اتاق خبر 24: بزرگترین شهر زیرزمینی که در ایران قرار دارد، شهر اویی در نوشآباد کاشان است. این شهر معروف، یکی از حیرتانگیزترین و زیباترین شهرهای زیرزمینی جهان است که معماری و جذابیت آن چشمها را خیره میکند.
اگر دوست دارید در همین ایران خودمان، سفری به اعماق زمین داشته باشید، باید راهتان را به سمت کاشان کج کنید. شاید کاشان با حمام فین و خانه های تاریخی اش شناخته شده باشد، اما می توانید در دل این شهر کویری، به دنیای شگفت انگیز زیر زمین بروید و وارد جهانی تازه شوید، از شهر زیرزمینی نوش آباد حرف می زنیم. جایی که روزگاری در آن زندگی جریان داشته، جایی که نمونه ای منحصر بفرد از معماری دست کن جهان است. شهر زیرزمینی نوش آباد در واقع تونلی در زیر زمین و یکی از عالی ترین نمونه های معماری دست کن در دنیا است که به شهر زیرزمینی اویی هم شهرت دارد. علیرغم اینکه در زمان های بسیار دور ساخته دهش است اما همه ی آنچه که باید در ان تعبیه می شده، مثل راه های رورودی و خروجی و یا سیستم های تهویه و… که همه یاین ها نشان دهنده ی هوشی است که مردم آن زمان بدون داتشن دانش و یا ابزار پیشرفته ی خاصی داته اند.
شهر زیرزمینی نوش آباد یکی از نمونه های ساختار نطامی و دفاعی است که از حفر تونل ها در زیر زمی بوجود آمده است. این شهر در مجموع دارای ۳ طبقه است و عمق آن در زیر زمین تا ۱۸ متر هم می رسد. در بعضی از قسمت ها، ورودی هایی که در این شهر وجود دارد فقط ۱۲۰ سانتیمتر است و این به آن معناست که یم نفر به زحمت می تواند خود را از آن عبور بدهد.
شهر زیرزمینی نوشآباد از مناطق باستانی و تاریخی شمال اصفهان است. این شهر که به عنوان یکی از پایتختهای ساسانیان در دوره انوشیروان شناخته میشود، در پنج کیلومتری کاشان (شهر تپههای باستانی سیلک) قرار گرفته است. شهر نوشآباد دارای دوازده هزار نفر جمعیت است. دهخدا نام شهر را از ریشه انوشه به معنای جاودانی میداند. در این شهر علاوه بر شهر زیرزمینی اویی، مسجد جامع و مسجد امام علی از آثار دوره مغول، قلعه خشتی سی زان، و پل تاریخی اسحاقآباد از آثار دوره سلجوقی از جاذبههای خاص گردشگری شهر نوشآباد هستند.
نوشآباد از مناطق باستانی و تاریخی شمال اصفهان است. در برهه ای از زمان، از این شهر به عنوان پناهگاه استفاده می شده است مثلا در زمان حمله ی مغول ها… در جای جای این شهر چاه و چاهک هایی دیده می شود که در واقع راه ارتباطی بین طبقات بوده است، بر سر دهانه ی این چاهک ها درپوش گذاشته می شده است تا در مواقع خطر، مسدود شود. اتاق ها، که محل اسکان خانواده ها در زمان خطر بوده ، به شکل تو در تو و با راه رو های زاویه دار که دید مستقیم را با فضای بعدی از بین می برد ساخته شده است . تمام راه ها طوری ساخته شده اند تا فقط یک نفر از آنها بتواند عبور کند و حتی در بعضی از قسمت ها، باید کاملا سینه خیز حرکت می کرده اند. همانطور که گفته شد، نام دیگر شهر زیرزمینی نوش آباد، شهر زیر زمینی اویی است. اویی در گویش کاشانی به معنای «آهای» است و افرادی که در حال ساخت شهر بوده اند در آن دوران برای صدا کردن یکدیگر که از هم دور بوده اند، از کلمه ی اوی استفاده می کرده اند و به این ترتیب نام دیگر آن شهر اویی شد. چاههای عمودی نقش راههای ارتباطی طبقات را ایفا میکنند و چاههای به شکل U برای تهویه هوا بوده است. از خانههای مردم و مراکز اجتماعی چون حمام و مسجد و نیز قلعه کنار شهر به اینجا راه داشته است. فضاهای در نظر گرفته شده برای شهر در حد فضاهای ضروری است و سیستم تهویه آن براساس اختلاف فشار هوا با سطح زمین کار میکند که گردش و تصفیه هوا برای تنفس در آن را امکانپذیر میسازد. حجرههای کوچک به ابعاد دو متر در دو متر، سرویسهای بهداشتی ابتدایی، فضاهای پناهگاهی، تونلهای ارتباطی و تهویه هوا و چاههای آب از جمله فضاهای این شهر زیرزمینی است. شهر زیرزمینی نوشآباد یکی از حیرت انگیزترین شهرهای زیرزمینی جهان است. این شهرزیرزمینی در شهر نوشآباد کاشان واقع شده است. سابقه این شهر به حدود هزاروپانصد سال پیش و دوره ساسانی بازمیگردد، گفته شده این شهر از پایتخت های حکومت ساسانی در دوره حکومت انوشیروان بوده است. این شهر زیرزمینی در سال ۱۳۸۵، به صورت کاملا اتفاقی توسط فردی که در منزل خود در حال حفر چاه بوده، کشف شد.
علیرغم عمق زیادی که دارد، یکی از جالب ترین بخش های این شهر زیر زمینی، سیستم تهویه ی آن است که به راحتی می توان در آن نفس کشید و اصلا نفس کم نمی آورید. بعد از ورود احساس خنکای خاصی می کنید که علت آن، ساخت این شهر در کنار قنات آب بوده است تا هوای خنک در آن جریان داشته باشد. آنچه به نام شهر زیرزمینی «اویی» معروف شده است، ساختارهای متراکم، پیچیده و گستردهای چون دالانهای باریک تو در تو و اتاقهایی با ابعاد کوچک است. مجموعه اویی در زیر بافت شهر شکل گرفته و تا سطح کنونی شهر نیز گسترده شده است. عمق شهر اویی را بین ۴ تا ۱۶متر تخمین زدهاند و وسعت آن به قول اهالی منطقه، تا بیرون از حصار تاریخی شهر گسترده شده و ۴ کیلومتر تخمین زده شده است. این مجموعه که بهصورت دستکن زیر بافت شهر نوشآباد بهصورت مجموعهای از اتاقها، راهروها، چاهها و کانالهای متعددی در ۳ طبقه ایجاد شده است بر دیوارههای آن آثار برخورد لبه شیء تیز دیده میشود و با توجه به سختی جنس زمین این منطقه، باستانشناسان این فرضیه را مطرح کردهاند که وسایلی که برای حفاری استفاده میشده، باید از جنسی شبیه الماس برخوردار بوده باشد.
طبقه اول در حقیقت کورهراهها و دالانهایی بوده است برای گمراه کردن تعقیبکنندگان احتمالی. طبقه دوم و سوم محل پناه گرفتن و زندگی در مواقع خطر و ذخیره آذوقه است. ورودیهای متعددی برای شهر زیرین شناسایی شده که بسیاری از آنان توسط سیلاب سالهای دور مسدود شده است. شهر دارای راهروهای پیچ در پیچ، اتاقهای کوچک و بزرگ، تلههای پدافندی و دفاعی بودهاند که گویا در هنگام هجوم دشمن استفاده میشدهاند. وسعت این شهر به دلیل ارتباط بین محلات آن و حفاظت از جان و مال مردم در مواقع ناامنی زیاد بوده است و در دو سطح افقی و عمودی گسترش یافته است. این معماری دست کم در شهر نوشآباد با واژه «اویی» نامیده شده است. بجز ورودی ارتفاع تمام قسمتهای اویی به قد طبیعی یک انسان بین صدوهفتاد تا صدوهشتاد سانتیمتر است. بر سطح دیوارها و در فواصل اندک، جای پیه سوز به چشم میخورد.
در بعضی قسمتها نیز دیوار سکوهای کوتاهی جهت نشستن ایجاد شده است که در بعضی از اتاق ها تبدیل به طاقچه جهت قرار دادن اشیاء میشود. ورودی شهر زیرزمینی نوشآباد، راهرویی باریک به اندازه یک نفر است، زمانی که به داخل شهر وارد شوی، بوی خاک مرطوب به مشام میرسد. دالانهای تنگ با ارتفاعی کمتر از یک انسان ایستاده، فرد را به بخشهای داخلی شهر میرساند.
منبع: کجارو