کم‌کم یخش باز می‌شود، ولی به‌وضوح می‌توان دیوار بی‌اعتمادی را که بینمان کشیده شده است، احساس کرد. حالا پنج‌سالی می‌شود که در مرکز مشاوره بیماری‌های رفتاری و عفونی مشهد پرونده دارد و دارو و خدمات مشاوره‌ای دریافت می‌کند، با همین نام و نشان جعلی که خودش را معرفی کرده است و اینجا برای کسی مهم نیست. می‌گوید اهل کرج است و از انگ‌هایی که دوست و غریبه به‌خاطر بیماری‌اش به او زده‌اند، به این شهر پناه آورده است.دل پردردی دارد و راست هم می‌گوید. کم نیستند حتی بین افراد تحصیل‌کرده، که از واژه ایدز برای خودشان طاعونی ساخته‌اند. موضوع را که با دکتر علی‌محمد حسین‌پور، کارشناس مسئول کنترل اچ‌آی‌وی، ایدز دانشگاه علوم‌پزشکی مشهد درمیان می‌گذارم، ضمن تأیید آن به نکاتی در این حوزه اشاره می‌کند که دانستنش برای بسیاری از ما اوجب‌واجبات است؛ موضوعی که نادیده‌گرفتن آن باعث شده طی دودهه اخیر گسترش ویروس اچ‌آی‌وی بین زنان ایرانی از ١٠درصد به ۵٠درصد برسد؛ چیزی درحد فاجعه!
حذف ایدز از دایره واژگان
اچ‌آی‌وی (HIV) یک بیماری ویروسی واگیردار است که قدرت دفاعی بدن را در‌مقابل بیماری‌ها و عفونت‌ها کم می‌کند. می‌گوییم اچ‌آی‌وی، نه ایدز به این دلیل که ایدز، که به‌صورت مصطلح بیشتر ما از آن برای اشاره به این بیماری استفاده می‌کنیم، مرحله پایانی این بیماری است که علائم ضعف دستگاه ایمنی خود را نشان می‌دهد و رسیدن به آن دست‌کم ١٠سالی طول می‌کشد، آن هم اگر دارو و درمانی استفاده نشود. بنابراین از همین امروز واژه ایدز را از دایره واژگانتان حذف و از اچ‌آی‌وی مثبت به‌جای آن استفاده کنید.
ویروس اچ‌آی‌وی برای زنده‌ماندن حتما باید خودش را به گلبول‌های سفید بدن انسان برساند و در آنجا جایگزین شود؛ یعنی خارج‌از بدن انسان فرصتی برای نفس‌کشیدن نخواهد داشت و از بین خواهد رفت. با این حساب، دیگر نباید به آن به چشم طاعون یا وبا نگاه کنید که با نفس‌کشیدن و خوردن و آشامیدن سرایت می‌کند. برای اینکه خیالتان راحت‌تر شود، می‌گوییم که این ویروس به‌راحتی با مواد ضدعفونی‌کننده‌ای مانند الکل، بتادین و وایتکس و حرارت بیش از ۵٧درجه از بین می‌رود .
میهمانی با این شروط
هر ویروسی برای اینکه در بدن جایگزین شود، از مسیر خاصی وارد خواهد شد؛ به‌طورمثال ویروس سرماخوردگی ازطریق دستگاه تنفسی و ویروس وبا ازطریق دستگاه گوارش وارد بدن می‌شود. ویروس اچ‌آی‌وی هم باید ازطریق خون وارد بدن شود و این یعنی ازطریق بوسیدن و معاشرت داشتن با یکدیگر، حمام عمومی، استخر، توالت و... منتقل نمی‌شود. این ویروس تنها از ٣طریق انتقال می‌یابد:
خون و فرآورده‌های خونی: این حالت ممکن است در زمان انتقال خون اتفاق بیفتد و خوشبختانه در کشور ما تا‌به‌حال چنین اتفاقی گزارش نشده است، ولی بین معتادان تزریقی که از سرنگ آلوده استفاده کرده‌اند، زیاد مشاهده شده است. افرادی هم که از وسایل تیز و برنده برای اعمالی مانند خال‌کوبی، حجامت و ختنه استفاده می‌کنند و این وسایل آغشته به خون آلوده است، به‌شدت درمعرض ابتلا هستند.
تماس‌های جنسی: یکی دیگر از مایعات بدن که حاوی تعداد زیادی گلبول سفید است، ترشحات جنسی است و این یعنی درصورتی‌که این ترشحات وارد مخاط تناسلی فرد سالم شود، می‌تواند بیماری‌زا باشد. نرخ ابتلا در این حالت دوونیم برابر بیشتر است؛ بنابراین لازم است حتی با همسر خود هم روابط جنسی محافظت‌شده داشته باشید. درضمن وجود عفونت‌های دیگر دستگاه تناسلی، خطر این انتقال را افزایش می‌دهد. راه انتقال جنسی در بسیاری از کشورها از‌جمله ایران، شایع‌ترین راه انتقال است. بد نیست بدانید که ٧٠درصد زنان ایرانی مبتلا به اچ‌آی‌وی از همسرانشان این بیماری را گرفته‌اند.
مادر به کودک: بیشترین احتمال انتقال از مادر آلوده به کودک در اواخر زمان بارداری و به‌ویژه هنگام زایمان و شیردهی است که این هم اصلا به‌معنای این نیست که زنان مبتلا به اچ‌آی‌وی باید قید مادرشدن را بزنند. این زنان باید قبل و حین بارداری درمان‌های ویژه‌ای را دریافت کنند تا ویروس به کمترین میزان ممکن در بدنشان برسد و قابلیت انتقال نداشته باشد. وضع حملشان نیز به‌صورت سزارین باشد و نوزاد هم بعداز تولد دارو‌های خاصی را دریافت کند. یادتان باشد اگر مداخله درمانی دراین‌باره صورت نگیرد، شانس ابتلا نوزاد از مادر به ۴۵درصد هم خواهد رسید.
باز هم پیشگیری، نه درمان
باوجود همه پیشرفت‌هایی که در علم پزشکی اتفاق افتاده است، هنوز هم درمان قطعی برای اچ‌آی‌وی وجود ندارد، پس مثل همیشه، احتمال را بر پیشگیری بگذارید. برای پیشگیری هم کافی است که به روش‌های انتقال بیماری نگاهی بیندازید تا راه چاره را خودتان بیابید. به‌یاد داشته باشید که باوجود ویروس اچ‌آی‌وی در بدن می‌توان یک عمر طولانی و معمولی داشت، البته درصورتی‌که بلافاصله برای تشخیص و درمان مراجعه کنید. خوشبختانه در کشور ما، برخلاف بسیاری از کشورها، تمام خدمات تشخیصی و درمانی این بیماری رایگان و محرمانه است و کافی است به‌طور مداوم و فعال زیر‌نظر متخصصان مراکز درمانی خاص این بیماری باشید.
اگر به‌هردلیلی احتمال می‌دهید که درمعرض ابتلا به این ویروس بوده‌اید، حتما به یکی از نزدیک‌ترین مراکز مشاوره بیماری‌های رفتاری یا مراکز جامع خدمات سلامت به محل سکونتتان مراجعه کنید. در همه این مراکز از شما تست سریع اچ‌آی‌وی گرفته می‌شود که کمتر از ٢٠دقیقه جواب آن را به شما می‌دهند. این جواب قطعی نیست و تا آمدن پاسخ نهایی باید ١۵-١٠روز صبر کنید. درضمن اگر در دوره پنجره بیماری باشید، یعنی تازه مبتلا شده باشید و بدنتان هنوز پادتن لازم را برای مقابله با ویروس تولید نکرده باشد، این آزمایش ارزشی نخواهد داشت و حضور ویروس تشخیص داده نخواهد شد.
این اعلام حضور ویروس معمولا بین ٣ تا ۶ماه طول می‌کشد و لازم است برای اطمینان‌خاطر، بعد از این مدت، یک‌بار دیگر آزمایش را تکرار کنید. درصورت مثبت‌بودن آزمایش باید بلافاصله خدمات درمانی و مشاوره‌ای را آغاز کنید تا بتوانید پس از آن زندگی طبیعی داشته باشید و امکان سرایت ویروس به اطرافیانتان هم از بین برود. برای اینکه اطلاعات دقیق و شفاف‌تری درباره این بیماری به‌دست آورید، پاسخ برخی پرسش‌های خود را بیابید و به نشانی همه مراکز درمانی در مشهد دست پیدا کنید، حتما به سایت http://aids.mums.ac.ir سری بزنید.
آزمایش برای آگاهی خودم
با همه اتفاقات خوبی که در حوزه درمان اچ‌آی‌وی افتاده است، ما باز هم نمی‌توانیم این بیماری را در جامعه کنترل کنیم. لابد می‌پرسید چرا؟ پاسخ به نوع نگاه ما به این بیماری برمی‌گردد. تابویی که از پس گذشت ٣دهه هنوز شکسته نشده است و مردم به یک بیمار اچ‌آی‌وی مثبت به چشم یک مجرم نگاه می‌کنند؛ درست مانند همان نگاهی که تا چندسال پیش مردم به یک معتاد داشتند و جای او را در زندان می‌دانستند، نه مراکز بازپروری. این موضوع باعث می‌شود خیلی‌ها بیماری خود را انکارکنند یا برای اطلاع از آن اقدام نکنند؛ مسئله‌ای که به‌طور مستقیم، عامل گسترش اچ‌آی‌وی در جامعه ماست.
اچ‌آی‌وی مثبت فقط یک بیماری است، مانند دیابت، ولی چرا هیچ‌کس یک دیابتی را مقصر یا مجرم نمی‌داند و به او انگ نمی‌زند، ولی به فرد مبتلا به اچ‌آی‌وی انگ می‌زند؟ چه کسی گفته این بیماری نتیجه رفتار نادرست فرد مبتلاست؟ اگر این‌طور باشد، فرد دیابتی به‌خاطر انتخاب سبک زندگی نادرستش، بیش از یک فرد اچ‌آی‌وی مقصر و خطاکار است و باید سرزنش شود. خلاصه اینکه تا این نگاه در جامعه و ترس بی‌مورد از بیماری وجود داشته باشد، هیچ‌کس نمی‌تواند ادعا کند که درمعرض ابتلا نیست. بنابراین لازم است همه ما دست‌کم برای آگاهی از سلامتی خودمان آزمایش بدهیم. موضوعی که امسال شعار هفته اطلاع‌رسانی اچ‌آی‌وی (١۴-٨آذر) هم قرار گرفته است؛ «برای آگاهی از سلامتی خودم، من هم آزمایش اچ‌آی‌وی می‌دهم.»
٣٧
آمار مبتلایان به HIVمثبت در دنیا حدود ٣٧میلیون نفر است.
۶۶
آمار مبتلایان به HIVمثبت در ایران بیش از ۶۶هزار نفر تخمین زده می‌شود.
٧۵٠
آمار رسمی مبتلایان به HIVمثبت در شهر مشهد ٧۵٠نفر است که تا ۴-٣هزارنفر هم تخمین زده می‌شوند.
٣۴%
از سال ۲۰۰۰ تاکنون ابتلا به HIVدر دنیا ۳۴درصد و مرگ‌و‌میر ناشی از آن ۳۸درصد کاهش یافته است.
١١٠٠٠٠٠٠
از سال ۲۰۰۰ تاکنون بیش‌از ۱۱میلیون نفر به‌علت شروع بهنگام درمان از مرگ ناشی از ابتلا به HIV نجات یافته‌اند.
١٠
آمار ابتلا به HIV در بین زنان و مردان ایرانی تقریبا برابر است، درحالی‌که حدود ۲۰سال پیش این آمار در زنان ۱۰درصد بود.
٢٠٠٠٠٠٠
سال گذشته حدود ٢میلیون نفر در دنیا به HIVمبتلا شدند و حدود یک‌میلیون نفر هم براثر این بیماری فوت کردند.
١/٣
بیش‌از یک سوم افراد مبتلا به HIV از بیماری خود اطلاعی ندارند.
