امام جمعه تهران، جناب خامنهای
کسی که این ورق آرد حسین منزوی است
حسین منزوی از شاعران زنجانی است
جوان و فاضل و صاحب قریحهای قوی است...
این قطعه بلند همچنان ادامه دارد. نکته درخور توجه تعابیری است که اخوان بزرگ درباره منزوی به کار میبرد: «چون جناب مولوی»، «از نبایر شیخ شهید اشراق»، «نه تودگی و نه غربی، نه خویشِ پهلوی» و... . اما حسین منزوی کیست که امروز یکم مهر زادروز اوست و چون بسیاری از مفاخر فرهنگی ما با فقر زیست؟ او سال ۱۳۲۵ در زنجان به دنیا آمد و ۵٨ سال زیست اما در همین عمری که طولانی نبود، آثار و نامی ماندگار بر جا گذاشت. این غزلسرای برجسته که شعر نیمایی و آزاد را نیز به نیکی میگفت، نخستین دفتر شعرش «حنجره زخمی تغزل» را سال ۱۳۵۰ چاپ کرد که با آن بهترین شاعر جوان دوره شعر فروغ شناخته شد. او مدتی در رادیو و تلویزیون ملی ایران در گروه ادب امروز و زمانی هم به عنوان مسئول صفحه شعر مجله ادبی رودکی فعال بود. سال ١٣۵٨ توانست مدرک کارشناسی خود را بگیرد اما آن را به راحتی به دست نیاورد؛ او قبلا رشته ادبیات را در دانشگاه تهران ناتمام گذاشته و به جامعهشناسی روی آورده بود و این رشته را نیز مدتی کنار گذاشته بود. محمدعلی بهمنی، شاعر مشهور، دربارهاش گفته است: «اگر بخواهیم غزل بعد از نیما را بررسی کنیم، باید بگوییم که هوشنگ ابتهاج در غزل پلی میزند و منوچهر نیستانی از این پل عبور میکند و ادامهدهنده این راه حسین منزوی است که طیف وسیعی را به دنبال خود میکشد.» ازدواج او در سال ١٣۵۴ تنها ۶ سال دوام آورده بود که گویا دلیل آن هم تنگدستی شاعر بود. او سرانجام بر اثر نارسایی قلبی و ریوی جان به جانآفرین سپرد و پیکرش در زادگاهش، زنجان، آرام گرفت. «از کهربا و کافور»، «با سیاوش از آتش»، «بههمین سادگی» و ... از جمله دفترهای شعر اویند. سرودههای عاشقانه منزوی فراوان است و شعرهای اجتماعیاش هم زبانزد. بااین حال سرودههایی آیینی نیز دارد، مانند این غزل عاشورایی:
ای خون اصیلت به شتکها ز غدیران
افشانده شرفها به بلندای دلیران
جاری شده از کربوبلا آمده وآنگاه
آمیخته با خون سیاووش در ایران
تو اختر سرخی که به انگیزه تکثیر
ترکید بر آیینه خورشید ضمیران
ای جوهر سرداری سرهای بریده
وی اصل نمیرندگی نسل نمیران
خرگاه تو میسوخت در اندیشه تاریخ
هر بار که آتش زده شد بیشه شیران
آن شب چه شبی بود که دیدند کواکب
نظم تو پراکنده و اردوی تو ویران
و آن روز که با بیرقی از یک تن بی سر
تا شام شدی قافلهسالار اسیران
تا باغ شقایق بشوند و بشکوفند
باید که ز خون تو بنوشند کویران
تا اندکی از حق سخن را بگزارند
باید که ز خونت بنگارند دبیران
حد تو رثا نیست عزای تو حماسه است
ای کاسته شأن تو از این معرکهگیران
