شفقنا- چند ماه به انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ باقی مانده و برخی از اصلاح طلبان به عنوان نماینده یکی از جریان های سیاسی مهم و اصلی کشور، از انتخابات آینده می گویند و گمانه زنی هایی درباره کاندیداتوری برخی از افراد دارند.
حسین مرعشی: قالیباف مهره سوخته است /عارف به تنهایی تصمیم گرفت
حسین مرعشی، سخنگوی حزب کارگزاران در گفت وگو با خبرآنلاین وجود اختلاف نظر در جریان سیاسی اصلاح‌طلب را نفی نمی‌کند اما در عین حال بر این باور است که در انتخابات آینده باید موازنه سیاسی بین جریانات سیاسی برقرار شود.
رصد فضای سیاسی امروز ایران دارای یک سری نشانه‌هایی است که باید به آن توجه کنیم شاید نوعی آشفتگی یا یک نوع نابسامانی در عرصه سیاسی ایران کاملا مشهود است از این رو همه کسانی که دلسوز ایران، آینده مملکت و جمهوری اسلامی هستند باید حتما نسبت به این علامت‌هایی که در فضای سیاسی ایران ظاهر شده، نگران باشند. بنده اگر بخواهم اشاره‌ای به این موضوع داشته باشیم و به بیانی برداشت خود را از مشکلات جاری در فضای سیاسی ایران مطرح کنم، ابتدا باید به چند نکته اشاره کنم؛ یکی از مهمترین خصوصیات فضای سیاسی ایران به ویژه پس از شکل گیری مجلس یازدهم، این است که ظاهرا قرار است کشور را منهای تجربیات ۴۰ ساله اداره کنیم و قرار است دوباره از نو همه چیز را تجربه کنیم. از این رو درحال حاضر نه تجربه وسیع و تاریخی اصلاح‌طلبان و نه حتی تجربه و ذخیره تجربیِ جناح اصولگرا در خدمت کشور است.بنابراین به نظر می‌رسد کشور قرار است که بدون استفاده از همه تجربیات و ذخایر تجربی۴۰ ساله سامان پیدا کرده و مدیریت شود.
فضای سیاسی ایران، فاقد استخوان بندی و اسکلت است
نمونه بارز این وضعیت را می‌توانیم در مجلس مشاهده کنیم؛ بنابراین اولین موضوع این است که در کشور تجربیات، کنار گذاشته شده است، دومین خصوصیتی که الان در فضای سیاسی ایران است این است که فضای سیاسی ایران، فاقد استخوان بندی و اسکلت است. بنده همواره کشور را به بدن یک انسان تشبیه می‌کنم، بدین گونه که بدن انسان، مجموعه‌ای از یک اسکلت و یک استخوان‌بندی است و اعضا، جوارح، معده، کلیه، چشم، مغز و .. دارد. مغز بدون جمجمه متلاشی می‌شود. ماهیچه ها، تمام اعضا و جوارح بدون استخوان بندی، روی هم می‌ریزند. اگر تصور شود که می‌توان فضای سیاسی کشور را بدون تشکیلات‌ها، تشکل‌های سیاسی، احزاب و جناح‌های سیاسی اداره کرد، مشابه این است که بگوییم بدن انسان می‌تواند بدون داشتن ستون فقرات و بدون داشتن استخوان بندی، سرپا بماند. در واقع همه چیز یک انسان موزون، به اندازه است و همه چیزش در جای خود قرار دارند اگر شما استخوان ها را بکشید و بیرون بریزید، ده کیلو گوشت و جوارح روی هم می‌ریزند که هیچ کارایی ندارند و حتی نمی‌توانند تکان بخورند یا خودشان را اداره کنند.در حال حاضر به نظر می‌رسد کشور ما در حال حرکت به سمتی است که می‌خواهد بدون داشتن اسکلت و بدون استخوان بندی سامان پیدا کند و این غیرممکن است.
مجلس از تجارب پارلمانی اصولگرایان و اصلاح‌طلبان بی‌بهره است
*با توضیحاتی که اشاره کردید وضعیت مجلس یازدهم را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
مجلس فعلی هم از تجربه سیاسی اصولگرایی و هم از تجربه اصلاح‌طلبی بی بهره است یعنی ببینید آقای علی لاریجانی بعد از ۱۲ سال که رئیس مجلس بود الان کجاست؟ یک گوشه نشسته است. آقای باهنر بعد از اینکه ۲۸ سال در مجلس بود کجاست؟ یک گوشه نشسته است، آقای یحیوی کجاست؟ او هم نیست. بنابرین تمام کسانی که در جناح اصولگرایی هم دارای تجربه پارلمانی بودند در مجلس نیستند.
چرا آقایان حاجی بابایی باتجربه را کنار گذاشتند و نادران بی‌تجربه را آوردند!
به عنوان مثال در بحث بودجه، آقای حاجی بابایی که چندین دوره در کمیسیون تلفیق بودجه حضور داشته و در حال حاضر هم رئیس کمیسیون برنامه بودجه است در زمانی که مجلس به بررسی لایحه بودجه رسیده، او را کنار گذاشتند و به جای او، آقای نادران که اصلا تجربه کافی پارلمانی و تجربه بودجه بستن ندارد را به عنوان رئیس کمیسیون تلفیق تعیین کردند؛ بنابراین کمیسیون تلفیق با این گارد وارد شده و اعلام کرده که دولت، ۳۲۰ هزار میلیارد تومان، در لایحه،کسری بودجه دارد یعنی این ۳۲۰ هزار میلیارد تومان از منابعش واقعی نیست اما زمانی که کمیسیون تلفیق، خودش وارد بررسی لایحه بودجه شده، ۴۰۰ هزار میلیارد تومان به سقف بودجه اضافه کرده است یعنی ۳۲۰ هزار میلیارد تومان کسری را به ۷۲۰ هزار میلیارد تومان کسری رسانده است بعد هم این لایحه را به صحن مجلس برده که در نهایت به آن رأی هم ندادند. به بیانی دیگر یعنی ۲ ماه کار کردند و خودشان به نتیجه کارشان رأی ندادند و به نوعی کلیات این لایحه به اصطلاح گزارش کمیسیون تلفیق را رد کردند.
قالیباف فاقد تجربه است!
*مدیریت آقای قالیباف هم می تواند در این رویه مجلس تاثیرگذار باشد؟
مجلس با قانون انتخابات حدود ۴ ماه وقت مجلس را هدر داد
*پیش از لایحه بودجه، در مورد اصلاح قانون انتخابات نیز انتقادات بسیاری به این مجلس وارد شد، ارزیابی شما در این باره چیست؟
قالیباف هم خودش و هم مجلس را سوزاند!
در واقع، مجلس یازدهمی‌ها تمام کشور را متشنج کردند و فضای سیاسی را علیه خودشان شوراندند اما در نهایت شورای نگهبان یک جمله گفت و آن را رد کرد و همه‌اش را مغایر با قانون تلقی کردند. همه اینها خسارت است، از نظر من در مدت زمان کمتر از یک سال، آقای قالیباف، تمام سرمایه سیاسی و اجتماعی‌اش را از دست داد و او حتی برای ریاست آینده مجلس هم باید نسبت به رأی خودش تردید داشته باشد چراکه کاملا مجلس و خودش را سوزاند چون اولا تجربه هیچ یک از دو جناح در خدمت مجلس یازدهم نبود، دوم اینکه، سازمان سیاسی وجود نداشت یعنی ۲۹۰ نفر را به مجلس فرستادند ولی اینها سازمان سیاسی ندارند، افراد متشخص و تشکیلاتی در بین آنها وجود ندارد. اصلا نمی‌دانید در مجلس باید با چه کسی کار کرد حتی خود رئیس مجلس هم نمیداند باید با چه کسی کار کند. در واقع مجلس تبدیل به یک مسئول بالا دست می‌شود و یک توده! یعنی یک سر وجود دارد اما اسکلتی وجود ندارد پس تمام گوشت بدن روی زمین می‌ریزد.
نباید تصور کرد قرار است رهبری کاستی‌های مجلس و دولت احتمالی آینده را تأمین کنند
*آیا تضمینی وجود دارد که هم طیفان اصولگرای مجلس یازدهم برای قوه مجریه، این وضعیت را تکرار نکنند؟
وضعیت فعلی بدتر از سال ۹۲ است
*چیزی که از حرف های شما برداشت می کنم این است که شما به نوعی احساس خطر می کنید، یک این احساس خطر را نیز اصلاح طلبان در سال ۹۲ کردند که یک اجماعی هم بینشان با طیف اعتدالی ایجاد شد، اگر بخواهیم مقایسه‌ای داشته باشیم می‌توانید بگویید آیا در فضای سیاسی کشور شرایطی تقریبا مشابه ۹۲ ایجاد شده است یا …؟ می شود گفت آن دوره ترس از تندروها بود و الان ترس از بی‌ریشه‌های سیاسی؟
خطر فراتر از بی‌اعتمادی مردم است
*یعنی بی‌اعتمادی مردم خطرناک است؟
جریان جدید مدعی انقلابی‌گری در حال سوزاندن سرمایه کشور است
* احساس می‌کنم شما نمی‌خواهید مسائلی را به صراحت مطرح کنید، مشخصا می فرمایید خطر اصلی چیست؟
* و راه حل برای مقابله با این خطر از نظر شما چیست؟
راه حل این است که در سطح کلان کشور، از نظر بنده رهبری باید مداخله کنند. حتما فضای کشور نمی‌تواند بر اساس میل مثلا آقای قالیباف که دلش می‌خواهد کاندید ریاست جمهوری شود اما از نظر بنده، مهره‌ای سوخته است و بعید است او را به میدان بیاورند یا آقای رئیسی که اگر توصیه ما را بپذیرند و به انتخابات ریاست جمهوری وارد نشوند، پیش برود. از نظر بنده آقای رئیسی الان بهترین جایگاه را در نظام جمهوری اسلامی دارد و در قوه قضاییه است چراکه او این قوه را از قبل می‌شناخته و تجربه حضور در این قوه را داشته است از این رو شاید بتوانیم او را تاکنون بهترین رئیس قوه قضاییه ایران تلقی کنیم. بنابراین بهتر است در قوه قضاییه بماند و کار کند.
رئیسی در ۱۴۰۰ کاندیدا شود، به سرنوشت قالیباف دچار می شود
*البته بسیاری از اصولگرایان به رأی آوری رئیسی در سال ۱۴۰۰ امیدوارند.
نباید اجازه داد وضعیت مجلس به دولت آینده سرایت کند
*نقش شورای نگهبان را در این باره چطور می‌بینید؟
رهبری نباید هزینه اشتباهات سایرین را بپردازند
*بحث مداخله رهبری را که گفتید، حداقل در این ۷ الی ۸ ماه مجلس، رهبری بارها تذکر دادند اما این مجلس به آن تذکرات کاملا توجهی نداشته است…
دلسوزی نمایندگان مجلس به درد خودشان می‌خورد نه مملکت!
در قضیه قانون ریاست جمهوری نیز همین گونه بود یعنی اینها سفره‌ای را پهن کردند و هر کسی، هر نماینده منفردی که آمده یک پیشنهاد داده و جنجالی در مجلس راه انداخته و یک بند اضافه کرده است. به تعبیری آنقدر شور شد که شورای نگهبان هم که مصرف کننده اصلی آش بود گفت این اصلا قابل مصرف نیست و تمام، در نتیجه فقط ۴ یا ۵ ماه زحمات و وقت مجلس هدر رفت. بنده می‌خواهم تاکید کنم که نمی‌توان سیاست را بدون دو عنصر تشکیلات و تجربه، به افراد تازه از راه رسیده، بی تجربه و خام سپرد، اینها انسان‌های بسیار خوب و صادقی هستند و دلشان هم برای کشور می‌سوزد ولی دلسوزی آنها به درد خودشان می‌خورد نه به درد مملکت.
موازنه سیاسی در انتخابات نباید بهم بخورد
بنده نکته‌ای را توصیه کردم و در همین هفته به آقای رحمانی فضلی هم منتقل کردم که به مقامات نظام منتقل کند، نکته هم این است که از سال ۷۶ تا به امروز همیشه عرصه سیاسی انتخابات این گونه رقم خورده است که یک کاندیدایی، کاندیدای مورد توجه نهادهای حاکمیتی می‌شد و بقیه جمع می‌شدند و با هم متحد می‌شدند که او نشود و نشد یعنی در سال ۷۶ گفتند آقای ناطق کاندیدای اصلی نظام است اما مردم آقای خاتمی را انتخاب کردند. در سال ۸۰، ۸ کاندید در مقابل آقای خاتمی قرار گرفتند، معاون آقای خاتمی که رئیس سازمان تربیت بدنی بود، وزیر دفاع آقای خاتمی که آقای شمخانی بود همه به صحنه آمدند که رای آقای خاتمی حداقل کاهش پیدا کند ولی رای آقای خاتمی افزایش پیدا کرد. در سال ۸۴ قرار بود آقای قالیباف شود، آقای احمدی نژاد و آقای هاشمی رفتند و دور دوم آقای احمدی نژاد شد. در سال ۸۸ گفتند که قرار است آقای احمدی نژاد بماند که این بحران شد و بحران سختی برای کشور شد. در سال ۹۲ قرار بود آقای جلیلی شود اما آقای روحانی شد. بالاخره کسانی که رأی به رد صلاحیت آقای هاشمی رفسنجانی دادند، هدفشان این نبود که حسن روحانی رئیس جمهور ایران شود. در ۹۶ هم آقای قالیباف که به نفع آقای رئیسی کنار رفت و فرض می شد که آقای رئیسی شود اما رای آقای روحانی ۴ میلیون افزایش پیدا کرد.
نظام از بین ۴ جناح، چهار کاندیدا را بخواهد
اگر به این ۶ انتخابات نگاه کنیم، در این ۶ انتخابات، این سیاست موفق نبوده که به فرد علامت داده شود. ساده‌ترین مسئله این است که ۴ نحله فکری در ایران وجود دارند؛ اصلاح طلبان، اصولگرایان، نیروهای جدید انقلابی و اعتدالیون (اگر اعتدالیون را یک جناح مهم تلقی کنیم). نظام می‌تواند از بین این ۴ جناح، چهار کاندیدایی که برای نظام مطلوبیت حداکثری دارند مثلا بگویند در اصولگرایان آقای علی لاریجانی، در اصلاح‌طلبان آقای ظریف یا آقای جهانگیری، در اعتدالیون آقای نوبخت و در جبهه انقلابیون و پایداری‌ها، آقای رئیسی یا آقای قالیباف، به هر حال ۴ نفر می‌شود یک سبد! در واقع می‌توان به یک سبد، کار را علامت داد و بقیه‌اش را به عهده مردم و رقابت‌های سیاسی بگذاریم. هر کدام از اینها که برنده شدند نظام برنده است چون از قبل تمهید مقدمات صورت گرفته است. این پیشنهاد ما است.
بی حرمتی احمدی نژاد به رهبری را هیچ کسی نکرد و نخواهد کرد
*یعنی با توجه به تجارت قبلی در انتخابات گذشته می‌گویید که این بار باید موازنه سیاسی صورت گیرد؟
هشدار مرعشی نسبت به برهم خوردن موازنه سیاسی در کشور
اگر کسی بخواهد به کشور خوب نگاه کند باید به یک موازنه سیاسی در کشور فکر کند، حداقل ۲ جناح اصلی سیاسی کشور در صحنه حاضر باشند حالا یکبار دست این جناح است و یکبار دست آن جناح، فرقی نمی‌کند و کشور همیشه در حال حرکت است. رهبری هم که می خواهند از بالا کشور را مدیریت کنند و بر این رقابت های سیاسی نظارت کنند، کار رهبری هم ساده می‌شود. اگر توازن سیاسی و موازنه سیاسی یکبار دیگر بهم بخورد حتی به نفع این دوستانی که امروز در مجلس خودشان را بسیار از ما، به ولایت متعهدتر می‌دانند، همین‌ها برای کشور دردسر درست خواهند کرد کما اینکه تجربه بودجه تجربه بسیار واضحی است که چگونه اینها در نبودن شخصیت‌های سیاسی موثر، در نبودن یک تشکیلات های سیاسی خوب در مجلس، درباره بودجه، کشور را با چه گرفتاری مواجه کردند.
نهاد اجماع ساز مشکل خاصی ندارد
*یعنی ممکن است یکسری حاشیه هایی که برای شورای عالی سیاست‌گذاری نیز رخ داد، برای این نهاد اجماع‌ساز هم رخ دهد….
*الان شما جزء شخص حقیقی هستید، رای هم دارید؟نمی دانم، تفاوتی نمی‌کند که رای داشته باشیم یا خیر، به هر حال ما هستیم.
بهزاد نبوی، رئیس نهاد اجماع ساز خواهد بود
*سه گزینه به عنوان گزینه های ریاست این نهاد مطرح است؛ شما ، آقای بهزاد نبوی و آقای کمالی، شانس خود را برای ریاست این نهاد تا چه حد می‌بینید؟
عارف برای کاندیداتوری به تنهایی تصمیم گرفت!
* اما همچنان عدم حضور عارف و موسوی لاری به عنوان علامت سوال است چراکه به هر حال یک شخص برجسته جریان اصلاح طلب در این نهاد نیست، به نظر می‌رسد با این نهاد موافق نیستند….
خیر. به عنوان شخص حقیقی حضور دارند اما رابط مجمع روحانیون هم می توانند باشند.
خاتمی هنوز هم حوزه نفوذ خوبی دارد
*این نهاد اجماع ساز تا چقدر می‌تواند با اعتبار و اسم آقای خاتمی وارد انتخابات ۱۴۰۰ شوند؟
احزاب با زرنگی می‌توانند از ظرفیت خاتمی استفاده کنند
*یعنی جایگاه آقای خاتمی در این نهاد چگونه است؟
خاتمی نسبت به انتخابات بی‌توجه نیست و یقینا ورود می‌کند
*یعنی آقای خاتمی به صورت مستقیم وارد نمی شود مثل انتخابات قبلی که مثلا گفته شود این سازوکار انتخاباتی و کاندیدای نهایی مورد تایید خاتمی است….
*در صورتی که هریک از جریانات سیاسی اصلاح‌طلب یا اصولگرا به قدرت برسند رویکردشان در قبال سیاست بین‌الملل و مواجهه با آمریکا چگونه خواهد بود؟
اصلاح‌طلبان باید برای توسعه ایران و توجه به آنچه مورد توجه مردم است برای تغییر فضای سیاسی جامعه تلاش کنند. اصلاح‌طلبان باید برای توسعه و پیشرفت جامعه تلاش خود را کرده و باید حفظ ارزش‌های موجود در کشور برای توسعه ایران تلاش کنند. در سالهای گذشته این مسائل اولویت جبهه اصولگرایان نبوده است و در حال حاضر هم نیست، مخصوصا اصولگرایان تندرو اولویتشان در جامعه را پافشاری بر یکسری مسائلی می‌دانند که شاید امکان اجرای آنها دقیق وجود نداشته باشد. آنها توافقنامه برجام یا مقابله مستقیم با آمریکا و عدم ارتباطات بین‌المللی را جزو سیاست‌های خود در جامعه می‌دانند. اما دیدگاه‌های مقام معظم رهبری در این مسائل باید در نظر گرفته شود و من اعتقاد دارم که رهبری مصالح مردم را بسیار دقیق در نظر می‌گیرند و نمی‌گذارند که برای منافع مردم مشکلی ایجاد شود. البته باید بر این موضع هم تاکید کرد که در مذاکرات برجام کوچک‌ترین گفت‌وگویی بدون هماهنگی با مقام معظم رهبری انجام نشد و ایشان در تمام مراحل مذاکرات را هدایت می‌کردند. اصولگرایان این موضوع را می‌پذیرند و حتی تایید هم می‌کنند، اما وقتی به دولت آقای روحانی یا اصلاح‌طلبان حمله و این موضوع را کتمان می‌کردند.
خروج ترامپ از برجام باعث شد که برجام از بین برود و ایران هم هیچ تقصیری در این مساله نداشته است، بنابراین اگر هر دولتی بر سر کار بیاید بدون اجازه مقام معظم رهبری نمی‌تواند وارد مذاکره شود و باید تدابیر ایشان را تماما در نظر بگیرند. اما این دشمنی‌های و رفتار تندی که برای ارتباط ایران با دنیا دارند فقط درخصوص اصلاح‌طلبان است. اصولگرایان اگر خودشان وارد مذاکره با آمریکا شوند در آن زمان از مواضع تند خود کوتاه می‌آیند رفتار خود را تغییر می‌دهند.
*برخی می‌گویند اکثر مسائل کشور ما به موضوع تحریم ربط دارد چقدر با این مساله موافقید؟
نکته مهمی که به آن تاکید دارم این است که نباید همه موضوعات را به برجام ربط بدهیم و کاسبان تحریم در کشور از شرایط سخت مردم سود و بهره می‌برند. آنها وقتی در کشور شرایط سختی وجود دارد بیشتر از مردم سوءاستفاده می‌کنند و اگر برجام یا موضوع FATF اجرایی نشود کشور را به بن‌بست خواهند رساند. اعتقاد دارم موضوع FATF ازسوی برخی در داخل کشور به حاشیه کشیده شده است. بحث عدم تصویب این لایحه به علت عدم توجه تندرو‌های داخلی نسبت به مسائل مهم کشور بوده است و اگر ما حداقل می‌توانستیم با تصویب این لایحه خودمان را در معاملات بین‌المللی دنیا نگه داریم، شرایط امروز کشور بسیار بهتر از گذشته بود. *اصولگرایان که خود امروز از مخالفان مذاکره دولت روحانی هستند درصورتی‌که به ریاست‌جمهوری برسند چگونه می‌خواهند حرف از مذاکره بزنند یا به مذاکره بپردازند؟ آنها احتمالا به‌راحتی مذاکره خواهند کرد، اما وقتی که دولت آقای روحانی یا اصلاح‌طلبان با مذاکره می‌کنند، این دولت را خیانتکار و مخالف مواضع ملی می‌دانند. اصولگرایان به این موضوع دقت نمی‌کنند مردم متوجه رفتار‌های متناقض آنها می‌شوند که آنها می‌خواهند هر موضوعی را به نفع خود به پایان ببرند، فقط به دنبال پیداکردن عناوین مختلف برای خود هستند.
*برخی معتقدند آقای خاتمی باید شخصا برای انتخابات کاندیدا شوند وگرنه مردم از تکرار می‌کنم‌های ایشان حمایت نمی‌کنند. آیا امکان دارد با کاندیدا شدن یک اصلاح‌طلب واقعی در انتخابات ریاست‌جمهوری مردم در انتخابات شرکت کنند؟
شــرط اصلی‌ای که اصلاح‌طلبان بتــوانند برای انتخابات ریاست‌جمهوری کاندیدا شوند تصمیمات دستگاه‌های نظارتی است که تجربه ثابت کرده، دستگاه‌های نظارتی روش خاص خود در انتخابات خواهد داشت و این اتفاق برای انتخابات ریاست‌جمهوری هم خواهد افتاد. بحث دوم هم این است که بر فرض محال اگر تایید صلاحیت‌ها را آسان‌تر بگیرند و کاندیداهای اصلاح‌طلبان هم تایید صلاحیت شوند، اما مردم امید چندانی برای شرکت حداکثری در انتخابات ندارند.
قنبری به رویداد۲۴ می‌گوید: انتخابات ریاست جمهوری متغیر‌های خاص خود را دارد که میزان مشارکت در انتخابات نیز به این متغیرها بستگی دارد. برخی از دیدگاه‌ها در کشور وجود دارد که مبنای انتخابات سال ۹۸ و میزان مشارکت پایین مردم را به عنوان معیاری در نظر می‌گیرند که به هرحال در مجموع انتخابات ۱۴۰۰ را هم با آن می‌سنجند و نگران مشارکت پایین مردم در انتخابات ریاست‌جمهوری سال آتی هستند. به هر حال فکر می‌کنم متغیر‌هایی که تاثیر گذار هستند باید تحلیل شوند.
وعده‌های عمل نشده باعث کاهش مشارکت در انتخابات ۱۴۰۰ می‌شود
وی در تحلیل این متغیرها گفت: یکی از این متغیرها اقتصادی است که ناشی از تحریم‌هاست و باعث کاهش امید مردم به آینده شده و در مجموع افزایش شاخص فلاکت در کشور ناشی از نوعی یاس و ناامیدی است. یکی دیگر از متغیر‌های موثر در میزان مشارکت بحث وعده‌های داده شده و عملیاتی نشده است. به هرحال مسائلی که تاثیر منفی در انتخابات می‌گذارد، همین وعده‌ها است که باعث از بین رفتن سرمایه‌های اجتماعی مردم شده است.
رقابت نباشد، مردم فکر می‌کنند حضور در انتخابات بیگاری است
قنبری با بیان اینکه شرایط رقابت نیز در میزان مشارکت اهمیت بسیار زیادی دارد، تصریح کرد: اگر مردم احساس کنند که در انتخابات رقابت وجود ندارد، فکر می‌کنند شرکت در انتخابات نوعی بیگاری است. در انتخابات ۹۸ همین بود و مردم فکر می‌کردند یک جریان سیاسی خاص فضا را در اختیار دارد و فقط خودش می‌خواهد برنده شود و زمانی که خبری از رقیب وجود نداشته باشد انتخابات معنا و مفهمومی ندارد و باید اجازه داده شود که تفکرات مختلف در انتخابات حضور داشته باشند.
احزاب سیاسی ایران تنها مصرف انتخاباتی دارند
قنبری با اشاره به اینکه تضعیف احزاب سیاسی می‌تواند بحران‌ساز باشد، تصریح کرد: احزاب سیاسی و نیروهای سیاسی روز به روز ضعیف‌تر می‌شوند که ناشی از رفتار حاکمیت با آنها است. همواره می‌بینیم که حاکمیت نوعی بی‌مهری را نسبت به افراد حاضر در احزاب و گروه‌های سیاسی دارند و ظاهرا احزاب و تشکل‌ها فقط مصرف انتخاباتی دارند و پس از آن دیگر توجهی به آنها نمی‌شود و به حساب نمی‌آیند. تفاوتی هم نمی‌کند که چه افراد در طیف راست چه در طیف چپ، به سمت ضعف جدی و اساسی رفتند. شخصیت‌های مطرح سیاسی متاسفانه خود را مستقل از احزاب نشان می‌دهند. در صورتی که در نظام‌های توسعه یافته حزب اندیشه‌های لازم برای مدیریت کشور را تولید می‌کند. بخش قابل توجهی از سوء مدیریت‌هایی که در جامعه ما وجود دارد به دلیل فعال نبودن احزاب است و اندیشه‌های لازم برای مدیریت از درون احزاب تولید نمی‌شود و این یکی از معضلات جدی و اساسی کشور است.
وی ادامه داد: تحلیل رفتن نیروهای سیاسی و بی‌انگیزه شدن آنها یکی از عوامل رسمی کاهش میزان مشارکت در انتخابات است و زنگ خطری جدی برای آینده کشور و تضعیف نیروهای سیاسی به شمار می‌رود. با به حاشیه رفتن نیروهای سیاسی، هیچ بدیل و جایگزینی برای آنها وجود ندارد؛ بنابراین انتخابات سال ۱۴۰۰ در گرو توجه به همین متغییر‌هاست. اگر به نیروهای سیاسی توجه شود و به آنها کمک شود و اطمینان‌دهی برای تقویت آنها صورت بگیرد در مدت زمان باقی مانده می‌تواند امری موثر باشد. احیای اطمینان از دست رفته می‌تواند برای افزایش مشارکت در انتخابات پیش رو موثر باشد. اگر کسانی وعده‌هایی دادند که نتوانستند عملی کنند موانع را تشریح کنند و مردم را قانع کنند و در قبال کاستی‌های موجود نیز عذرخواهی کنند.
گشایش در وضعیت اقتصادی و تاثیر آن بر مشارکت در انتخابات ۱۴۰۰
قنبری گفت: نیروهای سیاسی می‌توانند در احیای اعتماد از دست رفته تاثیرگذار باشند، اما متاسفانه نیروهای سیاسی به دلایل مختلف تضعیف شدند و دیگر آن توان لازم را ندارند. موضوع دیگر بحث ایجاد رقابت است. اکنون نگاه‌های مثبتی در جامعه ایجاد شده و از منظر احیای برجام اگر شرایط مثبتی در زندگی مردم ایجاد شود می‌توانیم در سال آینده شاهد یک رقابت و مشارکت معقول و مناسب باشیم. اما اگر وضعیت همانند سال ۹۸ باشد امید چندانی به میزان حضور مردم و مشارکت مردم نیست مگر آنکه به متغییر‌هایی که عنوان کردم توجه ویژه‌ای شود.
اصلاح‌طلبان دولت روحانی اعتماد از دست رفته را احیا کنند
این فعال اصلاح طلب گفت: اصلاح طلبان تا یکی دوماه پیش شانس چندانی نداشتند، اما احتمال احیای برجام و ایجاد گشایش در وضعیت اقتصادی مردم اگر طی هفته‌های آتی و قبل از انتخابات به گونه‌ای باشد که باعث یک اثر مناسبی در وضعیت مردم شود اصلاح طلبان می‌توانند شانس خوبی در انتخابات داشته باشند. از سوی دیگر بخشی از اصلاح طلبان در دولت روحانی مشارکت داشتند، اینها باید دلایل محقق نشدن وعده‌های داده شده را به شکل صادقانه‌ای با مردم در میان بگذارند و اعتماد از دست رفته را احیا کنند.
او می‌گوید: اگر اصلاح طلبان به این مسائل توجه داشته باشند و از طرفی دیگر با کاندیدایی به انتخابات ورود کنند که آن کاندیدا جذبه داشته باشه و مورد پذیرش مردم قرار بگیرد می‌توانند به انتخابات سال آینده ریاست جمهوری امیدوار باشند. اما اگر با یک کاندیدای ضعیف و حاشیه‌ای و نه چندان مورد قبول مردم به انتخابات ورود کنند شانسی در انتخابات ندارد.
پایگاه رای اصولگرایان ۲۰ درصد است
وی تاکید کرد: اصلاح طلبان همچنان امید اول جامعه و کشور هستند و در کل به عنوان صدای مردم شناخته می‌شوند و نیرویی که صدای مردم شناخته می‌شود باید صادقانه‌تر با مردم رفتار کند و مسائل و مشکلات موجود بر سر راه خود را به خوبی و به شکل مناسبی برای مردم تشریح کنند. نه به این خاطر که گرایشم به سوی اصلاح طلبی است بلکه به عنوان یک ضرورت برای بهبود شرایط کشور لازم می‌بینم که جریان اصلاحات در قدرت حضور و تداوم مناسبی داشته باشند.
عضو حزب مردمسالاری می‌گوید: جریان اصلاح طلبی واقعی که دغدغه‌های مردم را مورد توجه قرار بدهد باید در قدرت قرار بگیرد تا خروج کشور از وضعیت فعلی و حرکت به سمت وضعیت مطلوب پدید بیاید و در کل اصلاح طلبانی که از اصلاح طلبی برای پست و مقام می‌خواهند استفاده کنند باید شناسایی شوند و اصلاح طلبان مراقب باشند در دام افرادی که تحت نام اصلاح طلبی به دنبال شکار پست و مقام هستند قرار نگیرند.
قنبری گفت: جریان اصولگرا با تحریک مسائل ایلی و قبلیه‌ای و طائفه‌ای و با تمام توانش نتوانست یک مشارکت معقولی را در انتخابات ۹۸ ایجاد کند. در مجموع اگر با همان فرمان جریان رقیب بخواهد حرکت کند وضعیت آنها در انتخابات سال آینده بدتر خواهد شد. این موضوع نشان می‌دهد که جریان رقیب اصلاح طلبان جایی در میان مردم ندارند و با تمام توانشان به علاوه مسائل ایلی و طائفه‌ای و محلی توانستند در نهایت یک مشارکت ۴۰ درصدی را رقم بزنند. جریانی که این مشارکت را ایجاد کرده توانست در نهایت با رای کمتر از ۴۰ درصد به مجلس راه پیدا کند. می‌دانید که بر اساس قانون انتخابات مجلس ۲۰ درصد میزان آرا یعنی ۲۰ درصد کسانی که مشارکت کرده‌اند تاثیرگذار می‌شوند و حائز اکثریت تلقی می‌شود و در واقع برخی از نمایندگانی که منصوب به طیف اصولگرا هستند و در مجلس حضور دارند کسانی هستند که کف آرا مورد نیاز را کسب کردند.
اصلاح طلبان تکنوکرات هستند
وی افزود: در کل جریان اصلاح طلب اگر با برنامه و شخصیت مناسب و مورد قبول مردم در انتخابات حضور پیدا کند قطعا می‌تواند در انتخابات ۱۴۰۰ پیروز شود. گزینه‌ها در جریان اصلاحات کم نیستند و بیشترین نیروها و افراد توانمند را جریان اصلاح طلب دارند. بسیاری از نیروهای اصلاح طلب افراد تکنوکرات هستند که در مجموع به خاطر اینکه موقعیت آنها متاسفانه آسیب نبیند به نوعی در ظاهر گرایش خود به سمت اصلاح طلبی را کتمان می‌کنند، اما گرایش بخش قابل توجهی از نیروهای تکنوکرات جامعه به سمت اصلاح طلبی است، اما در مجموع همان افرادی که با تابلوی اصلاح طلبی در جامعه فعالیت می‌کنند هم تعداد زیادی هستند و هم توانمندی بیشتری دارند و در کل آنچه که هست این است که جریان اصلاح طلبی بتواند با یک برنامه منسجم از بین کاندیدا‌هایی که مطرح هستند یا در ماه‌های آینده مطرح خواهند شد کسی را انتخاب کنند که بیشتر مورد قبول و اقبال مردم قرار بگیرد.
قنبری تاکید کرد: گزینه‌ها در سطح حدس و گمان است، اما نیروهای اصلاح طلب توانمند هستند و ظریف و جهانگیری و امثالهم هرکدامشان افرادی هستند که از قویترین فرد جریان رقیب هم قوی‌تر هستند و بهتر از آنها می‌توانند منافع ملی را به پیش ببرند و آماده هستند جان خود را در مسیر منافع ملی فدا کنند. نیروها باید خودشان اعلام آمادگی کنند و با سازوکار وحدت بخشی که طراحی کردند یک فرد توانمند را انتخاب کنند.
وی افزود: در جریان اصولگرایی افرادی رقابت می‌کنند که برخی از آنها صراحتا اعلام نکردند، اما تعدا کاندیدا‌هایی که تاکنون اعلام آمادگی کردند زیاد است و به نظرم آقای قالیباف جزو گزینه‌ها است و رفتارشان کاملا انتخاباتی است. در جریان اصولگرا آرا به شدت خرد شده و پایگاه چندان محکمی در میان مردم وجود ندارد. آنچه که باعث موفقیت اصولگراها می‌شود عدم مشارکت موثر مردم است. برخی از اصولگراایان به همین موضوع دلبسته‌اند تا بتوانند موفق شوند. قویترین شخصیت‌های آنها در حد ضعیف‌ترین شخصیت‌های اصلاح طلب توانمندی و کارآمدی ندارند.
شهردار تهران: برنامه‌ای برای حضور در انتخابات ندارم
پیروز حناچی، شهردار تهران در نشست خبری خود ضمن گرامیداشت سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی و فرارسیدن ماه رجب گفت: شهرداری تهران در انتخابات سال آینده به هیچ عنوان از کاندیدای خاصی طرفداری نمی‌کند، تاکید ما این است که شهرداری و اداره امور شهر را از مسائل سیاسی دور نگه داریم و بر این موضوع تاکید داریم. بنده هیچ برنامه‌ای برای حضور در انتخابات سال آتی ندارم.
وی همچنین با تاکید بر اینکه شهرداری تهران در انتخابات سال آینده به هیچ عنوان از کاندیدای خاصی طرفداری نمی‌کند، گفت: تاکید ما این است که شهرداری و اداره امور شهر را از مسائل سیاسی دور نگه داریم و بر این موضوع تاکید داریم.
شهردار تهران همچنین با تاکید بر اینکه بنده هیچ برنامه‌ای برای حضور در انتخابات سال آتی ندارم گفت: اگرچه این موضوع در شهرداری‌های سراسر کشور فی‌نفسه به دلیل گستردگی کارشان انجام می‌شود اما بنده برای این موضوع برنامه‌ای ندارم.
صوفی: کارگزارانی‌ها نفوذی در نهاد اجماع‌ساز ندارند/ احتمال ریاست «نبوی»
دبیرکل حزب پیشرو اصلاحات گفت: «بهزاد نبوی» احتمالا به عنوان رئیس جبهه اصلاح‌طلبان تعیین می‌شود.
علی صوفی دبیر کل حزب پیشرو اصلاحات در گفتگو با مهر، از تشکیل جلسه اعضای نهاد اجماع ساز [جبهه اصلاح طلبان] در حسینیه جماران خبر داد و گفت: اولین جلسه جبهه اصلاح طلبان که قبلاً به نام شورای عالی سیاست‌گذاری اصلاحات فعال بود فردا با حضور رئیس دولت اصلاحات برگزار می‌شود اما دستور کار مشخصی برای این جلسه وجود ندارد.
وی درباره انتخاب رئیس جبهه اصلاح طلبان، بیان کرد: رئیس جبهه اصلاح طلبان در اولین جلسه بعد از جلسه‌ای که فردا برگزار می‌شود، تعیین خواهد شد؛ تاریخ جلسه بعدی هنوز مشخص نیست. همچنین در مورد ترکیب هیئت رئیسه این نهاد هنوز چیزی قطعی نشده است.
دبیر کل حزب پیشرو اصلاحات درباره اینکه چرا رئیس جبهه اصلاح طلبان تاکنون انتخاب نشده است؟، تصریح کرد: این انتخاب برای اصلاحات دیر نیست، چراکه قبل از ثبت‌نام کاندیداها و تأیید صلاحیت‌ها، انتخاب نامزد برای اصلاح‌طلبان موضوعیتی ندارد از این رو اجماع سازی بعد از تأیید صلاحیت کاندیداها خواهد بود.
صوفی، نفوذ حزب کارگزاران در انتخاب ریاست نهاد اجماع‌ساز را رد کرد و گفت: در جلسه فردا و جلسه رأی‌گیری همه احزاب حضور دارند که یکی از آنها حزب کارگزاران است.
وی با بیان اینکه احتمالاً «بهزاد نبوی» به عنوان رئیس نهاد اجماع‌ساز انتخاب می‌شود، اظهار داشت: دست‌اندرکاران اجرایی او را قبول دارند و «نبوی» هم در بین اعضا برای پیروزی شانس خوبی دارد.
دبیرکل حزب پیشرو اصلاحات در عین حال تاکید کرد: هنوز کاندیدا شدن هیچ‌یک از افراد مشخص نیست. ابتدا باید کسانی که کاندیدای ریاست نهاد اجماع‌ساز هستند مشخص شود، از بین آنها یک نفر از طریق رأی گیری انتخاب می‌شود. سپس نوبت به انتخاب نایب رئیس، کارگروه‌ها و رؤسای کارگره‌ها می‌رسد.
صوفی همچنین از معرفی کاندیدهای احتمالی جریان اصلاحات برای انتخابات ریاست‌جمهوری امتناع کرد و گفت: در حال حاضر اعلام داوطلبان انتخابات مقدور نیست و اگر مقدور هم باشد بنده نام نمی‌برم، چراکه حقی برای اشخاص نام‌برده ایجاد می‌شود و ممکن است حق دیگران تضییع شود. هنوز هیچ چیز مشخص نیست و مردم همه‌چیز را تعیین می‌کنند.
هادی خامنه‌ای: نیاز به گفتگوی ملی برای شناخت دوست و دشمن واقعی داریم
هادی خامنه‌ای گفت: امروز نزاع بر مبنای منافع است، این منافع ملی کشورهاست که اساس دوستی یا دشمنی است. به نظر می‌رسد ما باید درباره این موضوع بیشتر صحبت کنیم. یک گفتگوی ملی و عمومی با مشارکت مردم لازم است تا ببینیم در چارچوب منافع ملی دوست و دشمن ما کیست و چه رفتاری باید با آن داشته باشیم.
حجت الاسلام هادی خامنه‌ای از اعضای مجمع روحانیون مبارز به خبرآنلاین در پاسخ به این سوال که با توجه به واقعیاتی که امروز در جامعه ملموس است، آیا به نظر شما اهدافی مثل استقلال تحقق یافته است گفت: در این زمینه باید واقع بین باشیم. روشن است که امروز هیچ مستشار امریکایی و انگلیسی در ایران نیست و کشورهای بیگانه مانند گذشته در جزئیات امور دخالت ندارند. امروز می‌توانیم بگوییم از نظر سیاسی کشور و دولتی مستقل و متکی به خود هستیم؛ اما از این استقلال باید به گونه‌ای بهره ببریم که مبتنی بر عقلانیت، حسابگرانه و هوشمندانه باشد تا منجر به انزوا و حصر خود خواسته ما در جهان نشود، مفهوم استقلال نزاع با دیگران نیست، البته باید همیشه آماده دفاع از منافع و امنیت ملی بود، لکن نباید به گونه‌ای عمل کرد که انگار ما توان تعامل با دیگران را نداریم. امروز استقلال معنایش با گذشته فرق کرده است. امروز استقلال باید مبنایی برای همکاری و همیاری حسابگرانه با همۀ کشورها بدون دخالت دیگران باشد.
او ادامه داد: در گذشته گاهی دشمنی‌ها و نزاع‌ها میان کشورها بر مبنای ایدئولوژی بود و به همین دلیل ثابت و دائمی فرض می‌شد. مثلاً کشورهای بلوک شرق مبتنی بر ایدئولوژی مارکسیسم یا کمونیسم همیشه با کشورهای غربی دشمن بودند؛ اما امروز نزاع بر مبنای منافع است، این منافع ملی کشورهاست که اساس دوستی یا دشمنی است. استقلال در این چارچوب معنا می یابد. به نظر می‌رسد ما باید درباره این موضوع بیشتر صحبت کنیم. یک گفتگوی ملی و عمومی با مشارکت مردم لازم است تا ببینیم در چارچوب منافع ملی دوست و دشمن ما کیست و چه رفتاری باید با آن داشته باشیم.
دبیرکل مجمع نیروهای خط امام در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر اینکه آیا می‌گویید رویکرد سیاست خارجی باید مبتنی بر منافع ملی باشد. در آن صورت تعارضی بین این رویکرد با شعارهای امریکا ستیزی که جزئی از شعارهای اولیه انقلاب بود، بوجود نمی‌آید گفت: امریکا از اول انقلاب تا امروز برای ما نماد استکبار و دشمنی است. اگر این دشمنی استمرار داشته باشد منافع ملی ایجاب می‌کند که همچنان در تقابل با آن باشیم. بر این اساس باید توجه کنیم که دشمنی امریکا با ما تمام نشده حتی کاهش هم نیافته؛ اما وضعیت ما فرق کرده است. ما اکنون آنقدر توان و قدرت داریم که بتوانیم در برابر امریکا مقاومت کنیم و سیاست‌های خود را پیش ببریم. همان‌گونه که در بسیاری از امور این کار را کرده‌ایم.
دبیرکل حزب اسلامی کار با اشاره به تفاوت اصلی نهاد انتخاباتی جدید اصلاح‌طلبان با شورای عالی سیاست گذاری به تسنیم گفت: در تشکیلات جدید برخلاف شورای عالی، نمایندگان احزاب هستند که حق رای دارند و حضور چهره‌های حقیقی صرفا به عنوان مشاور است.
حسین کمالی دبیرکل حزب اسلامی کار با اشاره به آخرین اخبار پیرامون تشکیل نهاد انتخاباتی جدید اصلاح‌طلبان گفت: در رابطه با سازوکار مجموعه جدید سعی شد تا بخشی از ایرادات و اشکالاتی که به شورای عالی سیاست گذاری وارد می شد در این سازوکار جدید مورد اصلاح و بازنگری قرار گیرد.
وی با اشاره به گزینه‌های ریاست بر این نهاد انتخاباتی جدید تصریح کرد: افراد مختلفی برای ریاست بر این نهاد مطرح هستند که با در نظر گرفتن شرایط سنی طبعاً آقای بهزاد نبوی ریاست سنی این نهاد را بر عهده خواهد داشت البته اینکه ایشان به عنوان رئیس این تشکیلات باقی بماند یا نماند یا اینکه اساساً تمایل به ریاست داشته باشد، بحث دیگری است و تاکنون نیز در این رابطه صحبتی صورت نگرفته است.
کمالی درباره احتمال ریاست خود بر این نهاد انتخاباتی خاطرنشان کرد: بنده برای کاری کاندیدا نشدم و اگر بحثی هم درباره احتمال ریاست بنده مطرح شده، صرفاً برداشت شخصی افراد بوده است.
دبیرکل حزب اسلامی کار در واکنش به اینکه بسیاری از فعالان اصلاح‌طلب معتقدند که ترکیب نهاد انتخاباتی جدید اصلاح‌طلبان تفاوت چندانی با ترکیب شورای سیاست گذاری ندارد، گفت: ایرادی که به شورای سیاست گذاری گرفته می‌شد این بود که اشخاص حقیقی همانند اشخاص حقوقی که نمایندگان احزاب بودند، حق رای داشتند در حالی که در نهاد انتخاباتی جدید چهره‌های حقیقی در نقش مشاور هستند.
وی همچنین درباره نقش سید محمد خاتمی در نهاد انتخاباتی جدید اصلاح‌طلبان گفت: آقای خاتمی از ابتدا در جریان تشکیل این نهاد قرار داشته ولی کمیته سیاسی شورای هماهنگی جبهه اصلاحات بوده که اقدام به تاسیس نهادی گرفته است. البته ترکیب این نهاد با گروه سه، چهار نفره ای که آقای خاتمی معرفی کرد، تکمیل شد.
کمالی درباره آغاز رسمی فعالیت جبهه اصلاح‌طلبان ایران عنوان کرد: احتمالاً از فردا کار این جبهه جدید با دستور کار تشکیل هیئت رئیسه سنی آغاز می شود.
اعلام آمادگی یک چهره اقتصادی برای کاندیداتوری در انتخابات ۱۴۰۰
یک استاد اقتصاد دانشگاه در توئیتی از کاندیداتوری خود در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ خبر داد.
محسن هاشمی رفسنجانی رئیس شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی و رئیس شورای شهر تهران به ایلنا گفت: شرکت در انتخابات به‌ویژه انتخابات ریاست جمهوری، عرصه‌ای نیست که خود شخص معتقد شود که مثلا می‌تواند این کار را انجام دهد یا محبوبیت او آن اندازه است که مردم به او اعتماد کنند. به این دلیل که یک انتخابات سراسری است و مردم باید فقط یک نفر را انتخاب کنند.
به همین دلیل در انتخابات ریاست جمهوری اصولا باید درخواست برای حضور از سوی اقشار مختلف مردم به نامزد مربوطه برسد یا احزاب و سیاستمدارانی که در کشور فعال هستند، این احساس و نظر را داشته باشند که مثلا یک فردی می‌تواند برای مدیریت کشور به مدت چهارسال مفید باشد و همچنین مورد استقبال مردم قرار گیرد.
برای نحوه این دعوت در دنیا روش‌های مختلفی وجود دارد مثلا در فرانسه معمولا باید ۵۰۰ نفر از سیاستمداران شناخته شده تقاضا یا امضا کرده باشند که این فرد بتواند نامزد شود اما در ایران شرایط مقداری متفاوت است؛ نکته‌ای که در ایران حائز اهمیت و مورد توجه است این است که فرد باید هم برنامه مناسب برای اداره امور و هم یک تیم مناسب و توانمند در کنار داشته باشد، در سوی دیگر لازم است که هماهنگی مورد نیاز را با نظام، سران قوا و سایر نیروهایی که اخیرا آقای آخوندی می‌گوید در کشور ۵ دولت وجود دارد، فرد مورد نظر باید توان ایجاد هماهنگی با این نیروها را داشته باشد تا بتواند کشور را اداره کند.
در نتیجه با توجه به این عوامل این فضایی نیست که خود فرد بتواند به‌تنهایی از هم‌اکنون بگوید که من در انتخابات شرکت می‌کنم و توانایی دارم؛ درواقع کسی نباید «من، من» کند.
منظور از گول همین مباحثی است که وجود دارد و باعث می‌شود که فردی تصمیم به حضور در انتخابات بگیرد و آن اینکه افرای به سراغ او بیایند و او را مجاب کنند، به او بگویند که اولاً تو توانایی داری، قدرت مدیریت و قدرت هماهنگی داری(می‌خندد) خلاصه انقدر هندوانه زیر بغل او بگذارند که او مجاب شود که بیاید و این خودش یک نوع گول خوردن است. من اینگونه می‌گویم اگر خدای نکرده یک همچین فضایی برای من ایجاد شد که یک عده‌ای از احزاب یا گروه‌ها چه اصلاح‌طلب، چه میانه‌رو و یا اصولگرایان آمدند و بعد در صحبت‌ها چنین گفتند و دعوت به حضور کردند، چنین فضایی فراهم می‌شود.
یک نکته دیگر هم نظرسنجی‌ها هستند اصولا یکی از روش‌های گول زدن نظرسنجی است، در کشورها نظرسنجی‌ها تعداد کمی دارند از یکسو آنچنان که لازم است علمی نیستند و از سوی دیگر مقداری هم مردم سانسور ذهنی دارند و حرف خود را کامل و شفاف مطرح نمی‌کنند. اما در همین نظرسنجی‌ها فضای جامعه چندان انتخاباتی نیست، مثلا در اکثر نظرسنجی‌ها ۵۰ الی ۶۰ درصد عدم شرکت یا عدم تصمیم‌گیری وجود دارد خب این اندازه «عدم شرکت» باعث می‌شود که افراد در انتخابات وارد نشوند.
به نظر من یکی از پارامترهایی که می‌تواند کاندیدا را گول بزند و زمینه‌ساز حضور او شود، این است که فضای خیلی جدی انتخاباتی شکل بگیرد که رقابت در این فضا معنی و مفهوم بسیار بالایی پیدا کند و آن نامزد بتواند خودش را عرضه کند و در رقابت با دیگران قرار دهد اما اگر فضا سرد باشد باعث می‌شود که فرد وارد انتخابات نشود.
ایجاد انگیزه و فضای شور و نشاط انتخاباتی چگونه می‌تواند توسط حاکمیت انجام شود؟
باید اجازه بدهند گفتمان‌های مختلف از میان آنهایی که علاقمند به جمهوری اسلامی هستند، به‌دنبال براندازی نبوده بلکه خواستار اصلاح، کمک به مردم و حل مشکل مردم هستند به‌ویژه احزاب و گروه‌های سیاسی بتوانند نامزدهای خود را معرفی کنند و مورد تایید واقع شود. وقتی چنین فضایی در حاکمیت شکل گیرد و با پارامترهای غیرواقعی افراد ردصلاحیت نشوند باعث می‌شود که انگیزه برای شرکت در انتخابات درمیان مردم افزایش پیدا کند.
شرایطی در کشور وجود که می‌توان آن را «سندرم ناکامی دولت‌ها در دوره دوم» نامگذاری کرد که دولت‌های مختلف حتی احمدی‌نژاد هم در دوره دوم و سالهای پایانی آن دچار مشکل شدند و شرایط کشور هم سخت شد. به نظر شما چاره این روند چیست؟
اینکه دولت‌ها در چهارسال دوم دچار مشکلات می‌شوند در همه دنیا از جمله آمریکا و فرانسه نیز وجود دارد؛ البته در فرانسه به دلیل اینکه اینطور بود دوران مدیریت دولت‌ها را افزایش دادند اما تعداد حضور فرد را یک دوره‌ای کردند.
پیشنهاد خود من این است، ما برای اینکه دچار این مشکل نشویم که دولت‌ها برای رای‌آوری دست به اقدامات ظاهری و کوتاه مدت نزنند، در قانون طول دوره را از نظر زمانی مثلا از ۴ سال به ۶ یا ۷ سال افزایش دهیم اما در مقابل دولت‌ها یک دوره‌ای شوند و دیگر لازم نباشد که دو بار در انتخابات شرکت کنند. چراکه وقتی لازم باشد دور دوم هم رای بگیرند در دوره اول درکنار عملکرد مثبت و خوب، دست به اقداماتی خواهند زد که شاید مفید نباشد اما به دلیل نیاز به رای آنها را انجام می‌دهند. البته اکنون اصلاح قانون اساسی مطرح نیست اما اگر در یک زمانی تصمیم به اصلاح قانون اساسی گرفته شد، این مساله هم می‌تواند یکی از پیشنهادات باشد و مورد بررسی قرار گیرد.
پزشکیان: مشکل دولت خاتمی از دید وزیر بهداشت دولت اصلاحات / پزشکیان: نمی‌توانید مسلمان باشید و اصلاح‌طلب نباشید
پزشکیان با انتقاد از توجه به برخی مسائل بیشتر از تجربه و کارایی به انصاف نیوز گفت: شما هیچگاه دنبال پزشک مسلمان نمی‌گردید. شما به دنبال یک پزشک حاذق می‌گردید. خیلی از مجتهدین ما برای عمل کوچک چشم به اسپانیا و انگلستان می‌روند. درحالی‌که ما در اینجا پزشک مسلمان و ایرانی داریم که کارش بدتر هم نیست. اما مجتهد ما تا آنجا می‌رود و بدنش را در اختیار کسی قرار می‌دهد که نه نماز می‌خواند، نه روزه می‌گیرد. مشروبات الکلی هم برای او منعی نداد. این مجتهد به دنبال تخصص می‌رود. ما باید به این باور برسیم که کار را باید به کارشناس سپرد.
مسعود پزشکیان، نماینده‌ی چهار دوره‌ی مجلس، از معدود اصلاح‌طلبانی بود که در دور یازدهم به مجلس راه یافت. او پیش از این تجربه‌ی وزارت در دولت خاتمی و نائب رئیسی مجلس دهم را در کارنامه‌ی خود دارد.
پزشکیان با انتقاد به شرایط فعلی کشور، راه حل‌های پیشنهادی خود را ارائه داد که در ادامه متن این گفت‌وگو را می‌خوانید:
چرا نخبگان از ایران می‌روند؟
بستر جامعه باید اصلاح شود تا بتواند اینها را به خود جذب کند. تا زمانی که بستر آماده نشود آن نخبه جایی می‌رود که بستر برایش وجود دارد. با منع کردن و کارهای مشابه هم چیزی اصلاح نمی‌شود.
اقتصاد ۴ اصل دارد. این ۴ اصل باید در تمام بنگاه‌های اقتصادی پاسخ داده شود: چه چیزی تولید کنیم؟ با چه کیفیتی تولید کنیم؟ چه مقدار تولید کنیم و کجا اینها را عرضه کنیم. ما دانشگاه درست کرده‌ایم. ولی به سوال‌های فوق پاسخی ندادیم. چه میزان دانشجو نیاز داریم؟ وقتی ما دانشجو تربیت کردیم و نیازی به آن نداریم چه کنیم؟ بسیار بیشتر از نیاز کشور دانشگاه داریم و کیفیت آنها بسیار پایین‌تر از نیاز کشور است؛ طبیعی است که وقتی ما به نیروهایمان نیاز نداریم، تولیدمان به جاهای دیگر می‌رود.
به نظر شما می‌توان بدون توجه به دین و قومیت و… فقط بر اساس تخصص افراد آنها را برای سیستم دولتی گزینش کرد؟
بحث تخصص به ادیان و زبان و قومیت و… ارتباطی ندارد. شما برای یک توپ‌بازی کردن کی‌روش را از آن طرف دنیا می‌آورید که با هیچ کجای فرهنگ و دین و… ما همخوانی ندارد. تمام کارهای تخصصی همین‌طور است. اگر قرار است مشکلی در اقتصاد حل بشود باید کارشناس این مشکل را حل کند.
شما هیچگاه دنبال پزشک مسلمان نمی‌گردید. شما به دنبال یک پزشک حاذق می‌گردید. خیلی از مجتهدین ما برای عمل کوچک چشم به اسپانیا و انگلستان می‌روند. درحالی‌که ما در اینجا پزشک مسلمان و ایرانی داریم که کارش بدتر هم نیست. اما مجتهد ما برای اینکه تصور می‌کند کار آن پزشک خارجی کمی بهتر است تا آنجا می‌رود و بدنش را در اختیار کسی قرار می‌دهد که نه نماز می‌خواند، نه روزه می‌گیرد. مشروبات الکلی هم برای او منعی نداد. اما این مجتهد به دنبال تخصص می‌رود. باید به این باور برسیم که کار را باید به کارشناس سپرد.
وظیفه‌ی حاکمیت سیاست‌گذاری است. برای نمونه در بیمارستان‌ها به دنبال این هستیم که با کمترین عارضه بیمار را مداوا کنیم. حالا برای استخدام در این بیمارستان ما به دنبال آدمی که نماز شب می‌خواند نمی‌گردیم بلکه به دنبال آن وظیفه هستیم.
اعتقاد به ما کمک می‌کند که خالصانه یک کار را انجام دهیم ولی زمانی که تخصص وجود نداشته باشد اخلاص به درد نمی‌خورد. اعتقاد برای این است که کار را درست انجام بدهیم. وقتی کار را بلد نیستم چرا باید کار را به من بدهند؟ تا زمانی که کار به دست متخصص نباشد مشکلات ادامه پیدا می‌کند.
ما در این سال‌ها مدیر تربیت نکردیم
چرا همه‌ی دولت‌های ما در دور دوم با حاکمیت دچار مشکل می‌شوند؟
همه‌ی دولت‌های ما در آخر مشکل پیدا می‌کنند یا برایشان مشکل به وجود می‌آورند. شما این روزها می‌شنوید که مدیریت مشکل دارد. مدیریت یک علم است. اگر من که جراح قلب هستم را جایی بگذارند که در آنجا تخصص ندارم، حتی اگر انسان خوبی باشم، نمی‌توانم کاری کنم. بعد برای من یک پرونده درست می‌کنند که فلانی ضد دولت و ضد مملکت است؛ بعد هم من را کنار می‌گذارند. غافل از اینکه من را نباید آنجا می‌گذاشتند. اگر هم گذاشتند باید مرا آموزش می‌دادند. ما به‌جای حل مشکلات به دنبال مقصر هستیم.
در این سال‌ها اصلا مدیر تربیت نکردیم. همین آدم‌هایی که الان می‌گویند دولت مدیر نیست، بگویند مدیر کیست؟ مگر خودشان یا خودمان مدیر علمی بودیم؟
ساختار کشور ما طوری است که وقتی کسی مدیر می‌شود، نماینده آن را مجبور می‌کند که حرف او را گوش کند. استاندار به او دستور می‌دهد فلان کار را نکن، امام‌جمعه می‌گوید فلان کار را بکن! این چه مدیریتی است؟ اگر هم مدیر به حرف‌ها گوش نکند طرف مقابل او را زیر سوال می‌برد. این ساختار از اول انقلاب روزبه‌روز شدیدتر شده است؛ بنابراین ما نمی‌توانیم مدیر در جایی بگذاریم.
تا مدیریت علمی نشود، و تا سیاست‌گذاران مانند من نماینده و رئیس قوه قضاییه و دولت نپذیرد که بر اساس معیار علمی مدیری را باید آورد اوضاع بهتر نمی‌شود. اینکه ما شعار می‌دهیم جوان سرکار می‌آوریم، اگر آن جوان دانش نداشته باشد خیانت بزرگی است.
امیرالمؤمنین در نامه‌ی خود به مالک می‌گوید مدیران را بر اساس ارتباط گروهی، خانوادگی و… انتخاب نکن که این کار مجموعه‌ی جرم، ستم و خیانت به جامعه است و بعد از آن می‌گوید کسی را که اهل تجربه، حیا و آنهایی که از قدیم در اسلام بوده‌اند را انتخاب کن. باید آدمی که خودش را نشان داده باشد را انتخاب کرد.
کسی را که مدیر می‌کنیم باید تجربه و رزومه‌ی مشخص داشته باشد. راه درست یعنی آدم‌های درست را جای درست بگذاریم. بعد هم باید بگذاریم او تصمیم بگیرد؛ نه اینکه ما بگوییم فلان تصمیم را بگیر و اگر نگرفت کنار بگذاریمش.
ما نه راهی که دنیا در اداره‌ی مملکت رفته را می‌رویم، نه راهی که اسلام به ما گفته و حضرت علی مدتی آن را پیموده است. به نظر من اگر ما راه امیرالمؤمنین را برویم می‌توانیم بسیاری از مشکلات را حل کنیم. نامه‌ی حضرت علی به مالک‌اشتر نقشه راه حکومت اسلامی است.
ما در دنیا سه اصل داریم، شما هر کاری بکنید باید مشخص باشد که ۱- چه کسی مسئول است ۲- چگونه باید آن کار را انجام دهد ۳- چگونه باید پاسخگو باشد. در واقع این نامه بخش دوم است که چطور باید کار را انجام داد. مالک خودش تصمیم می‌گیرد که چه‌کار کند. خودش وزیر و سرلشکر تعیین می‌کند، ولی بر اساس آن نامه. باید به بالادست خود هم باید پاسخگو باشد.
در شرایط فعلی ما ساختار غلطی داریم. درحال حاضر استاندار ما کارهای نیست، محدود است. امام‌جمعه کارهای نیست و محدود است. قوه قضاییه همین‌طور، همه همین‌طور هستند. همه‌کاره‌وهیچ‌کاره شده‌اند. یک کسی باید بر اساس اختیاراتی پاسخگو باشد. اگر اختیار باشد پاسخگویی هم به وجود می‌آید. امیرالمؤمنین وقتی حاکم می‌شود به مردم می‌گوید: «من گردنم را برای این حرف‌ها گرو می‌گذارم، اگر به آنها عمل نکردم گردنم را بزنید.»
ما باید بر اساس توانایی‌ها و نیروی انسانی خود پیشرفت را تعریف کنیم. اینکه بیاییم ایده‌آلی درست کنیم ولی نیروی انسانی ما آن توانمندی را نداشته باشد اطلاعات غلطی را به جامعه می‌دهیم. شناخت دقیق آدم‌ها، هماهنگی بین اینها و هدف‌گذاری بین اینها دیکته می‌کند که شما کجا باید بروید.
چرا در اینهمه سال پس از انقلاب کاری انجام نشد؟
حرف خوب زدن خیلی ساده است ولی آن را اجرا کردن به این سادگی نیست. ما ۴۲ سال پیش انقلاب کردیم و گفتیم اگر مملکت دست ما بیافتد آنچنان کارها می‌کنیم. الان بعد از ۴۲ سال به اینجا رسیده‌ایم. مدام می‌گوییم چرا بردند و خوردند و فساد شد. به این دلیل که ما بدون آنکه خودمان را بشناسیم از ایده‌آل‌ها حرف زدیم. ما باید با شناخت نیروی انسانی و توانایی‌های خود برنامه می‌دادیم نه اینکه بدون اینها همین‌طور حرف ایده‌آل بزنیم. معلوم است که نمی‌شود.
نمی‌دانم اگر به زمان انقلاب برگردم چه کارهایی را نمی‌کنم اما می‌دانم من هر کاری کردم تلاش کردم بر اساس داده‌های علمی باشد. زمان انقلاب کارهای نبودم. من یک دانشجو بودم که انقلاب شد. بعد از آن جنگ شد و بر اساس وظیفه به جبهه رفتیم. بعد دوباره درس‌خواندن را ادامه دادم.
بعد از آن هم هرجا که نیاز بود به‌اندازه‌ی توانایی‌ام تلاش کردم. خیلی جاها اشتباهاتی هم که کردیم به‌خاطر نبود افراد متخصص بود. کسی نبود که جای ما کار کند. اگر افراد متخصص بودند اوضاع بهتر می‌شد. ولی ما انقلاب کرده بودیم و تعدادی از آدم‌های متخصص را اخراج کرده بودیم و خودمان هم توانایی لازم را نداشتیم. تا جایی که ممکن بود هم در کارهایی که بلد نبودم سعی کردم که دخالت یا مدیریت نکنم.
شما چه انتقادی به دولت آقای خاتمی دارید؟
مشکل دولت آقای خاتمی، نگاه به اقشار آسیب‌پذیر و عدالت بود. من زمانی که وزیر بودم هم این بحث را در دولت داشتم. حتی در زمان هاشمی هم این چالش با دولت وجود داشت. ما نمی‌توانیم به هر قیمتی به سمت توسعه برویم. نباید اجازه داد عده‌ای زیر دست‌وپا له بشوند تا ما به هدفمان برسیم. یکی از شاخصه‌های توسعه دیدن انسان‌ها علاوه بر عدد و رقم‌هاست. ندیدن آدم‌ها اتفاق عجیبی است.
زمانی که من وزیر شدم بیمارستان جسد شخص متوفی را [به‌خاطر مسائل مالی] تحویل نمی‌داد. یا به‌خاطر نداشتن پول کسی را بستری نمی‌کردند. اینها در هیچ ذهنی نمی‌گنجد و بسیار عجیب است. ندیدن اینها برای انجام‌دادن کارهای بزرگ قابل دفاع نبود. به‌خاطر همین مسائل من با دولت چالش داشتم.
از نظر من هر دولتی که بخواهد بیاید باید آدم‌هایی که کسی را ندارند و صدایشان را کسی نمی‌شنود ببیند و اجازه ندهد زیر دست‌وپا له بشوند.
نظر شما در مورد ارتباط با دنیا چیست؟
رهبری در سیاست‌های کلی سه اصل را گفتند. حکمت، عزت و مصلحت اصول ماست. به جز اسرائیل ما باید با تمام دنیا بر اساس عزت، حکمت و مصلحت رابطه داشته باشیم. مخصوصا با کشورهای اسلامی.
من گاهی در ذهنم سوال به وجود می‌آید که جوابی برایش پیدا نمی‌کنم. چرا اروپایی‌ها که سال‌ها با هم جنگ کرده‌اند الان در اتحادیه‌ی اروپا راحت دادوستد می‌کنند، نیروی نظامی دارند و… پس چرا ما مسلمانان نمی‌توانیم چنین کاری کنیم؟
اگر ما مسلمانان بتوانیم این ارتباطات را با هم داشته باشیم برای هم بازار کار و منافع داشته باشیم، از طرفی می‌توانیم باعزت‌تر با دنیا برخورد کنیم. چرا که وقتی کوچک باشیم راحت آن را ذلیل می‌کنند. هرچقدر جمع مسلمانان بتواند دور هم جمع بشوند و با تحمل باهم ارتباط داشته باشیم بهتر است.
با کشورهای دیگر هم باید همین کار را کرد ولی اولویت باید با کشورهای اسلامی باشد.
در قرآن می‌گوید «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا وَاذْکُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَیْکُمْ إِذْ کُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِکُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا وَکُنْتُمْ عَلَی شَفَا حُفْرَهٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَکُمْ مِنْهَا کَذَلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَکُمْ آیَاتِهِ لَعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ» این آیه یعنی حبل متین خداست و وحدت شما نعمت است پس یاد آن نعمت کنید. اگر این نعمت باشد شما ملت پیروز هستید. بعد می‌گوید از آنهایی نباشید که تفرقه می‌اندازند که برایشان عذابی دردناک است. نعمت یعنی وحدت بین مسلمانان. قرآن پر از این حرف‌هاست. کار رسول‌الله در مدینه این بود که همه را باهم برادر کرد. ایجاد برادری اصل و کار پیامبر بود. ما هر روز در نماز می‌گوییم ما را به راه کسانی که به آنها نعمت دادی هدایت کن و برادری بین جامعه نعمت است.
به نظر شما تعریف اصولگرایی و اصلاح‌طلبی چیست؟
اصول و فروع دین مشخص است. نمی‌شود مسلمان بود و اصول و فروع را قبول نداشت. بعضی از دوستان می‌گویند ما «اصولگرا» هستیم. این اصول چیست؟ این اصول که نه اصول دین و نه فروع آن است.
هر حزبی باید مانیفستی داشته باشد. مانیفست شما چیست؟ باید مانیفستی وجود داشته باشد که هرکسی که در حزب شما بود بداند که نظر شما در مورد بهداشت، فرهنگ، سیاست، تجارت، رابطه با دنیا و… چیست. مردم هم تکلیف خود را می‌دانند که با چه چیزی مواجه هستند. اصلاح‌طلبی هم شبیه همین است.
شما نمی‌توانی مسلمان باشی و اصلاح‌طلب نباشی. بزرگان گفته‌اند که هرکس دو روزش برابر باشد زیانکار است. این را همه از چپ و راست می‌پذیرند. این یعنی اصلاحات. امام حسین می‌گوید من می‌روم که اصلاح کنم. نمی‌توان بدون اصول اصلاح کرد. بدون پایه چه چیزی را می‌خواهید اصلاح کنید؟
باید نگاه‌ها را به این سمت هدایت کرد. با دستور چیزی درست نمی‌شود. باید نگاه عوض شود. ما بسته به نگاهمان چیزهایی را به دست می‌آوریم. در قرآن گفته شده است «کسی که در دنیا کور است در آخرت هم کور است.»
صفایی‌فراهانی: تا مادامی که استراتژی تغییر نکند، انتخابات تأثیری ندارد
هیچ چیزی قابل‌پیش‌بینی نیست. کشوری نیستیم که با استراتژی شناخته‌شده پیش برود، شرایط ایران خیلی قابل‌پیش‌بینی نیست که چه اتفاقی خواهد افتاد. اگر به سال ۱۳۷۵ برگردید، آخرین سال دولت آقای هاشمی، در زمستان با هرکس صحبت می‌کردید می‌گفت رئیس‌جمهور بعدی آقای ناطق‌نوری است. من در ستاد آقای خاتمی بودم و به یکسری از دوستانم گفتم می‌خواهم با بازاری‌‌ها نشست بگذارم. گفتند وقتت را تلف می‌کنی. گفتم بالاخره صحبت‌کردن که ایراد ندارد و می‌تواند نتیجه‌ای غیر از اینکه می‌گویید داشته باشد. حتی یادم است در ستاد که فعالیت می‌کردم، یکی از وزرای دولت آقای هاشمی را دیدم که به من گفت تو را آدم عاقلی می‌دانستم ولی با اقداماتی که کردی متوجه شدم اشتباه می‌کردم. از او پرسیدم مگر چه کار کرده‌ام؟ گفت چون مسئول ستاد آقای خاتمی شده‌ای که من به او گفتم براساس اعتقادم کار می‌کنم. او هم در پاسخ من گفت اصلا آقای خاتمی پنج‌درصد شانس دارد؟
جالب است بدانید این صحبت‌ها اوایل اردیبهشت سال ۷۶ صورت گرفت. یعنی یک ماه قبل از برگزاری انتخابات. وقتی به آقای خاتمی گفتم یک برنامه برای شما در بازار مسجد امام است که سخنرانی کنید. خیلی از اعضای ستاد ناراحت شدند و گفتند معلوم نیست چطور برنامه‌ریزی می‌کنی. گفتم چرا نگران هستید؟ گفتند چون بدترین جایی است که ممکن است مشکل به وجود بیاید. حتی به من می‌گفتند ایشان ممکن است در بازار مورد ضرب‌و‌شتم قرار بگیرد. گفتم فکر این شرایط را می‌کنیم که این اتفاق نیفتد. نمی‌دانم فیلم آن نشست را دیده‌اید یا نه. مسجد امام را باید با پله پایین رفت. دقیقا نیم‌ساعت طول کشید که آقای خاتمی از ماشین در خیابان ۱۵ خرداد که پیاده شدند به پشت تریبون برسند؛ آنقدر که جمعیت فشرده‌ای آمده بودند و اصلا برای دوستان باورکردنی نبود.
در همان مقطع زمانی، آقای خاتمی را برای سخنرانی به اسلامشهر می‌بردیم که در مسیر وقت نماز شد و تصمیم گرفتیم در یک مسجد کوچک در روستاهای اطراف نماز را بخوانند و بعد به اسلامشهر برویم. به آن مسجد که خیلی کوچک بود و حتی شیر آب آن برای وضو‌گرفتن داخل کوچه بود، رفتیم. همراهان آقای خاتمی آنجا وضو گرفتند و وارد مسجد شدیم. پیش‌نمازی در حال نماز بود و هفت، هشت نفر پشت‌سر ایشان بودند. آقای خاتمی هم به ایشان اقتدا کردند و با بقیه نماز خواندند.
ما بدون هیچ اطلاعی به آن مسجد رفته بودیم اما زمانی که نماز تمام شد، من زودتر سلام دادم و از مسجد خارج شدم و دیدم در کوچه اصلا راه نیست. تمام مردم ده در کوچه جمع شده بودند. همان‌جا به دوستان گفتم «مردم همه چیز را دارند تغییر می‌دهند!». ما در آن روستا حتی عکس آقای خاتمی را نزده بودیم! ولی شرایط نشان می‌داد که اوضاع فرق کرده است و همان‌جا با اصرار شدید مردم آقای خاتمی بعد از نماز با بلندگوی دستی برای مردم صحبت کردند. الان هم در بهمن‌ماه هستیم و در پنج‌ماهی که تا انتخابات مانده خیلی اتفاقات ممکن است بیفتد که قابل پیش‌بینی نیست. در اردیبهشت‌ماه وزیر آقای هاشمی به من گفت تو عقلت کم است که در ستاد آقای خاتمی کار می‌کنی. یعنی حتی تا اردیبهشت ۱۳۷۶هم همه فکر می‌کردند کسی دیگر رئیس‌جمهور خواهد شد، ولی شرایط تغییر کرد. پس مهم است که مردم هوشیار باشند و تغییر را بخواهند.
محمدسلامتی: تجربه سیاسی ائتلاف به تضعیف پشتوانه مردمی اصلاح‌طلبان انجامیده است
ببینید به هر حال یک حزب یا جناح سیاسی باید همواره کسانی را به عنوان کاندیدا برای انتخابات مختلف به جامعه معرفی کند که نماد طرز تفکر و بیان دیدگاه‌های آن حزب یا جریان باشد. طرفداران احزاب و جناح‌های سیاسی هم همین انتظار را دارند. در غیر این صورت مرزهای بینشی و سیاسی آشفته شده و طرفداران مستأصل خواهند شد. از این رو تقریبا در تمامی کشورها این قاعده رعایت می‌شود. ضمن آنکه در کشورهایی هم که نظام پارلمانی حاکم است، ضمن رعایت این مهم معمولا ائتلاف‌ها پس از انتخابات و در راستای کسب اکثریت برای تشکیل دولت صورت می‌گیرد. اما پیش از برگزاری انتخابات و به بیان دیگر در جریان انتخابات، رقابتی کامل میان تمامی طرفین و بازیگران حاکم می‌شود. با این همه در ایران به دلیل ضعف تحزب و جناح‌ها، روش جا افتاده‌ای حاکم نیست اما باتوجه به شرایط مختلف، در زمان‌ها و بزنگاه‌های گوناگون، تجربیات قابل تأملی به دست آمده است. اصلاح‌طلبان درانتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۳۹۲، می‌خواستند آقای هاشمی‌رفسنجانی را به عنوان کاندیدای مطلوب خود به میدان رقابت بفرستند. اما ایشان ردصلاحیت شد. پس از آن توافق شد که اصلاح‌طلبان و آقای هاشمی که موضعی معتدل داشت، یک نفر را به عنوان کاندیدای مشترک معرفی کنند تا آرا نشکند. در آن زمان کاندیدای اصلاح‌طلبان پس از آقای هاشمی‌رفسنجانی، آقای عارف بود و آقای هاشمی هم به آقای روحانی تاکید کرده بود که به حکم احتیاط، به عنوان کاندیدای ریاست‌جمهوری نام‌نویسی کند. برای انتخاب یکی از این دو نفر قرار شد هر کدام در نظرسنجی رای بیشتری داشت، به عنوان کاندیدای مشترک معرفی شود. در نظرسنجی آقای روحانی نسبت به آقای عارف کمی بیشتر رای داشت. بنابراین به‌رغم اینکه آقای روحانی اصلاح‌طلب نبود و اصولگرایی معتدل بود، به عنوان کاندیدای اصلاح‌طلبان معرفی شد و مورد حمایت جریان اصلاحات قرار گرفت. البته برنامه اعلامی آقای روحانی برنامه‌ای تقریبا اصلاح‌طلبانه بود. در سال ۱۳۹۶ نیز اصلاح‌طلبان مجددا آقای روحانی را کاندیدای خود قرار داده و باتوجه به روندی که در دولت نخست طی شده بود، طبیعتا از او حمایت کردند.
اما آیا به نظر شما روحانی، رییس‌جمهوری موفق در تحقق شعارهای انتخاباتی خود بوده است؟
ببینید مساله این است که بیلان کاری آقای روحانی حاکی از این است که ایشان هم کارها و اقدامات مثبت و خوبی انجام داده و هم نقاط ضعفی در امور اجرایی از خود نشان داده است. اما شرایطی پیش آمده که آن نقاط ضعف، بیشتر از نقاط قوه خود را نشان داده‌اند. از آنجا که آقای روحانی ارتباط خود را با اصلاح‌طلبان بسیار محدود کرد، اصلاح‌طلبان نتوانستند نقش مشورتی موثری در عملکرد دولت ایفا کنند. بنابراین به‌رغم اینکه معمولا یک حزب یا یک جناح در مقابل معرفی کاندیدا باید هدایت برنامه‌ای و مشورتی را نیز انجام داده و بر این اساس نیز پاسخگوی مردم در قبال عملکرد دولت مورد حمایتش باشد، اما شیوه برخورد آقای روحانی با حامیان انتخاباتی‌اش که اصلاح‌طلبان باشند، این عمل ضروری را از ناحیه اصلاح‌طلبان سلب کرد. آنچه اما حالا با آن روبروایم این است که اکنون به هر دلیل، مردم از عملکرد دولت راضی نیستند و آن را از چشم اصلاح‌طلبان می‌بینند. این تجربه مهمی برای اصلاح‌طلبان است که هنوز ادامه دارد.
اصلاح‌طلبان در انتخابات مجلس نیز به نحوی همین تجربه ائتلاف را در دستورکار داشتند؛ فکر می‌کنید این تجربه در مجموع برای اصلاح‌طلبان مفید بوده است؟
بله! اصلاح‌طلبان تجربه مجلس شورای اسلامی دوره دهم را در سال ۱۳۹۴ نیز دارند که در آن انتخابات نیز بنا به مصلحتی همچون جلوگیری از پیروزی تندروها، اسامی عناصر اصولگرای معتدل را نیز در فهرست‌های انتخاباتی خود گنجاندند. اما این نیروهای اصولگرا و اعتدالی به محض آنکه به مجلس رسیدند، صف خود را از اصلاح‌طلبان جدا کردند و راه خودشان را رفتند و همین باعث تضعیف عملکرد برنامه‌ریزی شده اصلاح‌طلبان شد. با این وصف اصلاح‌طلبان هیچ مزیتی از چنین ائتلاف‌هایی در راستای منافع اکثریت مردم کسب نکردند و درعین حال این تجارب و تکرار آن، تضعیف پشتوانه مردمی را نیز برای اصلاح‌طلبان به‌دنبال داشت. بنابراین ضمن اینکه انجام دو تجربه ائتلاف در دو انتخابات ریاست‌جمهوری و مجلس دهم در شرایط خاص و بنابه اقتضائات زمانی آن دوران، تجاربی ضروری بود، اما چون اهداف همه‌جانبه را محقق نساخت و نیز در حال حاضر شرایط ویژه‌ای که ضرورت آن شکل‌گیری ائتلاف را ایجاب کند، وجود ندارد به نظرم نباید مجددا آن شیوه و آن تجارب را تکرار کرد. ضمنا باید دانست که در صورت مشارکت اکثریت، اصلاح‌طلبان هر کاندیدایی را معرفی کنند، پیروز انتخابات خواهند بود و اساسا نیازی به ائتلاف نیست. از طرفی در صورت مشارکت حداقلی مردم، اصلاح‌طلبان با هر بخش از جناح رقیب که ائتلاف کنند، بازنده‌اند. چرا که در محدوده رای اقلیت عملا هیچ گونه انعطافی وجود ندارد.
اتفاقا یکی از عمده نگرانی‌های همه جریان‌های سیاسی در انتخابات ۱۴۰۰ بحث مشارکت شهروندان و میزان حضور رای‌دهندگان پای صندوق‌های رای است. موضوعی که در انتخابات مجلس یازدهم به عنوان آخرین انتخاباتی که برگزار شد، به‌نحوی چشمگیر و البته نگران‌کننده بروز کرد و شاهد رکوردشکنی در کمترین میزان مشارکت بودیم و به‌زعم بسیاری از ناظران و تحلیلگران، شرایطی که آن مشارکت را رقم زد، همچنان پابرجاست. با این حساب فکر می‌کنید در ماه‌های پیش رو چه حوادثی می‌تواند بر میزان مشارکت شهروندان تاثیر مثبت داشته باشد؟
به نظر من یکی از مهمترین عوامل ایجاد انگیزه در مردم برای حضور و مشارکت در انتخابات آتی، بهبود نسبی وضع معیشت شهروندان است. ضمنا مهمترین اتکای کشور برای مقابله با توطئه‌های خارجی در شرایط حساس کنونی، گستردگی حضور مردم پای صندوق‌های رای است. البته لازمه این کار حضور کاندیداهای ریاست‌جمهوری مورد نظر همه سلیقه‌ها در عرصه رقابت‌های انتخاباتی است. بنابراین مسوولان در این دو زمینه باید به شکلی جدی کار کنند تا حضور حداکثری تحقق پیدا کند. به نظر من این کار امکان‌پذیر است و تنها عزم مسوولان را می‌طلبد. این موضوع باید برای ایران اسلامی و مردمی مهم باشد که وقتی دشمنش، امریکا برای اولین بار مشارکت حداکثری را تجربه می‌کند، اجازه ندهد برخلاف بسیاری از انتخابات گذشته – مجددا مثل انتخابات اسفندماه ۹۸ مجلس یازدهم – مشارکت حداقلی در انتخابات رقم بخورد.
آیا چنانچه وضع تغییری نکند و کماکان مشارکتی اندک رقم بخورد، در عین حال کاندیدای مطلوب اصلاح‌طلبان هم از فیلتر شورای نگهبان عبور کند، فکر می‌کنید که تا چه میزان احتمال موفقیت این جریان سیاسی در انتخابات وجود دارد؟
به تجربه ثابت شده که با مشارکت حداقلی مردم در انتخابات، برنده اصولگراها و با مشارکت حداکثری، بی‌تردید برنده اصلاح‌طلبان هستند. تحلیل جامعه‌شناختی نیز این امر را اثبات می‌کند. اصلاح‌طلبان نماینده فکری طبقه محروم و متوسط جامعه‌اند که در حال حاضر چیزی تا بیش از ۸۰ درصد جمعیت را به خود اختصاص می‌دهد. بنابراین اگر آنها در انتخابات حضور پیدا کنند، قطعا اصلاح‌طلبان پیروز انتخابات خواهند بود.
اگر اصولگرایان بتوانند دولت هم به دست بیاورند، فکر می‌کنید فضای کشور به کدام سمت پیش می‌رود؟ آیا می‌توان گفت که شرایط از وضعی که در آن قرار داریم برای مردم دشوارتر می‌شود؟
این رویداد را بهتر است در دو زمینه اقتصادی و سیاسی که مهم‌ترند، مورد توجه قرار دهیم. معدل اصولگرایان آن طور که نشان داده‌اند، فاقد برنامه جامع اقتصادی هستند که متضمن تغییر ساختار در راستای تحول وضع اقتصادی اکثریت مردم باشد. آنها عمدتا دنبال یارانه و کمک معیشت برای مردم می‌گردند. بنابراین ضعف ساختاری تولید و اشتغال درصورت دولت‌داری این جریان سیاسی تشدید می‌شود. در عرصه سیاسی نیز باتوجه به طرز تفکر و تجربه‌ای که از خود به جا گذاشته‌اند، همین مقدار فضای باز نیز محدودتر می‌شود. به طور خلاصه شرایط دولت‌های نهم و دهم که اصولگرایان بر همه ارکان حاکم بودند، تکرار خواهد شد.
شاهد هستیم که برخی جریان‌های سیاسی و مخالفان دولت ادبیات خود را هر روز تندتر می‌کنند و بعضا درخواست محاکمه رییس‌جمهوری را دارند؛ به نظر شما ریشه این رفتارها کجاست؟
معمولا در زمان فعالیت دولت و به‌خصوص در آستانه انتخابات، رقیب انتخاباتی باید به نقد علمی برنامه‌ها و عملکرد دولت بپردازد و متقابلا برنامه‌های خود را تبیین کند. اما ظاهرا مخالفان دولت عمدتا نه معیاری برای ارزیابی برنامه‌ها و عملکرد دولت دارند و نه دارای برنامه قابل طرحی که بتوانند از آن دفاع کنند. این واقعیت آنها را به تندخویی و استفاده از ادبیاتی می‌کشاند که با اعتقادات ادعایی‌شان نیز همخوانی ندارد و درواقع نوعی فرار به جلو تلقی می‌شود.
