دامنه حقیقت عاشورا را محدود نکنیم
در این نشست، زائری با بیان اینکه حقیقت عاشورا آنقدر گسترده و بزرگ است که میتوان به شکلهای مختلف از آن بهره برد، یادآور شد: ما اصلا نباید این دامنه را محدود کنیم. در روایت آمده که «إنَّ الحُسَینَ مِصباحُ الهُدی وسَفینَةُ النَّجاه» (حسین چراغ هدایت و کشتى نجات است) و باید گفت که اتفاقا نقشه خداوند این است که واقعه عاشورا و قیام سیدالشهدا(ع) فرصتی باشد برای کسانی که به شکلهای دیگر نمیتوانند با خدا ارتباط برقرار کنند.
او تصریح کرد: حیف است انسان از این چشمه زلال به حداقل قناعت کند و وقتی میتواند بهره فراوان ببرد به کم قانع شود. در عاشورا فرصتی فراهم شده است که انسان بهرههایی علاوه بر این حداقل اظهار محبت و اشک و آه و گریه ببرد و ذهن و دل و جان خود را آکنده از حقایقی کند که هیچوقت پایان نمیپذیرد. با این رویکرد حادثه کربلا درسهای بسیار عمیقی برای ما دارد به شرط اینکه به واقعه عاشورا از یک نظرگاه محدود نگاه نکنیم.
این روزنامهنگار یکی از دلایل برداشتهای متفاوت از دین را نگاه هرکس به آن از زاویه خود دانست و افزود: خیلیوقتها شناختهای ما شناختهایی ناقص و محدود است. تفسیری که جناب مولوی با روایتی چون «پیل در تاریکی» ارائه میکند اشاره به همین امر دارد. ازاینرو حادثه کربلا را هم اگر جدا از بعثت پیامبر (ص) و سقیفه بنیساعده و رویداد غدیر ببینیم به تحلیل درستی نخواهیم رسید.
زائری افزود: اگر حادثه عاشورا را فقط بر اساس حوادث سیاسی یا تنها برپایه نامردی کوفیان یا طمع مالی و اقتصادی آنها به سکههای یزید تحلیل کنیم تحلیل ما دقیق نیست و نقص دارد. چنانکه یکی از مشکلات جامعه امروز ایران نیز تحلیل مسائل اجتماعی و فرهنگی با رویکردی ناقص است، درحالیکه در شکلگیری این پدیدهها، از موضوع شکاف بین نسلی تا موج گسترده مهاجرت جوانان به خارج از کشور و قضیه حجاب و... عوامل اجتماعی و سیاسی و اقتصادی و اعتقادی دخیل است.
او اظهار کرد: در بعضی نقلها آمده که ٢٠ هزار نفر در ماجرای عاشورا در رود فرات به قصد قربت غسل میکردند تا سیدالشهدا (ع) را به قتل برسانند، اگر ما این را نبینیم آیا میتوانیم حادثه کربلا را تحلیل کنیم؟ آیا میتوانیم بگوییم که آنها یک مشت لامذهب و بیاعتقاد بودند که پیغمبر(ص) را نمیشناختند، درحالیکه چنین نیست؟ بنابراین اگر بخواهیم حادثه کربلا را بفهمیم باید کل مسیری را که بعد از رسالت پیغمبر (ص) اتفاق افتاد، آنچه در دوران خلیفه دوم و سوم و معاویه رخ داد تا پردهدریهای یزید، در نظر بگیریم.
قیام علیه فسق و فجور و جنایت
سخنران نشست «دمی با مکتب عاشورا» بیان کرد: یزید ٣ سال خلافت کرد که در این مدت جنایات واقعه کربلا و کوبیدن خانه خدا با منجنیق و حمله به مدینه را صورت داد. سپاهیان او در حمله به مدینه آتش زدند و کشتند و کارهایی با زنان و دختران کردند که در این جلسات عمومی قابل گفتن نیست، کلکسیونی از فسق و فجور و جنایت و آدمکشی. یزید وقتی سر مطهر سیدالشهدا (ع) مقابلش است بیپروا شروع میکند به خواندن شعری معروف مبنی بر اینکه خدا و اسلامی در کار نبود و بنیهاشم ما را سر کار گذاشتند! امامحسین (ع) در چنین وضعیتی وارد میدان شده اند.
زائری با اشاره به هزاران نامه کوفیان برای دعوت از امام (ع) با توجه به احساس تکلیف شرعی و مسئولیت حضرت در نزد خداوند، خاطرنشان کرد: اگر سیدالشهدا (ع) به دعوت آنها پاسخ نمیداد، حوادث عاشورا رخ نمیداد و در تاریخ ثبت میشد که هزاران نفر از کوفه برای حسین(ع) نامه نوشتند و او اجابت نکرد؛ در این صورت آیا ما امروز نمیگفتیم چرا حسین بن علی (ع) نرفت؟ با این همه آنها نامهها را پس گرفتند و بیعت شکستند و به امام (ع) نه اجازه رفتن به کوفه دادند و نه راهی شدن به مدینه و راه سومی هم برایشان باقی نگذاشتند.
این روحانی به اهمیت درک زمینههای اجتماعی و فکری و اعتقادی و سیاسی و... در واقعه سال۶١ هجری تأکید کرد و بدون درک فضای آن محیط درک از عاشورا را ناقص دانست: اگر ما نسبت عاشورا را با امر «ظهور» درک نکنیم درک ما درکی ناقص است، چنانکه مردم زمان حضرت نوح (ع) نیز فقط بیابان و کشتی را دیدند و کار آن پیامبر را مسخره کردند.
به گفته این روزنامهنگار اتکای صرف به محاسبات مادی نیز کاستی به همراه خواهد داشت و هنگامی که ایمان به غیب به نگاه ما اضافه شود قضیه فرق میکند. او گفت: در مسائل دینی و اعتقادی ما در زندگی اگر معنویت را در نظر بگیرید خیلی چیزها کلا عوض میشود. خود سیدالشهدا (ع) مکرر مصیبتها را تحمل کردند ولی خدا را در نظر گرفتند. بنابراین اگر با محاسبه مادی به تصویر حادثه کربلا نگاه کنیم صحنهای پر از جنازه و آتش و خون و غارت و اسیری میبینیم که زیبایی در آن دیده نمیشود اما آیا جز این است که چیز دیگری در اینجا اضافه شدهاست که حضرت زینب (س) میبیند و یزید و عبیدا.... بنزیاد و دیگران نمیبینند؟
زینب چیزی جز زیبایی ندید
زائری ابراز کرد: زینب کبری (س) آن روز در مجلس یزید چه میبیند که میگوید «ما رأیت الا جمیلا»؟ او دارد با فاصله به قضایا نگاه میکند و میبیند که در پی واقعه عاشورا پس از ١۴٠٠سال در دنیا چه خبر است و از ونکوور تا جاکارتا و از کالیفرنیا تا توکیو چگونه به این قیام توجه میشود.
او درک زیبایی را متوقف بر فاصله درست خواند و ابراز کرد: مادری که حین عوض کردن پوشک نوزادش قربان و صدقه او میرود مگر چه چیز دوستداشتنیای دیده است؟ او سالها بعد را میبیند که پسرش آقای دکتری شده که بالای سن دارد دانشنامهاش را تحویل میدهد و در واقع آینده را میبیند. نمونهای دیگر؛ ما وقتی شاخه گلی را در فاصله نیمسانتیمتری چشم میگیریم اثری از زیبایی آن و جز لکهای رنگی نمیبینیم و اگر آن را در فاصله دویستمتری هم قرار دهیم باز چیز زیبایی نخواهیم دید. این شاخه گل وقتی زیباست که در فاصله مناسب ٣٠ یا چهلسانتیمتری از چشمان ما قرار بگیرد. اساسا درک زیبایی جز با فاصله ممکن نیست.
خواستند تا از معرفت سیراب شویم
این روحانی در بخشی دیگر از سخنانش با اشاره به کلام بزرگان مظلومیت امامحسین (ع) را مقدمه جهانی شدن امام زمان (عج) خواند و گفت: وقتی امام زمان (عج) از کنار خانه کعبه خود را معرفی میفرمایند طبق روایات خواهند گفت: «ألا یا أهل العالم إن جدّی الحسین قتلوه عطشان (بیدار باشید ای اهل عالم که جد من حسین را تشنهکام کشتند)»؛ از این روایات معلوم میشود در زمان ظهور همه مردم دنیا نام امام حسین(ع) را شنیدهاند و وصف او را میدانند؛ امروز آمیتاب باچان در مسابقه تلویزیونی از شرکتکننده میپرسد حسینبنعلی(ع) در کجا شهید شد؟ یا مورگان فریمن بازیگر هالیوودی در مستندی در یک حسینیه حضور پیدا میکند. این تأثیر عاشورا طبیعی نیست و از آن برمیآید که آن قیام نقشه خدا بوده است.
حجتالاسلام زائری خاطرنشان کرد: حضرت زینب کبری(س) وقتی فرمودند من چیزی جز زیبایی ندیدم صحنهای را میدیدند که از خون سیدالشهدا (ع) و غربت زینب کبری(س) دلها سعادت پیدا میکند و آدمهای این سو و آن سوی دنیا دارند سوار کشتی نجات میشوند، امری که ماموریت پیغمبر(ص) بود. امام حسین(ع) کشته شدند تا ما زنده شویم و زن و فرزندشان به اسیری رفتند تا ما اسیر شیطان نباشیم و تشنگی کشیدند تا ما از معرفت سیراب شویم.
