هواوی و سامسونگ تنها تولیدکنندگان دستگاههای اندرویدی هستند که از تراشه‌های ساخته شده توسط خود استفاده می‌کنند. دیگر شرکت‌ها نیز مجبور هستند از تراشه‌های کوالکام یا مدیاتک برای پشتیبانی از محصولات خود استفاده کنند. اما به‌راستی میان تراشه‌های تولید شده توسط این دو شرکت و فناوری‌های که آن‌ها در اختیار دارند چقدر تفاوت وجود دارد.
مدیاتک و کوالکام در طی سال‌های اخیر توانسته‌اند با ربودن گوی سبقت از شرکت‌های بزرگی نظیر اینتل، Texas Instruments، NovaThor و... خود را به عنوان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان تراشه‌های موبایلی در دنیا مطرح کنند. اما در این مطلب قصد داریم با بررسی این دو شرکت، نگاهی به تفاوت‌ها و نقاط اشتراک میان محصولات آن‌ها داشته باشیم و در انتها نیز با یک نتیجه‌گیری کوتاه کاربران را برای خرید محصولات مبتنی بر این تراشه‌ها راهنمایی کنیم.
فناوری تولید تراشه و هسته‌های پردازشی
کوالکام در سال‌های گذشته سعی داشت هسته‌های پردازشی اختصاصی با نام Kryo را برای خود طراحی و تولید کند اما از سال 2017 تلاش کرد که در تراشه‌های خود از هسته‌های نیمه‌سفارشی با عنوان Kryo Gold و Kryo Silver استفاده کند. این هسته‌ها مبتنی بر هسته‌های پردازشی و استاندارد معماری ARM طراحی و تولید شده‌اند اما به منظور بهبود کارایی در بعضی از بخش‌ها نظیر عملکرد کلی و مصرف انرژی، تغییراتی در آن‌ها صورت گرفته است.
اما در طرف مقابل، مدیاتک سعی دارد از هسته‌های استاندارد معماری ARM در تراشه‌های خود استفاده کند و در قیاس با کوالکام تغییرات زیادی را در آن‌ها صورت ندهد. کوالکام همچنین عادت دارد همیشه از بهترین و جدیدترین هسته‌های ARM در تراشه‌های خود استفاده کند. به همین دلیل است که معمولاً در محصولات این شرکت شاهد حضور جدیدترین نسل از این هسته‌های پردازشی هستیم.
به عنوان مثال دو تراشه اسنپدراگون 855 و 675 که محصولات جدید این شرکت محسوب می‌شوند در حال حاضر به هسته‌های قدرتمند و جدید Cortex-A76 مجهز هستند. اما در طرف مقابل، مدیاتک برخلاف کوالکام هنوز به استفاده از هسته‌های پردازشی جدید ARM روی نیاورده است. این شرکت اخیراً در تراشه جدید Helio P90 خود هسته‌های Cortex-A75 را به کار گرفته که همانطور که از نامش پیداست یک رده قدیمی‌تر از هسته‌های A76 محسوب می‌شود.
به عنوان جمع‌بندی می‌توان گفت که هردو شرکت کوالکام و مدیاتک برای تولید تراشه‌های خود از هسته‌های پردازشی مشابه‌ای استفاده می‌کنند اما برخلاف مدیاتک، کوالکام همیشه سعی دارد بهترین و سریع‌ترین نوع از این هسته‌ها را به کار بگیرد.
هسته‌های گرافیکی: اسلحه مخفی کوالکام
هسته‌های گرافیکی را می‌توان یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین نقاط قوت تراشه‌های کوالکام دانست. این هسته‌ها از فناوری‌های گرافیکی و رازگونه‌ای ملقب به Adreno بهره می‌برند که سبب شده است دارای قدرت پردازشی قابل توجهی باشند. کوالکام زمانی توانست به این فناوری‌ها دست پیدا کند که بخش تراشه‌های گرافیکی قابل حمل شرکت AMD را خریداری و تصاحب کرد. Adreno یک نسخه تغییریافته از کارت‌های Radeon شرکت AMD محسوب می‌شود.
دیگر شرکت‌ها نظیر مدیاتک از هسته‌های گرافیکی پیش‌فرض معماری ARM با عنوان Mali استفاده می‌کنند. مقایسه میان دو نسخه مختلف از گوشی گلکسی اس 9 که یکی از آن‌ها از تراشه‌های اسنپدراگون و دیگری از تراشه اکسینوس سامسونگ بهره می‌برد، تفاوت هسته‌های گرافیکی موجود در این دو تراشه را به خوبی نشان می‌دهد.
شرکت‌هایی نظیر سامسونگ و هواوی برای کاهش فاصله میان قدرت هسته‌های گرافیکی ARM Mali و Adreno مجبور هستند تراشه‌های خود را به تعداد بیشتری از این هسته‌ها مجهز کنند. اما سال گذشته نسل جدیدی از هسته‌های گرافیکی ARM با عنوان Mali-G76 معرفی شد که می‌توان از آن به عنوان یک بروزرسانی بزرگ نسبت به محصولات گذشته یاد کرد. در تئوری گفته می‌شود که این تراشه گرافیکی میتواند عملکردی در کلاس لپ‌تاپ‌ها داشته باشد. معرفی و عرضه این هسته گرافیکی، کوالکام را وادار کرد که از هسته گرافیکی قدرتمندتری در تراشه پرچمدار جدید خود یعنی اسنپدراگون 855 بهره بگیرد. هسته گرافیکی Adreno 640 که بخشی از این تراشه محسوب می‌شود نسبت به هسته موجود در تراشه اسنپدراگون 845 در حدود 20 درصد قدرت بیشتری دارد. باید منتظر بمانیم و ببینیم که نسل جدید از هسته‌های گرافیکی ARM چگونه عملکردی خواهند داشت.
مدیاتک چندی قبل و در هنگام معرفی تراشه Helio P90 اعلام کرد که محصولات جدید این شرکت از نسل جدیدی از هسته‌های گرافیکی بهره خواهند برد که یک ارتقا عملکرد قابل توجه نسبت به محصولات نسل قبل به شمار می‌رود. مطمئناً زمان، صحت این ادعای مدیاتک را نشان خواهد داد.
یادگیری زبان ماشین و هوش مصنوعی
کوالکام تلاش کرده است در طی سال‌های اخیر تراشه‌های خود را به یک واحد پردازش دیجیتال یا DSP با عنوان Hexagon مجهز کند که به صورت اختصاصی وظیفه پردازش فعالیت‌های مبتنی بر هوش مصنوعی و زبان ماشین را برعهده دارد. این واحد در ابتدا تنها برای پشتیبانی از پردازش‌های مربوط به فعالیت‌هایی نظیر عکاسی، ضبط و پخش فایل‌های صوتی و همچنین ارتباط با دیگر دستگاه‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفت اما اخیراً توانسته است با همراهی هسته‌های پردازشی و گرافیکی، برای پردازش فعالیت‌های مبتنی بر هوش مصنوعی نیز به کار گرفته شود. به عبارت دیگر، برخلاف تراشه‌های اپل و هواوی که دارای یک هسته مجزا برای پردازش فعالیت‌های مبتنی بر هوش مصنوعی هستند، تراشه‌های کوالکام از این قابلیت بی‌بهره مانده‌اند، اما بازهم عملکرد تراشه‌های این شرکت در این بخش مناسب به نظر می‌رسد.
در حال حاضر بالارده‌ترین نسل از واحدهای پردازش دیجیتال شرکت کوالکام، که با عنوان Hexagon 685 شناخته می‌شوند در تراشه‌های بالارده‌ای نظیر اسنپدراگون 845، اسنپدراگون 710، اسنپدراگون 670 و همچنین اسنپدراگون 675 یافت می‌شود. به همین دلیل این تراشه‌ها در بخش هوش مصنوعی و یادگیری زبان ماشین دارای قابلیت‌های قابل توجه‌ای هستند.
کوالکام در جدیدترین تراشه پرچمدار خود، یعنی اسنپدراگون 855، از یک واحد پردازش هوش مصنوعی جدید با عنوان Tensor Accelerator بهره گرفت که بنابر ادعای او به دلیل بهره‌مندی از چند قابلیت و ویژگی جدید، میتواند در هنگام پردازش فعالیت‌های وابسته به هوش مصنوعی، تا سه برابر سریع‌تر از تراشه موجود در اسنپدراگون 845 عمل کند.
مدیاتک با معرفی تراشه Helio P60 توانست یک واحد پردازش هوش مصنوعی را برای گوشی‌های میان رده تدارک ببیند. این واحد پردازش اختصاصی، قابلیت آن را دارد که به صورت هوشمند محیط و منظره‌ای که کاربران قصد دارند از آن عکس بگیرند را شناسایی کند و همراه با عملکرد بهتر به شناسایی چهره افراد حاضر در این تصاویر بپردازد. در اختیار داشتن این قابلیت‌ها در یک گوشی میان رده برای هر کاربری بسیار عالی به نظر می‌رسد.
تراشه Helio P90 نیز که چندی قبل از سوی مدیاتک معرفی شد به لطف بهره‌مندی از یک هسته پردازشی جدید، دارای قدرت بهتری در حوزه هوش مصنوعی است. شرکت سازنده در مراسم معرفی این تراشه اعلام کرد که این تراشه در هنگام پردازش این فرآیندهای مبتنی بر هوش مصنوعی چیزی در حدود دو برابر سریع‌تر از تراشه اسنپدراگون 710 عمل می‌کند.
پشتیبانی و انتشار بروزرسانی‌ها
اگر قصد دارید گوشی خود را به یک ROM جدید مجهز کنید بهتر است در هنگام خرید، محصولاتی را انتخاب کنید که از تراشه‌های کوالکام بهره می‌برند. چند سالی است که گوشی‌های هوشمندی که توسط تراشه‌های مدیاتک پشتیبانی می‌شوند در قیاس با گوشی‌های بهره‌مند از تراشه‌های کوالکام، از پشتیبانی ضعیف‌تری برخوردار هستند. به نظر می‌رسد این مشکل به دلیل سیاست‌های امنیتی مدیاتک ایجاد شده است که مانع از انتشار کدِ سورس‌های نوشته شده توسط آن می‌شود. برخلاف مدیاتک، کوالکام از این سیاست‌ها پیروی نمی‌کند و همیشه سعی دارد پشتیبانی حداکثری از محصولات خود را فراهم آورد.
تراشه‌های مدیاتک همچنین در حال حاضر به عدم دریافت بروزرسانی‌های نرم افزاری شهرت دارند. این موضوع سبب شده است که شرکت‌های تولید کننده گوشی‌های پایین‌رده که از تراشه‌های مدیاتک در دستگاههای خود استفاده کرده‌اند نتوانند با دسترسی به منابع موردنیاز، محصولات خود را آپدیت کنند. به همین منظور هم اکنون نمی‌توان شرکت‌های تولید کننده این نوع از گوشی‌های هوشمند را بابت عدم انتشار بروزرسانی‌های نرم افزاری مسئول دانست.
البته مدیاتک چند سالی است که در نظر دارد پشتیبانی بهتری را برای دستگاههای مبتنی بر تراشه‌های خود فراهم آورد. این شرکت چندی پیش به عضویت برنامه GMS Express در آمد که شرکت‌های مختلف را به انتشار بروزرسانی های سیستم عامل اندروید و همچنین تعدادی از برنامه‌های گوگل برای شرکای تجاری خود ملزم می‌کند. این موضوع امیداوری‌های زیادی برای انتشار سریع‌تر این بروزرسانی ها توسط مدیاتک ایجاد کرده است.
در کنار این برنامه، گوگل نیز مدتی است کار بر روی برنامه جدیدی با عنوان Project Treble را آغاز کرده است که سبب می‌شود دو شرکت مدیاتک و کوالکام، بتوانند بروزرسانی ها را بسیار سریع‌تر از گذشته در اختیار شرکای تجاری خود قرار دهند. Project Treble سبب می‌شود که دو بخش سخت‌افزار و نرم‌افزار در دستگاههای اندرویدی از یکدیگر جدا شوند و بخش نرم‌افزار نتواند بر روی بخش سخت افزار تاثیری بگذارد.
چندی پیش شرکت HMD توانست چندین بروزرسانی را برای سه گوشی نوکیا 3 و 3.1 و همچنین نوکیا 5.1 پلاس خود که از تراشه‌های مدیاتک بهره می‌برند منتشر کند. اگرچه تنها مدیاتک عامل انتشار دیرهنگام بروزرسانی‌ها برای دستگاههای مبتنی بر این تراشه‌ها نیست اما برای کاربرانی که دسترسی به بهترین عملکرد پردازنده و همچنین امکان دریافت سریع بروزرسانی ها از اهمیت زیادی برخوردار است، خرید دستگاههای بهره‌مند از تراشه‌های کوالکام معقولانه‌تر به نظر می‌رسد.
دستگاههای مبتنی بر تراشه‌های مدیاتک و کوالکام
این روزها بخش اعظمی از تراشه‌های مدیاتک در محصولات پایین رده نظیر گوشی‌های نوکیا 1، نوکیا 3، نوکیا 3.1، شیائومی Redmi 6 و Redmi 6A و... مورد استفاده قرار می‌گیرند. در اصل تراشه‌هایی نظیر Helio A22 و P22، شرکت‌های تولید کننده گوشی‌های پایین رده را مجاب کرده‌اند که در قیاس با محصولات مشابه کوالکام، دارای عملکرد و طول عمر بهتری هستند.
اسنپدراگون 421 و 425، مهم‌ترین تراشه‌های کوالکام هستند که در محصولات پایین رده موجود در بازار مورد استفاده قرار می‌گیرند. این شرکت سال گذشته دو تراشه جدید با نام‌های اسنپدراگون 429 و 439 را معرفی کرد که میتواند جایگاه آن برای حضور در دستگاههای پایین رده را تا حدود زیادی تقویت کند.
در بخش محصولات اندرویدی پرچمدار و بالارده نیز تراشه‌های سری 800 کوالکام حرف اول و آخر را می‌زنند؛ چرا که هم اکنون بخش عمده‌ای از این دستگاه‌ها از تراشه‌های اسنپدراگون 845 و 855 بهره می‌برند. مدیاتک چندی قبل سعی کرد با تولید و عرضه تراشه Helio X30، جایگاه بهتری را در میان دستگاههای بالارده برای خود دست و پا کند اما این پردازنده نتوانست موفقیت‌های زیادی را کسب کند و تنها در گوشی Meizu Pro 7 Plus مورد استفاده قرار گرفت که آن‌هم به صورت محدود و تنها در بخش کوچکی از بازارهای جهانی عرضه شد. در حال حاضر حضور یکی از تراشه‌های بالارده کوالکام در دستگاههای پرچمدار و گران قیمت، یک اتفاق طبیعی محسوب می‌شود و انتظار می‌رود که این رویه در ادامه‌ی سال 2019 نیز تکرار شود.
اما در محصولات میان رده می‌توان نزدیک‌ترین و سنگین‌ترین رقابت‌ها را میان دو شرکت کوالکام و مدیاتک مشاهده کرد. در حال حاضر کوالکام با محصولات خود در سری‌های اسنپدراگون 400، 600 و 700 و همچنین مدیاتک با محصولات Helio P60 و MT6750 خود سعی دارند سهم بیشتری از این بازار را از آن خود کنند. از میان مهم‌ترین گوشی‌های هوشمند میان‌رده که از تراشه‌های مدیاتک استفاده می‌کنند می‌توان به نوکیا 5.1 پلاس، Realme 1، Oppo F9، ال‌جی Q7 و ال‌جی X Power 2 اشاره کرد. این در حالی است که گوشی‌های قابل توجه دیگری نظیر نوکیا 7 پلاس، شیائومی Mi A2، شیائومی Redmi Note 5 و Realme 2 Pro از تراشه‌های کوالکام بهره می‌گیرند. می‌توان گفت که در حال حاضر تراشه‌های کوالکام در مهم‌ترین گوشی‌های میان رده یافت می‌شوند اما می‌توان به محصولات قابل توجه دیگری نیز اشاره کرد که وظیفه پشتیبانی از دستورات و فرامین در آن‌ها برعهده تراشه‌های مدیاتک گذاشته شده است.
کدام‌یک بهتر هستند؟
می‌توان گفت که در هنگام خرید یک گوشی هوشمند، عوامل بسیار مهم‌تری نسبت به نوع پردازنده موجود در آن دخیل هستند. در حال حاضر برای بخش قابل توجهی از کاربران، کیفیت دوربین، وضوح و نوع صفحه نمایش و یا میزان ظرفیت باتری، در قیاس با نوع پردازنده از اهمیت بیشتری برخوردار است. با وجود این، بررسی بهترین انتخاب در حالت‌های مختلف برای کاربرانی که نوع پردازنده موجود در دستگاههای مختلف نیز برای آن‌ها اهمیت دارد با ارزش است.
همانطور که در بالا عنوان شد اگر قصد دارید یک گوشی بالارده و قدرتمند خریداری کنید و یا به دریافت بروزرسانی های نرم افزاری برای دست‌یابی به بهترین عملکرد اهمیت می‌دهید، محصولات مبتنی بر تراشه‌های کوالکام از هر نظر انتخاب بهتری محسوب می‌شوند.
اما برای خرید گوشی‌های میان‌رده انتخاب‌های مناسب و گوناگونی می‌توان داشت. در حال حاضر تراشه‌های Helio P60 و P70 و همچنین اسنپدراگون 660، در این بخش از بهترین انتخاب‌ها هستند و عملکرد تقریباً مشابهی را فراهم می‌کنند. اگرچه در حال حاضر تراشه‌های جدیدتری در سری اسنپدراگون 600 معرفی و عرضه شده‌اند که می‌توانند به راحتی دو تراشه Helio P60 و P70 را شکست دهند اما پردازنده Helio P90 نیز به لطف عملکرد عالی در حوزه هوش مصنوعی، گزینه بسیار خوبی در این رده است.
برای خرید دستگاههای پایین رده نیز به نظر می‌رسد همچنان محصولات مدیاتک از بسیاری از جهات برتری دارند. تراشه‌های Helio A22 و P22 این شرکت همچنان محصولاتی مهم و قابل توجه در این رده محسوب می‌شوند و قابلیت‌های مناسبی همچون بلوتوث 5 را در اختیار کاربران خود قرار می‌دهند.
تراشه‌های مدیاتک همچنین نسبت به تراشه‌های کوالکام از قیمت کمتری برخوردار هستند اما این موضوع تضمین نمی‌کند که محصولات مبتنی بر این تراشه‌ها نیز حتماً دارای قیمت کمتری باشند. با وجود این، می‌توان انتظار داشت که محصولات بهره‌مند از تراشه‌های مدیاتک دارای قیمت تمام شده کمتری باشند.
