بیماری «پسوریازیس» چیست؟ علایم و دلایل

پسوریازیس (psoriasis)یا «بیماری صدف»داء الصدف– از بیماری های خود ایمنی، غیر مسری و مزمن پوستی است که به علت تولید سریع سلول های پوستی ایجاد شده و با پوسته پوسته شدن سطح پوست همراه است،که نشانه های شایع پسوریازیس التهاب و قرمزی ناحیه آسیب دیده است، فلس های پوستی در پسوریازیس معمولی به رنگ نقره ای سفید و ضخیم می باشد که روی زخم های قرمز رنگ کشیده شده و گاهی زخم ها ترک خورده و خونریزی می کند،معمولاً در نقاط اطراف پوست سر، آرنج ومفاصل و زانو ظاهر میشوند.
نواحی مبتلا به پسوریازیس میتوانند شامل قسمتهای کوچک شوره مانند تا تکه های بزرگ که کاملا قسمت درگیر را میپوشانند، باشد. انواع متعادل پسوریازیس فقط آزاردهنده هستند، ممکن است باعث ازکار افتادگی عضو شود.
انواع پسوریازیس :
پسوریازیس پلاکی (Plaque psoriasis): این نوع از پسوریازیس شایع ترین نوع این بیماری است و حدودا ۹۰ درصد مبتلایان به پسوریازیس از این نوع از بیماری رنج میبرند.

نشانههای آن شامل، جراحات و زخم های پوستی خشک و قرمز میشود، که با فلسهای نقرهای پوشیده شدهاند. هرچند ناحیه خاصی مخصوص این نوع از بیماری نیست و این بیماری میتواند در همه جای بدن ظاهرشود، اما معمولا پسوریازیس پلاکی در آرنج، زانو و پوست سر خود را نشان میدهد. پلاکها میتوانند خشک و خارشدار باشند. در مراحل پیشرفته و شدید بیماری، پوست دور مفاصل ممکن است، تکه شده و خونریزی نماید.

پسوریازیس پوست سر (Scalp psoriasis): این نوع پسوریازیس میتواند تنها در بخشی از پوست سر و یا همه نواحی پوست سر خود را نشاندهد. دربعضی از افراد مبتلا به پسوریازیس پوست سر، ناحیه شدیدا خارش دارد. در موارد پیشرفته بیماری میتواند باعث ریزش موی موقتی شود، که با درمان بیماری ریزش مو هم بهبود مییابد.

پسوریازیس ناخونی (Nail psoriasis): تقریبا نصف افراد مبتلا به پسوریازیس، بیماری بر ناخونهایشان تاثیر میگذارد. پسوریازیس میتواند باعث سوراخ شدن و یا غیرعادی شدن ناخنهای شما (رشد بیش از حد، رفتن رنگ ناخن و حتی جداشدن ناخن ازدست) بشود.
پسوریازیس قطرهای (Guttate psoriasis): این نوع از پسوریازیس باعث بوجود آمدن نقاطی کوچک شبیه قطره برروی، قفسه سینه، دستها، پا و پوست سر میشود. معمولا پسوریازیس قطرهای بعد از چند قزره از بین میرود، هرچند که در بعضی از افراد بیماری پیشرفت کرده و به پسوریازیس پلاکی تبدیل میشود. این نوع از پسوریازیس بعضی اوقات بعد از عفونت گلو در کودکان و نوجوانان بوجود میآید.
پسوریازیس معکوس (Inverse psoriasis): عموما این بیماری زیربغل، کشاله ران، زیر پستان و دور نواحی جنسی رخ میدهد. پسوریازیس معکوس باعث بوجود آمدن، تکههای نرم و قرمز و پوست ملتهب در آن ناحیه میشود. این نوع بیماری در افراد چاق شایع تر است و با عرق کردن و یا مالیدنش بدتر میشود.
پسوریازیس خالدار (Guttate psoriasis)
این نوع در کودکان شایع تر است و به صورت لکه های صورتی کوچک ظاهر می شود. پسوریازیس خالدار اغلب در نواحی تنه، بازو و پاها دیده می شود و به ندرت مانند پسوریازیس پلاک، ضخیم یا برجسته می شود.

پسوریازیس پوسچولر (Pustular psoriasis)
این نوع پسوریازیس در بزرگسالان شایع تر است که به شکل تاول های چرکین و سفید ظاهر شده و نواحی وسیعی از پوست، قرمز و ملتهب می شود. پسوریازیس پوسچولر معمولا ابتدا در نواحی کوچک تر مانند دست یا پا ایجاد شده و ممکن است گسترده تر شود.
پسوریازیس معکوس (Inverse psoriasis)
این نوع پسوریازیس موجب قرمزی، التهاب و براق شدن برخی نواحی چین خورده پوست از جمله زیر بغل یا سینه، کشاله ران یا اطراف ناحیه تناسلی می شود.
پسوریازیس اریترودرمیک ( Erythrodermic psoriasis)
نوع بسیار شدید و نادر پسوریازیس است که معمولا بخش های وسیعی از بدن را درگیر می کند. در پسوریازیس اریترودرمیک پوست آفتاب سوخته به نظر می رسد.

دلایل ابتلا به پسوریازیس
عفونت از جمله عفونت گلو یا برفک دهان
صدمه به پوست، ازجمله بریدن ست و یا نیش حشرات
ویاژنتیک باشد

درمان بیماری پسوریازیس با روشهای طبیعی
حمام کردن: از آب داغ و صابونهای خشک استفاده نکنید. آب ولرم و صابونهای معمولی که چربی و روغن هم در خود دارند مناسب است. اضافه کردن روغن حمام، نمک فرنگی اصل یا نمک دریای مرده هم میتواند، سعی کنید ۱۵ دقیقه در وان بمانید،از شامپوی زغالی یا کولتار (شامپو پسوریازیس) استفاده کنید
مرطوب کننده ها: پس از حمام پوست خود را با مالیدن مرطوب کننده مبتنی برپماد برروی آن مرطوب نمایید. همچنین در روزهای سرد و خشک میبایست چندین بار در روز پوست خود را مرطوب نمایید.
آفتاب گرفتن: آفتاب گرفتن ،البته زیادی آفتابگیری میتواندموجب تشدیدعارضه شود.
نواحی درگیر را هنگام خواب بپوشانید.
درمان موضعی پسوریازیس
کرم ها و پمادهای موضعی برای کاهش علائم پسوریازیس خفیف تا متوسط استفاده می شود که به صورت مستقیم به نواحی آسیب دیده بمالید:
*کورتیکواستروئیدهای موضعی
*رتینوئیدهای موضعی
*آنترالین (دیترانول)
*آنالوگ های ویتامین D
*اسید سالیسیلیک
*مرطوب کننده ها

درمانهای دارویی
سیکلوسپورین (سندیمون)؛ این نوع دارو واکنش سیستم ایمنی بدن را مهار کرده و می تواند به کاهش علائم پسوریازیس کمک کند اما از سوی دیگر با توجه به اختلال در عملکرد سیستم ایمنی بدن، فرد به راحتی به سایر بیماری ها مبتلا می شود. از عوارض جانبی این دارو می توان به مشکلات کلیوی و فشار خون بالا اشاره کرد.
متوترکسات؛ این دارو نیز مانند سیکلوسپورین سیستم ایمنی را مهار می کند و در صورت مصرف دوز پایین، عوارض کمتری خواهد داشت اما در دراز مدت عوارض جدی ایجاد می کند که شامل آسیب کبدی و کاهش تولید گلبول های قرمز و سفید خون است.
داروهای بیولوژیک؛ این نوع داروها تزریقی عملکرد سیستم ایمنی بدن را تغییر داده و مانع تعامل بین سیستم ایمنی و مسیرهای التهابی می شود.
رتینوئیدها؛ این نوع از داروها باعث کاهش تولید سلول های پوستی می شود اما معمولا بعد از توقف مصرف دارو، علائم پسوریازیس دوباره بازمی گردد. از جمله عوارض جانبی آن می توان به ریزش مو و التهاب لب اشاره کرد.
***
مصاحبه با متخصص پوست و مو
پسوریازیس؛ درد بیدرمان پوستی
بیماری پسوریازیس چه نوع بیماریای است و چه عواملی باعث ابتلا به آن میشود؟
بیماری پسوریازیس یک بیماری التهابی پوستهدار پوست است که علت اصلی بروز آن هنوز مشخص نشده. در این بیماری تکثیر سلولی افزایش پیدا میکند و به همین دلیل پوستههای ضخیمی روی پوست ایجاد میشود که حالتی فلسی دارد و پوستهها روی پوست قرمز و ملتهب میشوند. عوامل ژنتیکی و عوامل محیطی ممکن است در بروز این بیماری دخالت داشته باشند. در ۴۰ درصد موارد عوامل ژنتیکی عامل ابتلا به این بیماری محسوب میشود. عوامل محیطی مانند آفتابسوختگی هرچند عامل ابتلا نیست، اما ممکن است باعث بروز و تشدید این بیماری شود. مشکلات دیگری مانند ضربهها یا خشکی پوست نیز عاملی برای بروز این بیماری محسوب میشود. اما عامل اصلی ابتلا به پسوریازیس هنوز در هالهای از ابهام قرار دارد. طبق آمارهای جهانی یک تا ۱/۵ درصد مردم به این بیماری مبتلا هستند. شایعهای وجود دارد که لمس ماهی قرمز باعث بروز این بیماری میشود که کاملا غیرعلمی است و واقعیت ندارد.
این بیماری چه نواحیای از بدن را درگیر میکند؟
این بیماری التهابی ممکن است تمام پوست را درگیر کند. اما در نواحی سر، پوست تنه و اندامها و بیشتر آرنج، زانو، پشت کمر، ناحیه کشالهران و زیر بغل دیده میشود.
چه عواملی باعث تشدید این بیماری میشود؟

یکی از مسائل مربوط به این بیماری پدیده «کوبنر» Koebnerاست. به این صورت که هر تروما یا ضربه در نواحیای که بیشتر در معرض ضربه، آفتابسوختگی یا ترکیبات شیمیایی قرار دارند باعث تشدید این بیماری میشود. البته این مساله در کسانی بروز میکند که مستعد این بیماری هستند. در نتیجه نواحی ضربهپذیر بدن مانند آرنج، زانو و ناحیه نشیمنگاه بیشتر درگیر پسوریازیس میشوند و در اثر اصطکاکهای طولانیمدت و هر نوع ضربه بیماری تشدید میشود.

در بررسیهای انجامشده مشخص شده است که افسردگی در بروز یا تشدید این بیماری دخالت دارد. البته نمیتوان بهدقت گفت که افسردگی باعث بروز این بیماری میشود یا اینکه مبتلایان به این بیماری دچار افسردگی میشوند. اما درهرحال بیماری پسوریازیس در بین افرادی که بدخلق و افسرده هستند شایعتر است. نتایج بررسیهای دیگری که روی میزان ویتامین A و E مبتلایان به پسوریازیس انجام شده است نشان میدهد که میزان این ویتامینها در افراد مبتلا از افراد سالم کمتر است. اما درخصوص اینکه کمبود این ویتامینها عاملی برای ابتلا به این بیماری است، به انجام بررسیهای بیشتری نیاز دارد.
مشکلاتی که این بیماری برای مبتلایان به وجود میآورد، چیست؟
ضایعاتی که به دلیل این بیماری روی پوست ایجاد میشود باعث بروز خارش شدید و مشکلات ناشی از آن میشود. در واقع پسوریازیس بیماری مزمن و مزاحمی است که به دلیل خارش و مشکلاتی که برای بیمار به وجود میآورد امکان بروز افسردگی را در آنها بیشتر میکند. معمولا این بیماری در سنین بزرگسالی بروز میکند، اما در مواردی در دوران کودکی نیز خود را نشان میدهد. معمولا کسانی که زمینه ژنتیکی دارند در سنین کودکی در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند.
یکی دیگر از مشکلات این بیماری مساله عود آن است. معمولا امکان دارد با قطع کورتونهای خوراکی یا تزریقی بیماری با شدت بیشتر بروز کند. مساله دیگر بارداری است. امکان دارد حاملگی باعث تشدید بیماری پسوریازیس در خانمها شود. در پسوریازیس پوسچولر که به صورت ضایعات دانهدار چرکی کوچک است حتی امکان سقط جنین نیز وجود دارد.
آیا پسوریازیس انواع مختلف دارد؟
بله. پسوریازیس به اشکال مختلف خود را نشان میدهد و صرفا به صورت ضایعات قرمز و پوستهدار نیست. از انواع آن میتوان به پسوریازیس پلاک یا ولگاریس، پسوریازیس پوسچولر، پسوریازیس معکوس، پسوریازیس اریترودرمتیک، پسوریازیس ناخن و پسوریازیس آرتریت اشاره کرد. برای تشخیص دقیق این بیماری نیاز به نمونهبرداری از ضایعه است.
این بیماری هم در خانمها و هم در آقایان بروز میکند.
شدیدترین نوع این بیماری پسوریازیس پوسچولر است که به صورت ضایعات چرکی و با علائمی مانند تب بروز میکند.
در نوع آرتریت آن مفاصل کوچک درگیر بیماری میشوند و ایجاد درد و التهاب مفصلی میکنند. پسوریازیس ناخن نیز باعث بروز تغییراتی در شکل ناخنها میشود. امکان دارد این تغییر شکل با بیماریهای قارچی اشتباه گرفته شود. در مواردی نیز این بیماری با اگزما اشتباه گرفته میشود. در این وضع بیمار را تحت درمان بیماریهای قارچی یا اگزما قرار میدهند که وضع را بدتر خواهد کرد.
در مورد روشهای درمانی بیماری پسوریازیس بفرمایید. آیا درمان کامل این بیماری ممکن است؟
این بیماری مزمن است و درمان آن نیاز به مراجعات طولانی دارد. در نتیجه مهمترین مساله مراجعه به متخصص و تشخیص درست بیماری است. درمان این بیماری به وسعت و نوع بیماری بستگی دارد. در مرحله اول اغلب از ترکیبات موضعی حاوی کورتون استفاده میشود. ترکیبات موضعی دیگری نیز وجود دارد که کمعارضهتر از انواع کورتوندار است و میتوان آنها را به تنهایی یا در کنار ترکیبات حاوی کورتون استفاده کرد. در مواردی که ترکیبات موضعی موثر عمل نمیکنند، پزشک متخصص تزریق داخل ضایعه را انجام میدهد.
در موارد شدیدتر داروهای خوراکی و تزریقی عضلانی تجویز میشود. تمام این درمانها بسته به نتیجه آزمایشها و نوع پسوریازیس متفاوت است. در هر حال بیمار باید بداند که این درمانها طولانیمدت است و نمیتوان آنها را درمان قطعی بیماری دانست.
متاسفانه این بیماری درمان قطعی ندارد و امکان دارد بعد از بهبود یا در حین مصرف دارو دچار عود شود. باید بدانید که پاسخ بدن نسبت به درمانهای خوراکی و تزریقی معمولا بین شش تا هشت هفته طول میکشد. در طول درمان بیمار نباید بدون نظر پزشک دارو را قطع کند یا دوز آن را تغییر دهد. در ضایعات مفصلی و ناخن نیاز به داروهای خوراکی و تزریقی خواهد بود./روزنامه جام جم.بهمن۱۳۹۳
