شفقنا- حجت الاسلام سید محمدباقر هاشمی شاهرودی در یادداشتی به مناسبت مبعث حضرت ختمی مرتبت، محمد مصطفی (ص) که در اختیار شفقنا قرار داده، آورده است: نکته مهمی که از قرآن کریم به نظر می رسد این است که پیامبر اکرم (ص) فقط شاهد بر امت اسلام نمی باشد بلکه بر پیامبران و شاهدان همه امت ها نیز شاهد خواهند بود، در حالی که انبیای گذشته فقط نسبت به امت خود شهید هستند. نبی مکرم اسلام(ص) بر همه شاهدان شهید خواهند بود و این شهادت در مورد امامان امت اسلامی به طریق اولی ثابت است.
بدین ترتیب شاهد بودن پیامبر اکرم(ص) بر همه انسان ها از آیات قران به خوبی قابل استفاده و استناد است. قرآن می فرماید:
فکیف اذا جئنا من کل امته بشهید و جئنا بک علی هولاء شهیداً [۱].
و در جای دیگر می فرماید:
و یوم نبعث فی کل امته شهیداً علیهم من انفسهم و جئنا بک شهیداً علی هولاء [۲].
چنانکه اشاره شد، خداوند روز قیامت برای هر امتی از میان خود آنها شاهد و ناظری را برمی انگیزد و طبیعی است که این شاهد باید همان کسی باشد که در دنیا هم مقام شهادت و نظارت را داشته است. یعنی پیامبر هر امتی به عنوان شاهد بر آن امت مبعوث می گردد و امامان امت اسلامی هر کدام در زمان خود بر امت اسلامی شهیدند.
… عن زیاد القندی عن سماعه قال: قال ابوعبدالله (ع) فی قول الله عزوجل: فکیف اذا جئنا من کل امه بشهیدٍ و جئنا بک علی هولاء شهیداً. قال نزلت فی امه محمد (ص) خاصه فی کل قرن منهم امام منا شاهد علیهم و محمد (ص) فی کل قرن شاهد علینا [۳].
امام صادق (ع) در مورد این آیه می فرمایند که این خصوصاً در مورد امت حضرت رسول (ص) نازل شده است که در هر زمانی امام از ما بر ایشان شاهد است و محمد (ص) در تمامی قرون بر ما شاهد است.
در منابع اهل تسنن نیز به این مسئله اشاراتی شده است. قرطبی می گوید:
هم الانبیاء شهداء علی اممهم یوم القیامه بانهم قد بلغوا الرساله و دعوهم الی الایمان فی کل زمان شهید و ان لم یکن نبیاً [۴]
حوزه شهادت
جای این سوال است که پیامبر اکرم (ص) و سایر شاهدان به چیزی شهادت می دهند؟
چنانکه اشاره کردیم، شهادت اولیاء الهی، پیامبران، رسول اکرم(ص) و ائمه هدی (ع)، هم در دنیاست و هم در آخرت؛ در دنیا بر اعمال و مقدرات و در آخرت بر حسابرسی و تعیین جایگاه ها.
زمخشری ذیل آیه ۴۱ سوره نساء می نویسد:
اذا جئنا من کل امه بشهید یشهد علیهم بما فعلوا و هو نبیهم [۵] ( بر ایشان شهادت می دهد نسبت به آنچه انجام داده اند زیرا او پیامبر ایشان است.
با توجه به اینکه پیامبر اکرم(ص) مقام شهادت و نظارت کلی را در قیامت دارا هستند، از جایگاه والا و ویژه ای نیز برخوردارند. جایگاهی که همه انبیاء اولیای الهی در برابرش خضوع دارند. این جایگاه عظیم را قرآن کریم به عنوان « ملک کبیر» نامیده است. توضیح اینکه در قرآن درباره بهشت فقط در یک آیه از ملک و سطنت سخن می گوید و آن هم در سوره دهر است که اختصاص به اهل بیت پیامبر (ص) دارد.
در این آیه خطاب به شخص پیامبر اکرم (ص) می فرماید: و اذا رأیت ثم رأیت نعیماً و ملکا کبیراً [۶].
پی نوشت:
[۱] – النساء / ۴۱. « پس چگونه است که برای هر امتی شهیدی است و تو ای پیامبر بر همه ایشان گواه هستی. »
[۲] – النحل / ۸۹. « و روزی که بر انگیزیم از هر امتی شهیدی بر ایشان از میان خودشان و تو ای پیامبر شهید هستی بر ایشان. »
[۳] – الکافی ، ج۱، ص ۱۴۶
[۴] – جامع لاحکام قرآن، محمد بن احمد قرطبی. ج ۱۱، ص ۱۶۴.
[۵] – الکشاف عن حقایق التنزیل، محمود زمخشری، ج ۱، ص ۵۱۲.
[۶] – الدهر / ۲۰ . « و آنگاه که می بینی سپس می بینی نعیم و سلطنت بزرگی را. »
