
در سلسله مطالب دنبالهداری که روزچین درمورد آلودگی آب، آلودگی هوا، آلودگی صوتی و… منتشر میکنیم، سعی داریم که مدارم دانشمان را در این حوزهها عمق دهیم. در این متن، به پانزده علت انسانی آلودگی آبها میپردازیم.
پانزده علت انسانی آلودگی آبها
میدانید که آلودگی آبها یکی از بزرگترین مشکلات پیش روی بشر است؟ میدانید این مشکل چقدر فراگیر است؟ میدانید که ، اگر حتی اگر ساکن شهرها باشید و به آب سالم دسترسی داشته باشید، آب آلوده زندگی شما و خانوادهتان را تهدید میکند؟
متأسفانه، خطر آلودگی آبها جدیتر از آن چیزی است که تصور میکنید. فعالیتهای انسانی زیادی موجب آلودگی آبها میشوند؛ فعالیتهایی که در نزدیکی شما یا در شهر شما اتفاق میافتند. ممکن است شما بدون اینکه بدانید در آلودهسازی منابع آبی کره زمین نقش داشته باشید.
ازآنجاییکه فعالیتهای بشری آلودهکنندۀ آبهای زمین بسیار متنوع و گسترده است، شاید یافتن نقطه شروعی برای یادگیری در این باره کمی سخت باشد. واقعیت این است که آلودگی آبها مشکل بسیار بزرگی است و حتی فکرکردن به آن هم دلهرهآور است. به همین دلیل آگاهی از عامل آلودهکننده آبها و عوامل انسانی دخیل در این فرایند اهمیت بسیار زیادی یافته است.
در این مقاله، ۱۵ فعالیت انسانی آلودهکننده آبها به شما معرفی و راهکارهایی برای کاهش اثرات این آلودگی بر شما، خانواده و جامعه اطرافتان ارائه میشود.
آبها چگونه آلوده میشوند؟
آلودگی آب یکی از عوامل اصلی در کاهش سلامتی و تندرستی جانوران، گیاهان، اکوسیستمها و انسانها در سراسر دنیا است. آلودگی آبها تا حدی طبیعی است و کاری برای آن نمیتوان کرد. مثلاً فضولات حیوانات در حیاتوحش یکی از عواملی است که به آلودگی آبها منجر میشود. گاهی ممکن است منابع آبی مثل دریاچهها و رودخانهها توسط عوامل طبیعی مثل ارسنیک یا سرب موجود در پوستۀ زمین آلوده و سمی شوند؛ اینها مثالهایی است که بهصورت طبیعی در طبیعت رخ میدهد، ولی در مقایسه با حجم آلودگی عظیمی که هر روزه در اثرفعالیتهای انسانی ایجاد میشود، قابل صرفنظرکردن هستند.
روانآب
روانآب یکی از عبارات کلیدی در بحث عوامل آلودهکنندۀ منابع آبی است. اگر تا پیشازاین به بحث آلودگی آب دقت نداشتهاید، این واژه احتمالاً برایتان بسیار غریب است، ولی روانآب یکی از عوامل اصلی آلودگی آبها در سراسر جهان است.
مواد سمی تولیدشده یا استفادهشده در کارخانجات، مزارع کشاورزی و کارگاههای ساختوساز ساختمانی -پس از تولید یا استفاده- معمولاً در معرض بارش باران قرار میگیرند. با بارش باران این مواد شیمیایی در آب حاصل از باران حل میشوند و اینگونه به درون خاک یا رودخانهها و دریاچههای اطراف راه مییابند. به همین دلیل روانآب حاصل از باران یکی عوامل اصلی در آلودگی منابع آبی است؛ مشکلی که باید برای آن راهحلی پیدا کرد!
آبهای زیرزمینی
آبهای زیرزمینی واژه دیگری است که احتمالاً زیاد به گوشتان خورده است. برای آب شیرین کره زمین دو منبع وجود دارد: «آبهای سطحی» یعنی هر آبی که در اطرافتان میبینید مثل رودخانهها، جویبارها، تالابها و برکهها و «آبهای زیرزمینی» یعنی آبهایی که زیرزمین قرار دارند و قابلرویت نیستند و برای دسترسی به آنها باید زمین را حفر کرد.
فاضلاب و آلایندههای شیمیایی که به درون خاک وارد میشوند، بهراحتی به درون این منابع آبی زیرزمینی راه پیدا میکنند. با گذشت زمان، این آبهای زیرزمینی به درون منابع آبی سطحی نشت میکنند و اینگونه منابع آب آشامیدنی را به مواد شیمیایی آلوده میکنند. آلودگی آبهای زیرزمینی یکی از مشکلات بسیار جدی است که کل دنیا را تهدید میکند.
فعالیتهای انسانی که منابع آبی را مستقیماً آلوده میکند
عوامل مستقیم آلودهکنندۀ آبها عواملی هستند که تقریباً بلافاصله کیفیت آب را تغییر میدهند. در این شرایط حالت وسطی وجود ندارد و آب بلافاصله آلوده میشود؛ این عوامل عبارتاند از:
۱. تخلیه زباله
این عامل احتمالاً شایعترین دلیل آلودگی مستقیم آبها در نتیجه فعالیتهای انسانی است. وقتی زبالههایتان را عمداً یا سهواً در جای نادرستی میریزید، درواقع در حال آلودهسازی این منابع آبی ارزشمند هستید. ریختن زباله در جنگلها یا نزدیک رودخانهها باعث آلودهشدن منابع آبی سطحی و زیرزمینی میشود. سعی کنید زبالههایتان را در سطلهای زباله بریزید و تا حد ممکن زبالههای بازیافتپذیر را بازیافت کنید.
۲. روانآب صنعتی
متأسفانه کارخانهها معمولاً در نزدیکی منابع آبی مثل رودخانهها و دریاچهها قرار دارند. هنگام بارندگی، آب حاصل از باران مواد شیمیایی این کارخانهها را با خود میشوید و بهسمت رودخانهها و دریاچهها و آبهای زیرزمینی میبرد و آنها را آلوده میکند. این مشکل خصوصاً در مناطقی که نیروگاهها، به ویژه نیروگاههای هستهای، وجود دارند به چشم میآید. در این مناطق احتمال بارش بارانهای اسیدی بسیار زیاد است.
۳. روانآب کشاورزی
روانآب کشاورزی منبعی از آلودگیهای طبیعی و مصنوعی است. مثلاً، در مزارعی که فضولات دامی بهشکل مناسبی دفع نمیشود، میزان آمونیاک و نیترات موجود در منابع آبی محلی و همچنین احتمال شیوع بیماریها از طریق فضولات دامی شدیداً افزایش مییابد. وجود باکتریها در این منابع آبی بسیار شایع است. ازطرفدیگر، حتی اگر این فضولات دامی بهشکل مناسبی دفع و معدوم شوند، استفاده از مواد شیمیایی در کشاورزی مثل کودهای شیمیایی و حشرهکشها و علفکشها مشکل بزرگتری است. روانآب حاصل از این مواد شیمیایی بسیار شبیه روانآب نیروگاههای انرژی و بسیار آلوده است.
۴ روانآب شیمیایی
روانآب شیمیایی شایعترین شکل آلودگی روانآب است، ممکن است این روانآب در خانۀ خود شما هم تولید شود. استفاده از حشرهکشها یا کودهای شیمیایی یا دامی در باغچههای خانهها میتواند به تولید این روانآب کمک کند. انداختن و ریختن مواد شوینده و صابون در حیاط خانه هم میتواند در این فرایند نقش داشته باشد.
۵. محلهای دفن زباله
درحالیکه دفن زباله در مکانهای خاص بخش مهمی از کار ما در قبال محافظت از محیط زیستمان است، باید اعتراف کرد که این کار به آلودهشدن منابع آبی منجر میشود. محلهای دفن زباله که براساس استانداردهای امروزی ساخته نشدهاند سبب میشوند زبالهها برای مدتی طولانی در یک جا بمانند و شیرآبۀ بسیار آلودۀ آنها بهتدریج در زمین نشت کند. این کار میتواند به شکلگیری روانآبی از شیرابه این زبالهها منجر شود؛ روانآبی که مقصدش آبهای زیرزمینی است. در برخی موارد هم ممکن است که زبالههای موجود در این محلها توسط باد یا روان آب حاصل از باران به رودها یا دریاچهها منتقل و باعث آلودهشدن آنها شود.
ادامه دارد…
منبع