اتوبوسی به نام قسم

دسته‌بندی: فرهنگی و هنری
تاریخ انتشار: ۱۳۹۷ بهمن ۱۴, یکشنبه ساعت ۸:۰۵۰ رأیبدون امتیاز
اتوبوسی به نام قسم

ویژگی اصلی یک فیلم جاده‌ای خوب، بنا کردن داستان بر بستر «جاده» و «سفر» و دادن رنگ‌و‌بوی محیط به اتفاقات و کنش‌های برخاسته از آن است.


شهرآرا آنلاین - کاظم کلانتری| ویژگی اصلی یک فیلم جاده‌ای خوب، بنا کردن داستان بر بستر «جاده» و «سفر» و دادن رنگ‌و‌بوی محیط به اتفاقات و کنش‌های برخاسته از آن است. درواقع جاده و سفر باید به‌اندازه شخصیت‌های داستان در فیلم مؤثر و دارای شخصیت باشند. دومین فیلم محسن تنابنده- که انگار ساخت فیلم‌های جاده‌ای و نگارش فیلم‌نامه‌هایی پرتنش و پرتحرک دستش آمده است- پر از عناصر آشنایی است که در فیلم‌نامه‌های قبلی او دیده‌ایم و اینجا در بافتی متفاوت از آن‌ها، آشنایی‌زدایی شده است. شخصیت‌های زیاد که معمولا روابط فامیلی و مشکل مشترکشان، آن‌ها را برای هدفی در سفر قرار می‌دهد و بازی درخشان حسن پورشیرازی و مهناز افشار و سعید آقاخانی به‌عنوان شخصیت‌های مرکزی درکنار بازی‌های دیگر رنگ می‌گیرد اما این شخصیت‌ها این‌بار با ایده فیلم گره خورده‌اند و شخصیت آن‌ها بعد از پرداخت ایده و با دیالوگ‌هایی که در محیط اتوبوس و درباره دغدغه‌شان می‌گویند، پرداخت می‌شود: قتلی رخ داده و خواهر مقتول، اتوبوسی را از آشنایانش پر کرده است تا آن‌ها در دادگاه برای قصاص قاتل قسم بخورند. فیلم بدون مقدمه، مخاطب را میان صندلی‌های اتوبوس رها می‌کند و از خلال دیالوگ‌های افرادی که روابط بینابینشان خرده‌پیرنگ‌های تقویت‌کننده پیرنگ اصلی هستند، داستان پیش می‌رود.

جاده و سفر در فیلم شاید نه به‌اندازه نمونه‌های مشابهش، اما برای استحاله شخصیت‌هایش، وجهی نمادین پیدا می‌کند. جاده و اتوبوس در وجهی دیگر میان مرگ و زندگی در نوسان است. شتاب و گذار از جاده و گاه گیر افتادن دوربین در اتوبوس و میان دیالوگ‌های شخصیت‌ها، موقعیت‌های نفس‌گیری خلق می‌کند از این جهت که بزنگاه‌های فیلم‌نامه محسن تنابنده نیز برای زنده‌ نگه‌داشتن تنش و اختلاف، به‌موقع در داستان کارسازی شده‌اند؛ مثلا استفاده خلاقانه و کنایی از تلویزیون اتوبوس برای پخش بازسازی صحنه قتل، از پرقدرت‌ترین صحنه‌های فیلم است، جایی که مسافران اتوبوس فیلم بازسازی واقعیتی را که گرفتارش هستند، می‌بینند. دوربین تورج اصلانی که گاه از پشت شیشه نظاره‌گر اتفاقات داخل اتوبوس است، با نماهایی از محیط حرکت اتوبوس در جاده به مخاطب فرصت تنفس و تفکر می‌دهد: عبور از مه برای القای فضای ابهام‌وار و پرتشکیک درون شخصیت‌ها و گذشتن از کنار قبرستان برای پرورش ایده تقابل مرگ و زندگی و درنهایت افزایش دادن تنش در محیطی کویری و درکنار شترهایی که در بیابان رها هستند. عناصر مشترک بین فیلم محسن تنابنده و فیلم «جهنم+ من» محمدعلی فردین هم کم نیست: اتوبوس، شخصیت‌های زیاد و اختلافات درونی و بیرونی بین آن‌ها، مقصد(مشهد)، اما «قسم» با مسئله‌اش که قسم‌ خوردن برای قصاص است و همچنین مقصد مسافرانش(مشهد) لایه‌های اخلاقی و شرعی و مذهبی را با لایه‌های اجتماعی و تنش‌های داستانی‌اش ترکیب نکرده است. فیلم دوم محسن تنابنده باوجود فضای غم‌انگیز و تکانه‌های احساسی‌اش که در دقایق پایانی با یک گره‌گشایی به اوج می‌رسد، مخاطب را در پریشانی و ابهام رها نمی‌کند. شاید همین مقصد روشن فیلم، خروجی کم‌چالشی را درمقایسه‌با ابتدا و میانه فیلم در ذهن بسازد.

اشتراک‌گذاری

این مطلب برای شما مفید بود؟

بازخورد شما به بهبود کیفیت مطالب کمک می‌کند.

در حال بررسی رأی شما...