خبرگزاری شبستان، گروه اندیشه: از دغدغه های جدی امروز جامعه اسلامی ایرانی ما به ویژه در مسیر پیشرفت و در گام دوم انقلاب با افق تمدن سازی، همراهی پژوهش با نیازهای روز جامعه و گره گشایی از آنها است. در این راستا با حجت الاسلام «مصطفی جمالی»، عضو هیات علمی فرهنگستان علوم اسلامی قم گفت وگویی داشته ایم که در ادامه تقدیم حضورتان می شود:
در کشور ما تولید علم در قالب های مختلف به منصه ظهور می رسد، به ویژه شاهد انتشار انواع و اقسام مقاله ها هستیم اما با این وجود پژوهش آنچنان که باید در عرصه کاربرد وارد میدان عمل نشده است، به نظرتان علت این مساله چیست؟
متاسفانه در تراز حرکت تمدنیِ انقلاب اسلامی، هنوز حوزه پژوهش ما محرز نشده است، لازمه تحقق این مهم آن است که نهاد علم تمدن ساز داشته باشیم. تازه روز وحدت حوزه و دانشگاه را پشت سر گذاشته ایم، خوب است در این مجال اشاره ای چند به برخی موضوعات داشته باشیم. اکنون سه نهاد علمی در کشورمان داریم، یک نهاد دانشگاه، یک نهاد حوزه و نهاد سومی که وظیفه کارشناسی و تصمیم گیری و تصمیم سازی علم را دارد که شامل اتاق های فکر در وزارت خانه ها می شوند.
باید بین این سه نهاد ارتباط و پیوندی دقیق ایجاد شود تا شاهد شکل گیری نهاد علم تمدن‌ساز باشیم البته نه به این معنا که نهادی دیگر در کنار این سه نهاد شکل بگیرد، بلکه نهادی که به عنوان نخ تسبیح بین این سه نهاد، کار را دنبال کند، دانشگاه و حوزه و نظام تصمیم‌سازان و اتاق های فکر با یکدیگر ارتباط برقرار و محصولات خود را رد و بدل کنند. باید مسائل جامعه در علوم انسانی سرریز و پس از آن در الگوهای توسعه نمودار شود. اشکال ما این است که چنین فضایی را ایجاد نکرده‌ایم.
برای تحقق این مهم چه راهکارهایی را پیشنهاد می کنید؟
باید یک ارتباط مستمر بین این نهادها صورت پذیرد، آن هم به صورت روشمند و قاعده مند، برای تولید نظریه باید این رفت و برگشت صورت پذیرد. آزمون و خطا باشد.
من فکر می کنم باید به صورت شبکه ای رفتار کنیم، شبکه تولید علم باید ایجاد شود تا بخشی از مشکلات جامعه مرتفع شوند. در دنیای امروز دیگر تحقیقات فردی به شکل گذشته مطرح نیست بلکه به صورت شبکه‌ای از همه ظرفیت ها و توان استفاده می شود تا تحقیقات گروهی ناظر بر حل مسایل جامعه صورت پذیرد.
حال اگر قرار است که انقلاب اسلامی آغازگر عصر جدید باشد که است، با توجه به آنچه که مقام معظم رهبری در بیانیه گام دوم مطرح کردند باید حرکت کنیم. لازمه این مهم تحقق وحدت میان حوزه و دانشگاه است.
مساله آن است که حوزه و دانشگاه ارتباط روش مند علمی با هم ندارند. برای ملموس تر شدن بحث مثالی را مطرح می کنم. عینیت‌های تمدنی که در جامعه اسلامی ما در طول سالیان اخیر رخ داده، در جهان تاثیر گذاشت. نظریه مقاومت و ابعاد مقاومت، فقه مقاومت خود نمونه بارزی است.
همچنین، در مورد بحث اربعین که اکنون تبدیل به پایگاه تمدن و سبک زندگی شده است. مساله امت در جریان اربعین بسیار پررنگ می شود. اما حوزه های علمیه و نهادهای اجرایی برای فهم این حادثه تمدنی چه کار کرده اند؟ اشاره به این نقطه است که ما از ظرفیت هایی هم که داریم، استفاده نمی کنیم.
یکی از مسایل مطرح تجاری سازی علوم انسانی است، البته این تعبیر برای بسیاری قابل قبول نیست اما کم هم نیستند افرادی که از آن استفاده می کنند، به نظرتان حوزه و دانشگاه چه قدر می توانند در تحقق این مساله نقش آفرین باشند؟
این تعبیر یک تعبیر عاریتی از نظام مادی و تمدن لیبرال دموکراسی است که با نگاه سودانگارانه همه چیز را می بیند، به نظرم باید عینیت انگاری وجود داشته باشد و پژوهش ها شکل کارآمد پیدا کنند. اکنون بسیاری از پژوهش های ما روی زمین مانده است. باید قاعده مند کار کنیم و نیاز به پژوهش داریم، دوره اینکه یک نفر بیاید و در همه حوزه ها علامه باشد، گذشته و امروز نیاز به کار جمعی داریم.
معتقدم که حوزه و دانشگاه باید اتاق فکر حاکمیت باشند تا بتواند حاکمیت را با عقلانیت تمدنی پیش ببرند. باید کار را در این مقیاس پیش بریم. اکنون با کمبود نظریه پردازی مواجهیم. باید سمت علومی برویم که وجاهت درست می کند، مسیر علم اکنون یک طرفه و بیشتر متمرکز بر ترجمه است، این اتوبان باید دو طرفه شود و راهش این است که میان حوزه و دانشگاه در امر تولید علم اجماع ایجاد شود.
پایان پیام/248
