این افراد معتقدند با اینگونه سرمایهگذاری سینمایی، نمیتوان گفت که تعداد سینماها به معنای واقعی در مشهد افزایش یافته است، بلکه ساخت سینما در مجتمعهای تجاری، بیشتر جنبه اقتصادی و تبلیغاتی دارد.
درشرایطیکه رویکرد مسئولان سینمایی مشهد، افزایش پردیسهای سینمایی در این شهر است و این را اتفاق فرهنگی ویژهای برای مشهد برمیشمارند، باید دید آوردههای این اتفاق، قرار است خوراک فرهنگی مردم را پررونق کند یا جیب سرمایهگذاران را پربار؟
افزایش پردیسهای سینمایی مشهد
درشرایطیکه در چند هفته گذشته، یکی از مسئولان ادارهکل ارشاد اسلامی از افزایش سرمایهگذاری در سینما و تمایل سرمایهگذاران به هزینه کردن در این حوزه بهعنوان اتفاقی فرهنگی در پایتخت معنوی ایران یاد کرده بود، باید پرسید آیا سرمایهگذاران، تمایل به سرمایهگذاری در حوزه سینما دارند و اگر اینطور است، چرا آنها اقدام به ساخت پردیسهای مستقل نمیکنند و ترجیح میدهند این سینماها طبقهای از یک مجتمع تجاری باشد؟ و سوال مهمتر اینکه آیا این سینماها هدف اصلی سرمایهگذاران بوده است؟
از نظر بسیاری از مسئولان، احداث پردیسهای سینمایی جدید در مجتمعهای تجاری همچون اطلس و گلشن، آنهم در دو نقطه متفاوت از شهر، نشاندهنده توجه به نیازهای فرهنگی آن مناطق است؛ موضوعی که بارهاوبارها در رسانهها منعکس شده است اما وقتی پشت صحنه این ماجرا را نگاه میکنیم، روند شکلگیری این اتفاق، متفاوت میشود.
سینماهایی که آخر طرح افزوده شدند
گرچه برای بسیاری از افراد، نتیجه نهایی کار مهم است نه روند شکلگیری آن، بیشک طرح اولیه هر پروژه نشاندهنده نیت و مسیری است که باید طی شود. یک منبع آگاه میگوید طرحهایی که برای ساخت سینماهای گلشن و اطلس پیشنهاد شده، در ابتدا دارای سینما نبوده است اما بعد از مدتی و با حسابوکتابهایی که درنهایت منجر به گرفتن تخفیفات سرمایهگذار از شهرداری برای کم کردن هزینههایش میشده، یک بخش فرهنگی همچون سینما به آن افزوده شده است. نتیجه هم تاسیس دو پردیس سینمایی در دو مجتمع بزرگ تجاری در مشهد است. به نظر میرسد در چنین شرایطی و فارغ از مسائل فنی سینماها، نمیتوانیم ادعا کنیم سرمایهگذاریِ فرهنگی برای احداث سینماها رخ داده است، بلکه سینماهای جدید، بلیت تخفیفی بودند برای سرمایهگذاران.
بهرهمندی مردم مناطق مختلف از سینما را نمیتوان انکار کرد اما باید دید این روند رو به افزایش به نفع صنعت سینمای مشهد است یا به ضرر آن؟
تبلیغ برجهای تجاری
وقتی با برخی سینماداران و فعالان این حوزه گفتوگو میکنیم، بحث کیفیت را پیش میکشند و برای سرمایهگذاری در حوزه سینما تعاریفی را مطرح میکنند که چندان با اتفاق یادشده همخوان نیست. امیرحسین دبیرزاده که بیش از ٢٠سال سابقه سینماداری دارد، از اینکه هیچ سرمایهگذاری برای ساخت سینماهای مستقل -و نه بهعنوان بخشی از یک مجتمع تجاری- در مشهد صورت نگرفته است، گلایه دارد اما بیشتر از آن نگران کیفیت نامطلوب سینماهایی است که در مجتمعهای تجاری ساخته میشود.
به گفته وی، الان در مشهد کسی برای سینما به معنای اینکه فقط سینما باشد، سرمایهگذاری نمیکند؛ چون ممکن است برایش آورده اقتصادی نداشته باشد.
دبیرزاده میگوید: تا پایان امسال، شاید ٢٠ یا ٣٠سالن سینما اضافه شود اما این سرمایهگذاری بیشتر برای مجتمعهای تجاری است که از دو جنبه به نفع آنهاست. وقتی سرمایهگذار، به ازای هر صندلی یک متر تجاری رایگان بگیرد، همچنین حضور بازیگرانی که قرار است به سینما دعوت شوند، در فروش واحدهای تجاری مجتمع تاثیرگذار باشد، این سرمایهگذاری بیشتر ابعاد تبلیغاتی به خود میگیرد و نتیجه، آن میشود که بیشتر مجتمع تجاری شناخته میشوند تا سینما!
دبیرزاده ادامه میدهد: این سرمایهگذاران معمولا در ابتدا بحث سینما را مطرح نمیکنند، بلکه زمانی که مجتمع تجاری ساخته میشود، یکدفعه پیشنهاد میدهند که یک طبقه را سالن سینما کنند تا بتوانند تجاری رایگان استفاده کنند.
این سینمادار با بیان اینکه سرمایهگذاری که بخواهد کار فرهنگی کند، در این حوزه ندیدهایم، میگوید: اگر در ابتدای ساخت مجتمع تجاری، طرح سینما را درنظر داشته باشند، میشود گفت در این حوزه، سرمایهگذاری شده است. من شخصا این عنوان را قبول ندارم.
تقاضا؛ مهمتر از کیفیت
در ادامه، سراغ رئیس اداره سینمایی ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان میرویم. حجت طباطبایی با بیان اینکه هر دو جنبه فرهنگی و اقتصادی احداث پردیسهای سینمایی جدید لحاظ شده است، میگوید: باتوجهبه تقاضای افراد و همچنین استاندارد سرانه نیاز به صندلی سینما در دنیا و مقایسه آن با مشهد، باید بگوییم هنوز با استانداردها فاصله زیادی داریم.
بهگفته این مقام مسئول، ملاک عمل بیشتر همان عرضه و تقاضا بوده است و اگر تحقیقی در اینباره بکنیم، میتوانیم بفهمیم کدام طرف اهمیت بیشتری دارد.
بیداری مخاطبِ خاموش
به نظر طباطبایی، وقتی سینماهویزه در آمار فروش سینمایی، رتبه سوم کشور را میگیرد و اطلس رتبه پنجم، به آن معناست که این اتفاق درست رخ داده است. این مقام مسئول همچنین به پراکندگی جغرافیایی سالنهای سینمایی اشاره میکند و معتقد است که این جانماییها بهخوبی توانسته است نیاز مردم مشهد در این حوزه را تامین کند. وی میگوید: ما تقاضاهایی داریم که قانونی هستند و کسانی که آنها را مطرح میکنند، از ما میخواهند که سالن سینما تاسیس کنند و ما هم موظف به پیگیری هستیم.
بهگفته طباطبایی، این اتفاق احتمالا مزایایی هم برای برجسازان دارد اما بدون شک آنها نمیآیند هزینه گزافی را صرف کنند و سالنهای بیکیفیتی بسازند که از آن استقبال نشود، بنابراین سرمایهگذاران بههرحال روی کیفیت تاکید میکنند؛ خصوصا که معمولا بهرهبرداران این بخشها، از خود هنرمندان هستند.
طباطبایی معتقد است سینماهای ساختهشده در مجتمعهای تجاری از کیفیت استاندارد برخوردار هستند.اما باید دید چه درجهای از کیفیت مدنظر است؟ بهگفته او، سرمایهگذار میداند اگر مثلا سینما را با درجه٣ کیفیت بسازد، مخاطب خودش را از دست میدهد.
این مقام مسئول در پایان معتقد است که خروجی کار و اینکه مشهد در حوزه سینما به رشد کمّی میرسد، اتفاق خوبی برای مردم است و باعث میشود مخاطب خاموش، بیدار شود.
طبق اخبار بهدستآمده، دو پردیس سینمایی دیگر یعنی پردیس سینمایی ملل در بازار بینالمللی ملل واقع در کمربندی شهید نظرزاده و پردیس سینمایی ویلاژ توریست در محدوده طرقبه، قرار است به جدول سینماهای مشهد افزوده شود و احتمالا پردیسهای سینمایی دیگری در آینده که شکل سرمایهگذاری در حوزه سینما را در هالهای از اعداد و ارقام برجهای تجاری نگه میدارد. پس از این رویداد، احتمالا انتقادهای بیشتری هم به این موضوع بشود اما حاصل کار همان است که شهروندی در نقطهای دور از مشهد به سینما دسترسی پیدا میکند و چهبسا فیلم سینمایی را در سبد خانوار خود هم قرار بدهد. بهنظر میرسد این کفه ترازو، سنگینتر از منافع اقتصادی سرمایهگذاران باشد.
