همیشه پای یک "پا" در میان است
همیشه پای داداش‌بزرگه در میان است. منظورم از پا واقعاً خود پا است. هر‌جا که قرار است ردی از درخشش و شکوفایی من باشد، پای داداش‌بزرگه مانعی سر راه من می‌شود.
مثلاً همین تازگی‌ها، یک روز صبح که هنوز هوا خیلی روشن نشده بود و داشتم آخرین صفحه‌های کتابی را درباره‌ی «سهراب سپهری» می‌خواندم، نور خلاقیت به ذهنم تابید و گفتم: «آهان، نوجوانی‌کردن از رویِ دست نوجوانی سهراب!»
آخر سهراب، شاعر مورد علاقه‌ی من است. با خودم فکر کردم اگر قرار باشد آدمی با روحیات لطیف من الگویی برای خودش انتخاب کند، سهراب انتخاب خوبی است. بنابراین تصمیم گرفتم تابستان امسال، از روی دست سهراب نوجوانی کنم. البته وقتی این تصمیم را گرفتم هنوز نمی‌دانستم پای داداش‌بزرگه هم‌چون مانعی شوم، در مسیر تصمیم تباه‌شده‌ی من قرار دارد.
این روزها تم پرنده با من استظهر گرم روزی تابستانی، توی اتاق نشسته و پنجره را باز کرده بودم. داداش‌بزرگه هم دو وجب آن طرف‌تر دراز کشیده بود. چند تا پرنده پشت پنجره نشسته بودند. با خودم فکر کردم حتماً در چنین وضعیتی بوده که این سطر به ذهن سهراب رسیده است: «این‌روزها تم پرنده با من است»
بعد یک‌دفعه دیدم سر یکی از پرنده‌ها شبیه شصت پا شده است! نزدیک بود از ترس دچار تشنج شوم که شصتم خبردار شد سر آن بیچاره تغییری نکرده، بلکه شصت پای برادر اعظم است که جلوی چشم من هماهنگ با کله‌ی پرنده، این‌ور و آن‌ور می‌شود: «بی‌کله که بودی، گوشاتم از دست دادی به سلامتی؟»
به طرفش برگشتم و گفتم: «چی می‌گی تو؟»
- مگه نمی‌شنوی، صد بار گفتم برو یه لیوان آب برام بیار؟
- نشنیدم خب.
- حالا کجا سیر می‌کردی؟
منِ بی‌سیاست هم، تمام و کمال، ماجرا را برایش تعریف کردم. داداش‌بزرگه خنده‌ای کرد و گفت: «تم پرنده؟ با این پنجره‌ای که تو باز گذاشتی، الآن تم پشه و مگس با ماست.»
از روحیه‌ی مگسی او که هیچ بویی از لطافت نبرده است لجم گرفت و برای این‌که بیش‌تر از این انرژی منفی نگیرم، ترجیح دادم صحنه را بی‌سر‌و‌صدا ترک کنم. وقتی داشتم از اتاق بیرون می‌رفتم صدای داداش‌بزرگه می‌آمد: «تم پرنده که نه، ولی اگه یه اَپ خوب کروکُدیلی داشتی برای منم نصب کن.»
مداد کنته‌ام را دوست داشتمخیلی دلم می‌خواست مثل سهراب نقاشی بکشم به پیروی از سهراب، یک مداد کنته خریدم. آخر سهراب عاشق مداد کنته بود. عاشق صدای آن، وقتی روی کاغذ خط می‌انداخت. من هم کاغذها و مداد‌رنگی‌هایم را وسط راهرو ریختم. به آوای خوش مداد کنته گوش می‌دادم و نقاشی می‌کشیدم.
البته لازم است موقعیت را شرح بدهم. توی راهرو کنار کتاب‌خانه‌ی عزیزم نشسته بودم. دو قدم آن طرف‌تر از کتاب‌خانه، درِ حمام بود و رو به روی حمام، اتاق مامان‌جان. مامان‌جان توی اتاق لبه‌ی تخت نشسته بودند و گه‌گداری سر از گوشی بیرون می‌آوردند و مرا نگاه می‌کردند.
همه‌چیز در نهایت صلح و آرامش بود تا این‌که داداش‌بزرگه از حمام بیرون آمد. او که عادت دارد با پاهای خیسش یک دور در خانه بچرخد و صدای جیغ مامان‌جان را در بیاورد، باز هم این کار را تکرار کرد. با این تفاوت که این‌بار مامان‌جان در اعتراض به این حرکت شلخته‌وار او، از جایش بلند شد و با تمام توان به سمت داداش‌بزرگه آمد. او هم که اوضاع را قمر در عقرب دیده بود، پا به فرار گذاشت.
هنگام فرار، داشت قدم مبارکش را روی کاغذ‌های من می‌گذاشت. من که خود به چشم خویشتن می‌دیدم که نقاشی‌ام بر باد می‌رود، در یک حرکت حرفه‌ای کاغذ را از زیر پایش بیرون کشیدم. نمی‌دانم چه‌طور شد که آدم به آن گندگی با یک کاغذ‌کشیدن از زیر پایش، زمین خورد و همین‌جا مامان‌جان به او رسید و...
البته این داستان از آن‌هایی بود که پایان غیر‌منتظره دارند و آدم را غافل‌گیر می‌کنند. چون طی یک حرکت نا‌جوانمردانه، پای داداش‌بزرگه بر کمر من فرود آمد و با عصبانیت گفت: «بی‌کله که بودی، شعورتم از دست دادی به سلامتی؟»
باید امشب برومماه، بزرگ و درخشان توی آسمان نشسته بود. شبی مردادی بود، اما فکر کردم باید در شبی این‌چنین که آسمان صاف و آرام بوده، سهراب شعر معروفش را سروده باشد:
«شب خرداد به آرامی یک مرثیه از روی سر ثانیه‌ها می‌گذرد...
بوی هجرت می‌آید...
باید امشب بروم...»
این شعر شور عجیبی در دلم انداخت. از جایم بلند شدم تا کنار پنجره بروم و ماه را (دو قدم هم که شده) از نزدیک‌تر تماشا کنم. وای، باورتان نمی‌شود! یکی اسم مرا صدا کرد! من هم طبق روال آن شعر، بعد از شنیدن اسمم با شوق گفتم: «کفش‌هایم کو؟»
صدای داداش‌بزرگه آمد که: «کفش‌هات توی یخچاله.» من که فکر نمی‌کردم داداش بزرگه هنوز بیدار باشد، به سرعت سر جایم برگشتم و پشتم را به او و پنجره کردم و وانمود کردم خوابیده‌ام تا آب‌ها از آسیاب بیفتد.
یک‌ربع بعد تصمیم گرفتم دوباره سراغ ماه بروم. آخر خیال ماه نمی‌گذاشت بخوابم. آرام به طرف پنجره غلت زدم. نزدیک بود به ملکوت اعلا بپیوندم! روح ماه، زیر پنجره ایستاده بود!
خیلی شانس آوردم که دو‌زاری‌ام زود افتاد و نمردم. داداش‌بزرگه ملافه را روی پا‌هایش انداخته و پاها را به دیوار تکیه داده و با زاویه‌ی 90درجه خوابیده بود. نفس عمیقی کشیدم و به آن طرف غلت زدم. لجم گرفت که آن روحِ پایی، تمام شوقم را از بین برد.
همان‌جا فهمیدم باید الگویم را تغییر بدهم؛ چون پای داداش‌بزرگه به این تصمیم باز شده بود و سه‌بار خلاقیتم را تباه کرده بود و از قدیم گفته‌اند «تا سه نشه، بازی نشه.»
* * *
آن روز داشتم یکی از فیلم‌های شرلوک هلمز را می‌دیدم. فکر کردم «خوش به حال شرلوک هلمز! چه‌قدر زندگی‌اش هیجان دارد.» من هم عاشق هیجانم. نیم‌نگاهی به داداش‌بزرگه انداختم. توی عوالم خودش بود. جان می‌داد برای دستیاری کارآگاه. آن‌وقت راه به راه می‌رفتم و می‌آمدم و به او می‌گفتم: «بی‌کله که بودی، چشماتم از دست دادی به سلامتی؟ گوشاتم از دست دادی به سلامتی؟ قدرت آنالیزتم از دست دادی به سلامتی؟» آخ چه‌قدر حال می‌دهد شرلوک هلمز‌بودن!
البته شرلوک هم یک داداش‌بزرگه دارد که همه‌اش می‌خواهد بگوید بیش‌تر از شرلوک حالیش می‌شود. باید حواسم باشد که مثل شرلوک، محکم بایستم و تن به ذلت ندهم. راستی شما می‌دانید از کجا می‌توانم یک صحنه‌ی جنایت پیدا کنم؟!
پی‌نوشت: عنوان میان تیترها، سطر‌هایی از سهراب سپهری است
تصویرگری: محمدرضا اکبری | آرشیو عکس روزنامه‌ی همشهری
