب. اونلارا یالوارماقلا اؤزونو قورویوب، ساخلاماغا چالیشیبدیر.
هله-ده تبریزین یاخینلیغیندا ایسفنجان کندینده هر ایل بایرامدان قیرخ گون سونرا یئل تانریسینا قوربان کسیب، اوندان محصولات طلب ائدیرلر.
تورپاق چرشنبهسی
توپراق چرشنبهسی، دؤردونجو چرشنبهیئر، توپاق و داش بو مقدس اونصورلرین لاپ ایلکینی ساییلیر. داغ، داش و توپراغا اینانج، تورک خالقی آراسیندا درین اولدوغوندان دولایی اونلار اؤزلرینین داشدان یارانماغا اینانیب، بئله بایاتی قوشوبلار:
له-له یم من بو داشدان
بو قایادان، بو داشدان
نه کیمیم وار، نه کسیم
یارانمیشام بو داشدان
اونلارا گؤره گؤیده ایکی داش واریمیش. بیر چاخ داشی، باشقاسی چاخماق داشی. او ایکی داش بیربیرینه چاخناشیب، اوردان ایلدیریم شاخارمیش. یانی اود اؤزو داشدان یارانیب. سونرا یاغیش یاغارمیش. ائلهجه سودا داشدان یارانیب و هاوا سویون بوغلانیب گؤیلره چیخماسیندان عمله گلیب. توپراق اؤزوده چورویوب-ازیلمیش داشدیر. بو دوشونجه بئله بیر بایاتیدا اؤزونو گؤستریر:
چاخ داشی چاخماق داشی
آللاه وئرسین یاغیشی…
اود چرشنبهنیز اوغورلو اولسون

