بدهی دولت به بانک مرکزی

دسته‌بندی: اقتصادی
تاریخ انتشار: ۱۳۹۸ شهریور ۱۲, سه‌شنبه ساعت ۱۱:۴۴۰ رأیبدون امتیاز

*رضا سلامی\ \

مطابق آمار ارایه شده توسط بانک مرکزی، دارایی‌های خارجی این بانک در سه ماهه ابتدایی امسال نسبت به اسفندماه سال گذشته، نزدیک به 3 درصد کاه ش یافته است. این عدد چه معنا و مفهومی دارد و تفسیر آن چیست؟ دارایی‌های خارجی بانک مرکزی چند جزء دارد. جزء داخلی و جزء خارجی. در جزو خارجی موجودی ارزی، مطالبات ارزی و موجودی حساب‌های ارزی که بانک مرکزی در خارج دارد، بر آن تاثیر می‌گذارد. در جزو داخلی نیز هر چیزی که به ارز مربوط باشد، قرار می‌گیرد. دارایی‌های خارجی ممکن است به صورت طلب یا سپرده باشد.‌ باید توجه کرد که جزو دارایی‌های خارجی از عوامل موثر بر پایه‌های پولی است. وقتی دارایی‌های خارجی افزایش می‌یابد، پایه پولی نیز افزایش می‌یابد و به عکس . اما اتفاقی که بعد از تحریم‌ها و کاهش دارایی‌های خارجی افتاده‌، نشان داد که با وجود کاهش جریان ورود ارز به کشور، به دلیل شرایط تحریم و افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی، عملا تغییری در کاهش نقدینگی مشاهده نشد و حتی از اسفند 97 تا خرداد 98 شاهد افزایش نقدینگی بوده‌ایم. وقتی دولت به بانک مرکزی بدهکار باشد در واقع اجزای بدهی دولت به بانک مرکزی و بدهی دولت به بانک‌ها همچنین بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی را دستخوش تغییر قرار می‌دهد. البته که جزء آخر به این معناست که بانک‌ها برای قرض دادن به دولت، حساب اضافه برداشت خود نزد بانک مرکزی را افزایش می‌دهند که بر تورم و نقدینگی نیز تاثیر می‌گذارد. کاهش دارایی‌های خارجی نشات گرفته از کاهش فروش نفت و در نتیجه کاهش عایدی‌های نفتی آن است. با وجود اینکه فروش دارایی‌های سرمایه‌ای جزیی از منابع درآمدی دولت‌هاست، اما دلارهای حاصل از فروش آن در حساب بانک مرکزی نگهداری می‌شود و هر زمان که دولت نیاز به منبع داشته باشد معادل آن ریال دریافت می‌کند. کاهش فروش نفت‌، علاوه بر اینکه دارایی‌های خارجی بانک مرکزی را کاهش می‌دهد، منابع دولتی را نیز دستخوش تغییر می‌کند.
با توجه به اینکه شدت تحریم‌ها در سال‌های اخیر بی‌سابقه بوده، به نظر می‌رسد در آینده نیز شاهد تداوم روند کاهش دارایی‌های خارجی بانک مرکزی باشیم. برخی دیدگاه‌ها وجود دارند که معتقدند با کاهش دارایی‌های خارجی بانک مرکزی‌، دست دولت برای استقراض از بانک مرکزی بدون تاثیر بر نقدینگی بسته می‌شود، چرا که اگر بانک مرکزی بخواهد به دولت قرض دهد ‌باید پول بدون پشتوانه چاپ کند که این امر موجبات افزایش نقدینگی و تورم را فراهم می‌کند. از سوی دیگر عده دیگری نیز بر این باورند که سیاستگذار پولی با عملیات بازار باز درصدد است نقدینگی و تورم را کنترل کند به همین دلیل دیگر نمی‌تواند به دولت پول قرض دهد. برای توضیح این گزاره در ابتدا باید اشاره کنم که کسری بودجه دولت با توجه به شرایط اقتصادی موجود، اجتناب‌ناپذیر است. از سوی دیگر دولت در شرایط کاهش درآمدها، مجبور است از بانک مرکزی قرض کند وگرنه منبعی برای تحقق بخشیدن به وعده‌هایی که عمدتا در بودجه منعکس شده، نخواهد داشت. اما عملیات بازار باز با استقراض دولت از بانک مرکزی متفاوت است. درست است که در هر دو نقدینگی تحت تاثیر قرار می‌گیرد اما نقش بانک مرکزی در آن متفاوت است. اگر درآمدهای نفتی در کشور وجود داشته باشد، دولت معادل ریالی آن را از بانک مرکزی می‌گیرد. اگر هم درآمد نفتی کم شود باز هم دولت از بانک مرکزی استقراض می‌کند با این تفاوت که پایه پولی تحت تاثیر قرار می‌گیرد و منجر به تورم می‌شود.

اشتراک‌گذاری

این مطلب برای شما مفید بود؟

بازخورد شما به بهبود کیفیت مطالب کمک می‌کند.

در حال بررسی رأی شما...