
شفقنا- در مکتب پزشکی ابوعلی، بلای جان دمویها(انسانهای گرموتر)، پرخوری است؛ پرخوری برای همه زیانبار است اما حتی دمویها را ـ که بدنی بسیار نیرومند نسبت به صفراویو بلغمی و سوداوی دارند، بیمار میکند؛ برای انسان نباید مهم باشد که کمی کمتر میخورد بلکه مهم این است که هر لقمهاش سالم باشد.
سرشار سردی
سلامت غذا را با استاد ابراهیم ایراندوست-پژوهشگر تغذیه و طبیب سنتی در میان میگذارم، او پاسخ میدهد: «از سالهای طبابت سنتی و پژوهش در باره اصلاح غذایی آموختهام که انسان ایرانی، هیچ راهی مگر بازگشت به الگوی غذایی نیای خود ندارد؛ روی سخنام با دردمندان و دردکشیدهها و دردشناسان است، نه گروهی که شاخکهای حساسی درباره چیستی غذای خود ندارند و در غذا مگر لذتمفهوم دیگری نمیجویند.»
«هدفم از برپاییِ فروشگاه غذای سالم در سال ۱۳۸۲ بازگشت مردم به قدیم تندرست بوده است. امروز برای نابودی فرهنگ و ملیت، لشکرکشی نمیکنند بلکه فرهنگ غذاییشان را تغییر میدهند. آداب غذایی ایرانیان فراموش شده یا با نقشه ماهرانهای کوشیدهاند از یادها برود؛ به مردم آموزانده شده که پایبندی به آداب کهن، نشانه واپسگرایی است و باید همه آیینها را دور ریخت و با پیروی ناآگاهانه از غذاهای مدرن، زندگی را ساخت.»
«فرهنگ غذایی مدرن، آوار و پسلرزههایش را هر روز به شکل یک بیماری بیدرمان نشان میدهد و حتی کودکان ۲ ساله را نیز ایمن نمیگذارد. در این راستا بسنده است به استفاده سالانه از میلیونها قرص استامینوفن در ایران بنگریم که میزاناش از آمار مصرف کل اروپا بیشتر است.»
«انسان معاصر ایرانی، چرا به سنت غذایی پیشینیان خود (که ویژگی دارویی داشت)پشت کرده و به غذای سرپایی(حاضری) و فرآوری روکرده است؟»
«سرشار از گوشتهای سرد و چربیهای ترانس زیانبار؛ این نام دیگر فستفود است؛ پیشروی در فستفودها، همانا پیشروی در بیماریهای گوناگون مانند گرفتگی رگها و غلظت خون است. اینک که این همه گرایش به غذاهای سریع وجود دارد، کاش غذای فوریِ سادهِ مفید(نان، پنیر، گردو، سبزی) جایش را بگیرد.»
«غذاهای سرپاییِ بیگانه غربی، سببشده که سفره ایرانی فراموش شود. الگوی فرهنگ تغذیه آنسوی آبها (کالباس، سوسیس، همبرگرِ گوشتگاو، سالاد، نوشابههای صنعتی، چیپس و سیبزمینی سرخشدهFries) بدجور میان جوانان ایران جاافتاده است.»
«از دیگر سو نیز گروهی از مردم ناهار و شام بدون برنج چرب و کباب و نوشابه را نمیشناسند و آبگوشت سنتی را غذا نمیدانند و برایشان مهم نیست که غذاهای نشاستهای و چربی و گازدار و کافئین، سامانه کبد و لوزالمعده (بادامک دستگاه گوارش) را به هم میریزد و ترشح انسولین را به آشفتگی میکشد و ناکارآمدی غدد درونریز(مانند تیروئید) را سبب میشود و ارمغان همه اینها یعنی قند و چربی و چاقی.»
جداکردن روح از بدن
در نزد برخی فیلسوفان، روح تبر «بریدن» است؛ هنگامی که بریدن را از تبر بگیرید، دیگر ناماش تبر نخواهد بود. روح نیشکر نیز شیره و رنگ آن و ویتامیناش است هنگامی که با پالایش، سفید و گاه شفاف میشود دیگر ناماش نیشکر نیست بلکه ماده سرطان زاست.
استاد ایراندوست: «با جداکردن سبوس از برنج و غلات (بُنشِن) و رویکرد مردم به قند و شکر سفید، زنان و به ویژه کودکان، دچار کمبود آهن و کمخونی و یبوست هستند؛ روغنهای صنعتی با پایه پارافین و آلوده به مواد شیمیایی که جای روغن ارده(کنجد) و روغنزیتون را گرفته، بیماریآور است.»
«برنج(پلو) با طبیعت بسیار سرد و مرطوب خود، غذای پایه ناهار و شام مردم شده است و هنگامی که با دیگر مواد سرد و سوداانگیز(ماست، سرکه، سسهای صنعتی، ترشیها) بر سفره ایرانی مینشیند، با همه توان به دستگاه گوارش و دیگر اندامگان یورش میبرد و به دستگاه اورولوژی مغز(بخش جنسی) آسیب میرساند.»
«سالاد، غذای آشنای دستاورد غرب با همه مواد سردش(گوجه، کاهو، خیار) هنگامی که با سس(تخممرغ، لبنیات، سرکه، آبلیمو) ترکیب میشود، افزون بر سردی، سمی هم میشود و کمترین پیامدش سفیدی موهای زنان و مردان است.»
«با تبلیغات نادرست و بدون پایه علمی به مردم پذیراندهاند که آبجوی بیالکل(ماءشعیر)، پیشگیرِ سنگ کلیه و چالشهای ادراری آقایان است؛ بیگمان ناپایبندی به تغذیه درست نیاکان، پیامدش مگر چربی، چاقی، کلسترول، دیابت، فشارخون، کارنکردن شکم، کمخونی، نگرانی، کیست، تومور، گرفتگی رگ، ناباروری و ناتوانی جنسی(زن و مرد) نیست.»
«از (سردولتی) رسانهها وآگاهیرسانیشان همه میدانند که ارمغان غذاهای سرد، دست و پای سرد است؛ برای همین، گوشتِ مورد استفاده مردم قدیم، گوسفند(گرم) بود؛ نیاکان ما در سال، یکی دوبار نیز گوشت شتر گرم بر سر سفره خود میآوردند.»
«انسانهای سردسرشت (بلغمی ـ سوداوی) درگیر دستوپای سرد و تراوش زیاد بزاق(خدو) دهان و سینوسها و کُندی فشارخون و کمخونی و یبوستاند، از اینرو ماست، شیر، چای و دیگر خوراکیهای سرد برایشان خوب نیست؛ در حالی که با تبلیغات به مردم آموختهاند برای پیشگیری از کمبود کلسیم و پوکی استخوان تا جای ممکن، شیر و لبنیات بیشتری بخورند.»
«استفاده از هر مادهای(مانند کلسیم) بیش از نیاز بدن، در مفاصل(بندها) و زانو رسوب میکند و خار پاشنه میآورد. بهترین جایگزینهای غذایی برای دریافت کلسیم، کالجوش و کشک طبیعی و شیر ساده سویاست.»
«گزینش گوشتهایی با طبیعت سرد(گاو، گوساله، مرغهای نژاد بیگانه و آلوده به هورمون رشد) یکی از پیامدهایش خستگی و تباه انرژیبدن است. افزایش بیسامان استفاده از سم و کود، فلزهای سنگین را در فرآوردههای کشاورزی و باغی رسوب داده و در چرخش خود سرانجام در بدن ما آشیان میکند.»
«ترشیها مفید نیستند؛ ترشیها سبب افزایش اسید خون و ایجاد آشفتگی در کار سیبک(غدد)های درونریز و بههمریختگی سوختوساز(متابولیزم) میشود و بستر بدن را برای یورش بیماریها فراهم میآورند. دیسک، سیاتیک، بیماریهای روحی و روانی، هر روز در جامعه ایرانی بیشتر میشود و میزان استفاده از داروهای شیمیایی پیامدزا را بالا میبرد.»
وضع خوشایند
اگر ناخوشیم، باید برای سلامتی، الگوی غذایی نیاکانمان را دوبارهسازی کنیم و اگر سلامتایم، برای جلوگیری از بیماری، خوب است پا بر جاپای نیاکانمان بگذاریم.
استاد ابراهیم ایراندوست: «ابوعلی، یکی از سخنان دانشمندانهاش این است که غذا داروست(یا باید باشد) و دارو همان غذاست. انسان بسان دیگر جانداران میخورد با این تفاوت که در خوردنیهایش درنگ دارد. غذا در فرآیندی درازدامن تاریخی به تکامل هستییت انسان انجامیده است. غذایی که انسان میخورد در فرآیندی پیچیده در بدن، سرانجام دگردیس به خون میشود؛ اما این که چه خونی؟ برای نیاکانمان مهم بود چه خونی و برای ما نیز باید مهم باشد. آنان میکوشیدند غذایی را برگزینند که دگردیس به «خون صالح» شود؛ بخشبندی غذاها به «خوب»، «میانه» و «بد» نیز با همین سنجهها انجام میگرفت و این که برنامه غذاییشان چگونه باشد که در بدن، خون زندگیساز پدید آید، نه بیماریزا.»
«راز مردمان ایرانزمین که۱۰۰ سال عمر میکردند و نیاز به سمعک و عینک و ضربانساز قلب نداشتند، در سادهخوری و سالمخوری بود. پارسیسرای بزرگ، فردوسی در مورد آفریدن رستم و اسفندیار، یکسره تخیل به خرج نداده، بلکه نمونه آن دلیرمردان در واقعیت زندگی وجود داشت(که رستم یلی بود در سیستان…) با تنی نیرومند و سینه ستبر و بازوان ورزیده؛ آنان نه شکم بزرگ داشتند و نه دچار چاقی و چربی خون بودند؛ چون تغذیهشان طبیعی بود؛ نان تهیهشدهشان از گندم کامل بود و آلوده به سم و کود شیمیایی نبود. لبنیاتشان نیز سالم بود و از آب چشمه مینوشیدند.»
«در گذشته در تابستانها که دمای هوا بالا میرفت، ناهار مردم، نان، انگور و اندکی پنیر یا آبدوغخیار و غذاهای غیرپختنی بود؛ تا هماهنگیِ حرارت بدن و کبد را با فضای بسیار گرم بیرون تعادل بخشد. آنان بیگمان آگاه بودند که با میلکردن غذاهای گوشتی، چرب و پرکالری، تاب تحمل گرما نخواهند داشت. اما در زمستانها سراغ غذاهای گوشتی، چرب، قیمه، قورمه و فسنجان میرفتند تا با افزایش حرارت درون، بتوانند سرمای بیرون را تاب بیاورند.»
«درگذشتگان ما در گزینش غذا حتی جنسیت را لحاظ میکردند. برای نمونه به مردان با طبع گرم سفارش میشد که جوجه و خروس بخورند و زنان مرغ بومی ایرانی. قدیمها گزینش غذاهای روزانه بر پایه سادگی و سلامت و گرمی بود و از سردیها پرهیز میشد. مشهور بود که میگفتند(این عید پلو، آن عید پلو!) و این که بهتر است تنها در سال نو برنج خورد.»
در گذشته گاهی که میخواستند ناپرهیزی کنند، برنج میخوردند آنهم از گونه قهوهای و سبوسدار و البته با زیره و شوید و زعفران؛ و همانگونه که گفته شد بیشتر در آیینها و مناسبتها.»
غذای پایه مردم چه بود؟
«آبگوشت با کمی دنبه(چربی مفید) البته در زندگی ناماشینی گذشته، جنبوجوش و کار بدنی زیاد بود و سوختوساز بدن آدمی به خوبی انجام میشد، برای همین چربی، سوخت میشد و رخصتی نمییافت در کبد و شکم بنشیند. از دیگرسو در آن زمانها چربیهای تصفیهشده و شیمیایی و زیانبار امروز(روغنهای وارداتی) وجود نداشت برای همین، گرفتگی رگ و چربی و فشار خون و دیابت همهگیر نبود؛ یا خوردن سیبزمینی، پیامدش ناخوشی نبود؛ آن را تنوری میکردند و با گلپر و اندکی کره(گرمی) میخوردند؛ ولی از زمانی که سیبزمینی با روغن ترانس به شکل چیپس و سرخکرده درآمد، بیماری را نیز با خود آورد.»
غذای خوب چیست؟
به چه غذاهایی سالم گفته میشود. آیا غذای سالم، پیرو منوی پزشکی سنتی ایرانیست؟ بیگمان اندیشگاه(مکتب)آشپزی ایرانی نه نسبتی با مک دونالد دارد نه پیتزا و نه پلهالیوود. بیگمان مکتب آشپزی ایرانی، در سایهسار پزشکی ایرانی بالیده است برای همین، ارمغانش تندرستی است.
استاد ایراندوست: «از ویژگیهای یک غذای خوب نزد مردمان قدیم(گرمی) بود که انرژی میبخشید و خبری از غذاهای امروزی(دارای هورمون و فریزری و کهنه) نبود بلکه سرشار از مواد آلی طبیعی و معدنی بود. از سبزیها، برگ خشک میوهها و دانه هل و نان سبوسی استفاده میشد و یبوست(زایانده بیماری) وجود نداشت.»
«فراموششدن نوشابههای درمانگر (سکنجبین، سرکه شیره، آب زرشک، دوغ، آبآلبالو، شاتوت) سبب شده که نوشابههای زیانبار صنعتی با گاز و قند خود، قفسه فروشگاهها و یخچال خانهها و سفره سنتی ما را پر کند. آبجو بیالکل(ماءشعیر) تهیهشده از افشره جوانه جو، رطوبت زیادی وارد بدن میکند و ترکیباش با رازک، سبب افزایش هورمون استروژن زنانه میشود و برای مردان هم بیماریزا است.»
«نخود آبگوشت، درمانگر انزالزودرس
(P.E) است؛ با تغییر فرهنگ تغذیه و کنارگذاریِ غذاهای گرمیبخش(کالجوش، نرگسی، اشگنه) از سفره ایرانی و دوری از گوشتهایی با سرشت گرم(گوسفند ـ شتر ـ خروس بومی ـ مرغ خانگی)کل فرهنگ زندگی ما نیز دگردیس شد و رنگ بیگانه به خود گرفت.»
«انسان میتواند با خوردن غذاهای گرمی(متناسب با طبیعت تن خود) به بدنش توان انجام کارهای روزانه را بدهد. در بامداد با خوردن ۲ خرما همراه چاشت، صفرا و حرارت بدن زیاد شده و نیرو میگیریم. بامدادن، بدن انسان نیاز به غذاهای گرم(کره، عسل، خرما، گردو، کشمش و توت سفید) دارد؛ اما صبحانه مدرن (میکس ماست و توت فرنگی-هر دو سرد) خستگی و سستیآور است.»
«به راستی ارزشاش را دارد که در پیِ شناخت غذاها و نوشیدنیهای تیرههای ایرانی و زمان باستان برویم و با هدف بهترکردن، به سبک امروز، دگردیسیای در خوراکهای قدیم ایجاد کنیم. بازگشت به سنت یعنی روآوری به غذاهایی با سرشت گرم و پرهیز از گوشت زیاد.»
«انسان بخش کوچکی از طبیعت است، از طبیعت برخاسته و تغذیهاش از آغاز میوهها و خوراکی طبیعی و نیالوده به کود و سم شیمیایی بوده است؛ امروز هم اگر بخواهد سلامت بپاید، باید از مواد ارگانیک(دستکاری ژنتیک نشده)استفاده کند.»
غذای ما خوب است!
گرانبهاترین شکلات جهان در سیاهه رکوردهای جهانی «گینس» جای گرفته است. این شکلات الماسگون و پوشیده با برگههای زر، بهایش۹۵۰۰ دلار است. بسته(جعبه) این شکلات با۵۵۰۰ تکه کریستال «سوآروفسکی» گرانبها زینت یافته است.
جهان در زمینه غذا از سویی رو به سوی لوکسشدن میرود و از دیگرسو از دسترس تهیدستان دور و دورتر میشود. در حالی دارامندان جهان چنان بریز و بپاش دارند(که درباره عظمتاش فیلم سینمایی ساخته میشود)که همزمان میلیاردها انسان در گوشه و کنار دنیا، در آرزوی یک تکه کوچک از آن غذاها بسر میبرند(حتی اگر از دلو آشغال بیرون کشیده شده باشد.)
خوراک و غذا افزون بر «لوکسشدن» و «کمیابشدن» ویژگی سومی هم یافته و آن دگردیسی به «سمشدن» است. غذا با کاربرد کود و سم شیمیایی یا فرآوری کارخانهای یا دستکاری ژنتیک در بدترین دوران تولید خود بسر میبرد.
۳۹ کشور جهان کشت فرآوردههای تراریخته را قدغن کردهاند چرا ما چهلمی نباشیم؟ اگر دستکاری ژنتیک غذای شفابخش به سفره ما ارزانی میدارد، چرا آکادمی پزشکی زیستمحیطی آمریکا، به پزشکان هشدار میدهد برای همه بیماران خود، رژیمهای غذایی ارگانیک تجویز کنند؟
دکتر آزاد عمرانی: «غذاهای دستکاریشده ژنتیکی با روح ایرانی ناسازگار است. خوراکیهای بومی ایران هم بو دارد و هم طعم، هم مزه، هم رنگ و هم مقاوم در برابر آسیبهاست و در همه ابعاد کامل است و تنها نیاز به یک نسل طبیعتگرا است که ظرفیتهای گیاهان بومی را به سفره ایرانیان بازگرداند؛ کشاورزان اصیل ما برای مبارزه با آفتها به جای سموم خطرناک از شکارچیان طبیعی و مبارزه بیولوژیک یاری میجویند.»
«برنج دستکاریشده ژنتیکی در حالی در اواسط دهه هشتاد، در داخل کشور کشت انبوه شد که ارزیابیهای سلامت و بررسی مخاطرات زیستمحیطی آن توسط وزارت بهداشت و سازمان محیطزیست تایید نشده بود. واردات و تولید بسیار، ولی ارزیابیهای طولانی مدت و همه جانبه آزمایشگاهی هیچ! سازمان غذا و دارو در حالی میگوید فرآوردههای دستکاری ژنتیک سالم است که تنها به سندهای اظهاری واردکنندگان استناد می کند. منطق پسندیدهای نیست که چون در کشور صادرکننده از مواد تراریخته استفاده میشود، ما هم استفاده کنیم!»
«اگر چه تکنولوژی تایید سلامت تراریختهها در کشور وجود دارد ولی تا به حال عزمی برای ارزیابی درازمدت مخاطرات تراریختهها وجود نداشته است. بهتر است یکبار هم شده، یک نوع ذرت تراریخته وارداتی را به مدت بیش از ?? روز به یک جمعیت جوجه بخورانیم و مطالعات همهجانبه زیستی را انجام دهیم و سپس به ارزیابی بپردازیم. تا کی باید به تاییدیههای اظهاری واردکنندگان تراریختهها تکیه کنیم؟ آیا انتظار داریم شرکت صادرکننده موادغذایی تراریخته بگوید استفاده از محصولم پیامدهای ناگوار دارد؟ راستیآزمایی ادعاهای موجود پیرامون سلامت محصولات دستکاریشده ژنتیکی با اتکا به آزمایشات متقن، یک وظیفه حکومتی است.
ع٫درویشی/ روزنامه اطلاعات
انتهای پیام
fa.shafaqna.com