مسجد ایاصوفیه یکی از نمادهای اصلی شهر استانبول است که نمای زیبا و متقارنی دارد و چشم هر بینندهای را به خود جذب میکند. مسجد ایاصوفیه در کنار مسجد سلطان احمد از بزرگترین مکانهای مذهبی ترکیه به شمار میرود، که استفاده مذهبی ندارد و بهعنوان یک موزه تاریخی استفاده میشود.
کولهپشتی: مسجد ایاصوفیه بهعنوان یک کلیسای جامع و برگ در قرن ششم و بین سالهای ۵۳۲ تا ۵۳۷ ساخته شد و معماری آن مربوط به دورهی بیزانس است. بهطورکلی، مسجد ایاصوفیه مهمترین سازه دوره بیزانس محسوب میشود و یکی از بزرگترین بناهای تاریخی جهان است.

مسجد ایاصوفیه بهصورت ترکیبی از سالنهای بزرگ طولی متصل به یک ساختمان مرکزی ساخته شده است که بر بالای آن یک گنبد با ارتفاع ۳۲ متر تعبیه شده است. این گنبد به کمک محورهای افقی حمایت شده و طراحی بسیار زیبایی دارد. طرح اصلی مسجد ایاصوفیه بهصورت مربع بوده و اصول تقارن بهخوبی در آن رعایت شده است.
وجود ۴ ستون بسیار بزرگ از سنگهای مرمر، چهارطاق زیبا، چهار پنجره در سمتهای مختلف و طراحیهای معماری زیبا از دیگر خصوصیات این مسجد زیبا به شمار میآیند که از ذهن بازدیدکنندگان خارج نمیشود. انعکاس نور روزانه به همراه تصاویر منقش باستانی نمای خاصی به داخل مسجد بخشیده است.
گفته میشود که کلیسای اولیه در سال ۳۲۵ و با دستور کنستانتین اول ساخته شده است و بتهای زیادی درون آن قرار داشت. این کلیسا در سال ۴۰۴ دچار آتشسوزی شده و در جریان حمله بیرحمانه و سقوط شهر در سالیان بعد بهطورکلی این مسجد تخریب شد. مسجد ایاصوفیه در سال ۴۱۵ مجدداً مورد بازسازی قرار گرفت، اگرچه در سال ۵۳۲ مجدداً سوزانده شد.
مسجد ایاصوفیه در یکی از شلوغترین و بزرگترین مسیرهای شهر استانبول واقع شده و همین موضوع باعث شده است که افراد زیادی به آن دسترسی داشته باشند. موقعیت مناسب این مسجد باعث میشود گردشگران بهراحتی به آن دسترسی داشته باشند. در خیابان منتهی به مسجد ایاصوفیه، موزه ایاصوفیه و کاخ توپکایی قرار دارد که فاصله چندانی ندارند و با پیادهروی ساده میتوان همه آنها را گشت.
دسترسی مترو، تاکسی و اتوبوس به مسجد ایاصوفیه میسر است و استفاده از آنها محدودیت خاصی ندارد. در ضمن بازدید از این مسجد منوط به خرید بلیط بوده و هنگام سفر به استانبول باید این مسئله را مد نظر قرار داد. نکته مهم دیگر در بازدید از مسجد ایاصوفیه بسته بودن آن در روزهای دوشنبه است که تعطیل بوده و دسترسی عموم به آن محدود میشود.
لازم به ذکر است که مراسمات مذهبی (چه بهعنوان مسجد و چه بهعنوان کلیسا) در این مکان انجام نمیشود و بعد از انقلاب و تشکیل جمهوری ترکیه به موزه ایاصوفیه تغییر نام و هویت داده است.