من این دلکش زمین را خواهم از جان

شفقنا- احمد مسجد جامعی در یادداشتی در روزنامه ایران نوشت: ایران کشوری بزرگ، پهناور، پربرکت و تاریخی است. ایران یادگاری است از تمدن‌های بزرگ بشری. ایران نه فقط از معادن برخوردار است که بیش از آن تنوع فرهنگ و زبان و گروه‌های اجتماعی به هم پیوسته آن، سرمایه این سرزمین هستند. ایران کشوری است متنوع و متکثر که بوم نشینان آن به این تفاوت‌ها آگاه بودند و در صلح و صفا در کنار هم زندگی می‏‌کردند. همدلی و همداستانی ایرانیان را در وقایع و حوادث پریروز و دیروز و امروز به روشنی می‌توان دید. گروهی تاریخ را فقط در وحدت سیاسی دیده‌اند؛ اما آنچه اهمیت دارد و موجب پایداری ایران در زمانی چنین طولانی شده وحدت معنوی است که حتی فراتر از وحدت زبانی است و آن روح ایران است که موجب پیوند میان ایرانیان در هر شرایطی بوده است.
ریشه‌های وحدت معنوی را می‌توان در اقلیم و آنچه آن را خاطرات ازلی می‌نامند همچون داستان‌های پهلوانی و جوانمردی و دفاع از آب و خاک و آیین جست‌و‌جو کرد. از این‌رو علاوه بر تاریخ نگاران ایرانی گروهی از مورخان ملل دیگر در دوران قدیم نیز حتی اثر خود را پس از ذکر انبیا با امرا و ملوک ایرانی آغاز می‌کردند. در شاهنامه فردوسی، ایرانیان از زبان‌ها و زیست بوم‌های مختلف‌اند و خاندان‌های پهلوانی و پهلوانان بی‌شمار از این سرزمین دفاع می‌کنند و هر یک از این گُردها از شهری و دیاری هستند. آنچه آنها را در کنار هم قرار می‌دهد نام ایران است و هر کدام در دفاع از این آب و خاک و سنت و آیین مشترک بر دیگری سبقت می‌جوید. این پهلوانی در حوزه‌ها و عرصه‌های فرهنگ و هنر و صنعت نیز چهره می‌نماید. از این‌رو جهان ایرانی، فراتر از جغرافیاست و مثلاً نهادهای هنری آن را در سرزمین‌های گسترده‌ای می‌توان بازیافت. بواقع معنای این کلام، نفی تجربه‌های بسیار و پراکنده در نقاط مختلف این جغرافیا و تاریخ نیست، اما کلیت آن را که برخاسته از تجربه مشترک همه آن واحدها و بیانگر روح ایرانی است در آثار شاخص این سو و آن سوی عالم می‌توان سراغ گرفت. هر چند که هیچ کدام آنها فارغ از ظرایف زیست بوم محلی نیست. مگر موسیقی ایرانی جمع بین موسیقی نواحی گوناگون نیست که هر کدام به زبانی سخن می‌گویند و آداب و رسوم و آوازهای خود را دارند.
دفاع ایرانیان از تمامیت این سرزمین در همین سده معاصر نیز هنوز چندان روشن نشده است. زمانی که کسانی احتمال تکه تکه شدن این سرزمین را در ذهن داشتند به یکباره در دفاع از ایرانِ مشروطه، سپاهیانی از تبار سپهداران طبرستان و دلاوران خطّه آذربایجان و رزمندگان این سو و آن سوی زاگرس در قضیه استبداد صغیر به پایتخت سرازیر شدند و در کنار مردم قرار گرفتند تا به استبداد قاجاری پایان دهند و ایرانشان با حکومت قانون اداره شود و خواسته مجلسِ مبتنی بر آرای مردم جامه عمل بپوشد. شاید هیچ چیز به اندازه به توپ بستن مجلس آن هم به فرماندهی لیاخوف روسی احساسات ملی ایرانیان را در سرتاسر کشور جریحه دار نکرد. آیا آنها نمی‌توانستند بی‌تفاوت نسبت به میراث و تاریخ مشترک این سرزمین به فکر حفظ موقعیت شخصی و گروهی خود باشند و از این بلوا دوری کنند یا بدتر از آن به فکر گریز از مرکز و جدا کردن بخشی از ایران به نام خود باشند. در مقاطع دیگر هم اگر کسانی با حمایت آشکار و پنهان بیگانگان خواستند آتشی برپا کنند عموم مردم در برابر آنها ایستادند تمامیت این روح ایرانی در جنگ هشت ساله پیش چشم همه جهانیان نمود یافت. اولین گروهی که در برابر تجاوز ایستاد هموطنان عرب و غیرعرب سوسنگرد و شادگان و سایر نواحی مرزی بودند و بزودی و از اقصی نقاط ایران بهترین جوانان جان خود را بر کف نهادند و در کنار تکاوران دلیر آبی-خاکی و خلبانان شجاع هوانیروز و نیروی هوایی و جان برکفان بسیج و ارتش و سپاه قرار گرفتند تا ذره‌ای از خاک پاک ایران در خوزستان و کردستان، زیر پای دشمن نماند و وحدت و هویت ایرانی آسیب نبیند. کدام نقطه این سرزمین است که مردمانش برای نگهداری مرزهایش از جان جوانانش مایه نگذاشته است؟ البته پذیرفته نیست که به مسائل و مشکلات کشور و نقاط دوردست بویژه نقاط مرزی رسیدگی و از آنها فقرزدایی نشود. به نحوی که این تلقی به وجود آید که هر چه از مرکز به سمت مرزها می‌رویم بر کمبود امکانات افزوده می‌شود و مگر این ایرانیان مرزنشین از گروه‌های مختلف زبانی، مذهبی نبوده‌اند که قرن‌ها پاسدار مرزهای ایران در برابر هجوم عثمانی‌ها، ازبک‏ها و روس‏ها و انگلیس‏ها و دیگر قدرت‌های طمع‏کار بوده‌‏اند؟ باری این زبان حال همیشگی مردم ماست که از بیان شاعری وطن دوست، حسین پژمان بختیاری، سروده شده است:
اگر تاریخ ما افسانه رنگ است من این افسانه‌ها را دوست دارم
نوای نای ما گر جانگداز است من این نای و نوا را دوست دارم
به شوق خار صحراهای خشکش من این فرسوده پا را دوست دارم
من این دلکش زمین را خواهم از جان من این روشن سما را دوست دارم

على هامش العملیه الارهابیه فی أهواز
إننی أعشق هذه الأرض بکل جوارحی

ایران بلد کبیر و واسع و مبارک و بلد تأریخی تمتد جذوره الى الحضارات الانسانیه الکبرى. ان ایران لا تتمتع بالثروات المعدنیه فقط وإنما بتنوعها الثقافی واللغوی وطوائفه الاجتماعیه المتأصله فیما بینها والتی تمثل رأسمال هذا البلد.
ان ایران تتمتع بتنوع طائفی کبیر وان سکان هذا البلد کانوا یعلمون ذلک جیدا ویتعایشون مع بعضهم البعض بکل أمان وسلام وبانسجام هی أخلاق الشعب الایرانی التی شاهدناها أول أمس بکل وضوح. هناک البعض ممن یرى أن تاریخ أی بلد یکمن فی الوحده السیاسیه، ولکن الأهم وهو الوحده المعنویه التی تطغى على وحده اللغه وهذه الوحده هی التی تعکس الروح الایرانیه التی تربط آحاد الشعب الایرانی تحت کافه الظروف. ان جذور الوحده المعنویه تکمن فی هذه المنطقه المتأصله تاریخیا والملیئه بقصص وأحداث الفتوه والرجوله والدفاع عن الأرض. ولهذا فان غالبیه المؤرخین الایرانیین وحتى المؤرخین الأجانب عندما یتحدثون عن التاریخ القدیم لهذه المنطقه فانهم بعد أن یتطرقوا الى سیره الأنبیاء فانهم یتناولون سیره الملوک الایرانیین ایضا. ففی کتاب الشاهنامه (سیره الملوک) للفردوسی فان الایرانیین یتحدثون بعده لغات وینحدرون من مناطق عدیده وان الابطال الاسطوریین فی هذه الارض یدافعون عنها بالرغم من أن نشأتهم کانت فی مناطق أخرى، فالذی یوحدهم بهذا الشأن للدفاع عن هذه الارض هو اسم ایران والتقالید والاعراف المشترکه فیما بینهم، وکانوا یتنافسون فیما بینهم فی الدفاع عن هذه الأرض وهؤلاء الأبطال کانوا یبرزون فی مجالات أخرى ایضا بما فیها الثقافیه والفنون والصناعه. وعلیه فان کلمه ایران لا تقتصر على المفهوم الجغرافی فحسب، فالفن الایرانی ایضا ینتشر فی أراضی کبیره وهذه هی الروح الایرانیه التی من الممکن مشاهدتها فی أقصى نقاط العالم. فالموسیقى الایرانیه باختلاف تنوعها حسب مناطقها ولغتها لکنها تعکس ثقافه وتقالید الارض الایرانیه.
ان دفاع الایرانیین عن ارضهم حتى فی القرن المعاصر یثبت مدى تلاحم هذا الشعب، فعندما کانت هناک هواجس التقسیم والتجزئه إبان فتره الثوره الدستوریه ظهر قاده فی طبرستان واذربایجان وزاغروس خلال تلک الفتره ودخلوا الى العاصمه للوقوف بجانب الشعب ضد استبداد العهد القاجاری والاطاحه به وفرض حکومه قانونیه لإداره شؤون البلاد وبرلمان منتخب من قبل المواطنین.
ان القصف المدفعی بقیاده الجنرال الروسی لیاخوف للبرلمان قد أثار المشاعر الوطنیه لدى الایرانیین فی کافه أنحاء البلاد، مما حدا بالأبطال الایرانیین الذین یتشارکون بتراث وتاریخ هذا الوطن ان یثوروا ضد الطغیان ولم یفکروا ابدا فی الاحتفاظ بمناصبهم أو الفوز بمزایا سیاسیه أو حتى الهروب وترک العاصمه بدون معین أو القبول بتجربه هذا البلد الذی اسمه ایران. وفی فترات أخرى أیضا، قام البعض وبدعم بین من الأجانب بإثاره الفوضى والاضطراب فی البلد، لکن تلاحم ووقوف الشعب الایرانی فی ظل الروح الایرانیه استطاعت ایران من الصمود خلال حرب السنوات الثمانی وهذا ماشاهده العالم آنذاک عندما رأوا ان أول المدافعین عن الارض الایرانیه هم المواطنون العرب وغیر العرب من أهالی سوسنغرد وشادغان وبقیه المناطق الحدودیه ثم إلتحق بهم الشباب من کافه أنحاء ایران ومن أقصى بقاعها من طیارین وقوات التعبئه والجیش وحرس الثوره للدفاع عن تراب الارض المقدسه فی ایران من خوزستان وحتى کردستان والحفاظ على وحده وهویه هذه الأرض الایرانیه. ولو بحثنا فاننا لانشاهد نقطه فی ایران لم ترسل أبناءها الى جبهات القتال للدفاع عن هذه الارض.
بالطبع لا ننکر فی هذا المجال التقاعس فی حل قضایا ومشاکل المناطق البعیده عن المرکز وخاصه المناطق الحدودیه ومکافحه الفقر فیها، یجب ان لا نعمل بطریقه بحیث یتصور البعض أنه کلما ابتعدنا عن المرکز فان العجز والفقر یزداد.
ألیس سکان المناطق الحدودیه هم مواطنون ایرانیون باختلاف لغاتهم ومذاهبهم وألم یدافعوا عن الحدود الایرانیه طوال قرون أمام الغزاه العثمانیین والأوزبک والروس والبریطانیین واطماع الدول الاخرى؟
وکما قال الشاعر الوطنی حسین بجمان بختیاری!
إذا کان تاریخنا هو أسطوره الألوان فإننی أحب هذه الأساطیر
إذا کان صوت النای حزینا فإننی أحب هذا النای وحزنه
إننی اعشق صحارى بلدی الجافه وأعشق هذه القدم المتعبه
إننی أعشق هذه الأرض بکل جوارحی إننی أعشق هذه السماء الناصعه