شب بیست و سوم ماه رمضان از دو شب قدر گذشته فضیلت بیشتری دارد. این شب شب جهنى است؛ یعنى شبى است که دعاها در آن اجابت می شود. در این شب تمام کارها بر پایه حکمت الهى مقدر می شود.
اعمال شب بیست و سوم ماه رمضان
براى این شب غیر از اعمال مشترک شب قدر چند عمل دیگر ذکر شده است:
تلاوت قرآن در شب بیست و سوم ماه رمضان
دعاهای شب بیست و سوم ماه رمضان
اَللهمَّ کُن لولیَّک الحُجةِ بنِ الحَسَنِ صَلَواتُکَ عَلَیهِ و عَلی ابائهِ فی هذهِ السّاعةِ، و فی کُلّ ساعَة وَلیّا و حافظاً وقائِداً وَ ناصِراً وَ دَلیلاً وَ عَیناً حَتّی تُسکِنَهُ اَرضَکَ طَوعاً و تُمَتّعَهُ فیها طَویلاً.
یا رَبَّ لَیلَةِ الْقَدْرِ وَجاعِلَها خَیراً مِنْ اَلْفِ شَهْرٍ وَرَبَّ اللَّیلِ وَالنَّهارِ وَالْجِبالِ وَالْبِحارِ وَالظُّلَمِ والاْنْوارِ وَالاْرْضِ وَالسَّماَّءِ یا
بارِئُ یا مُصَوِّرُ یا حَنّانُ یا مَنّانُ یا اَللّهُ یا رَحْمنُ یا اَللّهُ یا قَیومُ یا اَللّهُ یا بَدیعُ یا اَللّهُ یا اَللّهُ یا اَللّهُ لَک الاْسْماَّءُ الْحُسْنى
وَالاْمْثالُ الْعُلْیا وَالْکبْرِیاَّءُ وَالاْ لاَّءُ اَسْئَلُک اَنْ تُصَلِّىَ عَلى مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمَّدٍ وَاَنْ تَجْعَلَ اسْمى فى هذِهِ اللَّیلَةِ
فِى السُّعَداَّءِ وَرُوحى مَعَ الشُّهَداَّءِ وَاِحْسانى فى عِلِّیینَ وَاِسائَتى مَغْفُورَةً وَاَنْ تَهَبَ لى یقیناً تُباشِرُ بِهِ قَلْبى وَایماناً
یذهِبُ الشَّک عَنّى وَتُرْضِینى بِما قَسَمْتَ لى وَ اتِنا فِى الدُّنْیا حَسَنَةً وَفِى الاْخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنا عَذابَ النّارِ الْحَریقِ
وَارْزُقْنى فیها ذِکرَک وَشُکرَک وَالرَّغْبَةَ اِلَیک وَالاِْنابَةَ والتَّوبَةَ والتَّوْفیقَ لِما وَفَّقْتَ لَهُ مُحَمَّداً وَ الَ مُحَمَّدٍ عَلَیهِمُ السَّلامُ
یا مُدَبّرَ الاُموُرِ، یا باعِثَ مَن فی القُبُور، یا مُجرِی البُحُور، یا مُلَیَّن الحَدیدِ لِداوُد، صَل عَلی مُحَّمد وَ افعَل بی کَذا وَ کَذا
و به جاى «کذا و کذا» حاجات خود را بخواه و در ادامه بگو:
اَللیلَةَ الیلَةَ
و دستهای خود را در وقت خواندن «یا مدبّر الامور» تا آخر به سوى آسمان بردار.
و این دعا را در حال رکوع و سجود و ایستاده و نشسته بخوان و آن را تکرار کن.
اللَّهُمَّ امْدُدْ لِی فِی عُمُرِی وَ أَوْسِعْ لِی فِی رِزْقِی وَ أَصِحَّ لِی جِسْمِی وَ بَلِّغْنِی أَمَلِی وَ إِنْ کُنْتُ مِنَ الْأَشْقِیَاءِ فَامْحُنِی مِنَ الْأَشْقِیَاءِ وَ اکْتُبْنِی مِنَ السُّعَدَاءِ فَإِنَّکَ قُلْتَ فِی کِتَابِکَ الْمُنْزَلِ عَلَى نَبِیِّکَ الْمُرْسَلِ صَلَوَاتُکَ عَلَیْهِ وَ آلِهِ یَمْحُو اللَّهُ مَا یَشَاءُ وَ یُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْکِتَابِ
اللَّهُمَّ اجْعَلْ فِیمَا تَقْضِی وَ فِیمَا تُقَدِّرُ مِنَ الْأَمْرِ الْمَحْتُومِ وَ فِیمَا تَفْرُقُ مِنَ الْأَمْرِ الْحَکِیمِ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ مِنَ الْقَضَاءِ الَّذِی لا یُرَدُّ وَ لا یُبَدَّلُ أَنْ تَکْتُبَنِی مِنْ حُجَّاجِ بَیْتِکَ الْحَرَامِ فِی عَامِی هَذَا الْمَبْرُورِ حَجُّهُمْ الْمَشْکُورِ سَعْیُهُمْ الْمَغْفُورِ ذُنُوبُهُمْ الْمُکَفَّرِ عَنْهُمْ سَیِّئَاتُهُمْ وَ اجْعَلْ فِیمَا تَقْضِی وَ تُقَدِّرُ أَنْ تُطِیلَ عُمْرِی وَ تُوَسِّعَ لِی فِی رِزْقِی
یَا بَاطِناً فِی ظُهُورِهِ وَ یَا ظَاهِراً فِی بُطُونِهِ وَ یَا بَاطِناً لَیْسَ یَخْفَى وَ یَا ظَاهِراً لَیْسَ یُرَى یَا مَوْصُوفا لا یَبْلُغُ بِکَیْنُونَتِهِ
مَوْصُوفٌ وَ لا حَدٌّ مَحْدُودٌ وَ یَا غَائِبا [غَائِبُ ] غَیْرَ مَفْقُودٍ وَ یَا شَاهِدا [شَاهِدُ] غَیْرَ مَشْهُودٍ یُطْلَبُ فَیُصَابُ وَ لا یَخْلُو
[لَمْ یَخْلُ ] مِنْهُ السَّمَاوَاتُ وَ الْأَرْضُ وَ مَا بَیْنَهُمَا طُرْفَةَ [طَرْفَةَ] عَیْنٍ لا یُدْرَکُ بِکَیْفٍ [بِکَیْفَ ] وَ لا یُؤَیَّنُ بِأَیْنٍ [بِأَیْنَ ]
وَ لا بِحَیْثٍ [بِحَیْثُ ] أَنْتَ نُورُ النُّورِ وَ رَبُّ الْأَرْبَابِ أَحَطْتَ بِجَمِیعِ الْأُمُورِ سُبْحَانَ مَنْ لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْ ءٌ وَ هُوَ
السَّمِیعُ الْبَصِیرُ سُبْحَانَ مَنْ هُوَ هَکَذَا وَ لا هَکَذَا غَیْرُهُ
سپس آنچه را می خواهى از خدا طلب کن.
غسل شب بیست و سوم ماه رمضان
نماز شب بیست و سوم ماه رمضان
شیخ طوسى در کتاب «تهذیب» از ابوبصیر از امام صادق (ع) روایت کرده که آن حضرت فرمود: در شبى که امید مى رود شب قدر باشد، صد رکعت نماز بخوان در هر رکعت پس از سوره «حمد» ده مرتبه سوره «توحید» را قرائت کن، گفتم: فدایت شوم، اگر ایستاده قدرت نداشته باشم چه؟ فرمود نشسته بخوان، گفتم اگر نتوانم، فرمود: به همان حالى که در بسترت به پشت خوابیده اى این نماز را بخوان.
رفتار ائمه (ع) در شب بیست و سوم ماه رمضان
از کتاب «دعائم الاسلام» روایت شده که رسول خدا (ص) در دهه آخر ماه رمضان بستر خود را جمع می کرد و براى عبادت کمر همّت را محکم می بست، و در شب بیست و سوم اهل خود را بیدار می کرد و آنهایى را که خواب در ربوده بود، به رویشان آب می پاشید و حضرت فاطمه (س) در این شب اجازه نمی داد احدى از اهلش بخوابد و خواب آنها را به کمى طعام علاج می فرمود و آنها را با خواباندن در روز براى بیدارى و احیاى شب آماده می کرد و می فرمود: محروم کسى است که از خیر این شب محروم بماند.
روایت شده که امام صادق (ع) به بیمارى سختى دچار شده بود، وقتى شب بیست و سوم ماه رمضان رسید، به خدمتکارانش دستور داد او را به مسجد بردند و تا صبح در مسجد بود.
توصیه علامه مجلسی برای شب بیست و سوم ماه رمضان
علامه مجلسى فرموده است هر قدر که خواندن قرآن ممکن باشد، در این شب خوانده شود، و دعاهاى صحیفه کامله (سجادیه)، به ویژه دعاى مکارم الأخلاق و دعاى توبه قرائت گردد و روزهاى این شبها را نیز باید حرمت نهاد و به عبادت و تلاوت قرآن به سر آورد، زیرا در احادیث معتبر آمده است که روز قدر در فضیلت همانند شب قدر است.
