دیسک کمر چه علائمی دارد و چگونه می‌توان آن را درمان کرد؟

شاید شما هم جزء افرادی باشید که به دلیل کمردردهای مداوم به پزشک مراجعه کرده‌اید و تشخیص داده شده‌است که دیسک کمر دارید. اما نمی‌دانید دیسک دقیقا در کدام ناحیه از کمر قرار دارد؟ علائم این بیماری چیست و چگونه می‌توان آن را تشخیص داد؟ آیا دیسک کمر درمان دارد؟ آیا می‌توان علاوه‌بر عمل جراحی از روش دیگری آن را درمان کرد؟ اگر با چنین سؤالاتی مواجه شده‌اید، در ادامه مطلب همراه ما باشید تا همه چیز را در مورد دیسک کمر به شما توضیح دهیم و انواع روش‌های درمان آن را معرفی کنیم.

اگر برای درمان مشکلات کمر از جمله فتق دیسک به دنبال دکتر ارتوپد هستید، می‌توانید از طریق سایت دکترتو اقدام کنید. در دکترتو علاوه بر سیستم تعیین وقت حضوری امکان مشاوره آنلاین و تلفنی با متخصص وجود دارد.

دیسک کمر چیست؟

دیسک کمر نوعی بیماری ستون فقرات به شمار می‌آید. ستون فقرات از 33 مهره تشکیل شده‌است و بین این مهره‌ها دیسک‌های اسفنجی وجود دارد که نقش مهمی در عملکرد ستون فقرات به عهده دارند. دیسک‌های بین مهره‌ها به‌عنوان ضربه‌گیر عمل می‌کنند و باعث می‌شوند، حرکت در هر جهتی امکان‌پذیر باشد. دیسک ستون فقرات، دارای دو بخش هسته و حلقه است. بخش هسته یک مرکز نرم و ژله‌مانند است. حلقه در قسمت بیرونی قرار دارد که سخت و لاستیکی است.

زمانی که دیسک آسیب ببیند، باعث مشکلات بسیار زیادی از جمله فشار به عصب می‌شود. در این شرایط کمردردهای شدیدی ایجاد می‌شود و حتی ممکن است درد به پاها برسد. مشکلات در دیسک به دو حالت بروز می‌کند:

دیسک برآمدهپارگی یا فتق دیسک.

1. دیسک برآمده

گاهی ممکن است، در اثر افزایش سن، دیسک بین مهره‌ها مایع خود را از دست بدهد و خشک شود. در این شرایط دیسک حالت اسفنجی خود را ازدست‌داده و فشرده می‌شود. ممکن است حلقه دیسک (قسمت سخت و بیرونی دیسک) دچار شکستگی شود. شکستگی راه را برای خروج هسته باز می‌کند. به این نوع مشکل دیسک برآمده می‌گویند.

2. فتق دیسک کمر

زمانی که دیسک به شکستن ادامه می‌دهد، به ستون فقرات فشار وارد می‌شود و ممکن است هسته در مرکز حلقه پاره شود. به این حالت دیسک پاره شده یا فتق می‌گویند. تکه‌های پاره‌شده می‌توانند روی ریشه‌های عصبی در پشت فضای دیسک فشار وارد کنند. در نتیجه باعث درد، ضعف یا بی‌حسی می‌شود. در بیشتر مواقع فتق دیسک در قسمت تحتانی ستون فقرات، بین مهره‌های چهار و پنج کمری ایجاد می‌شود.

علائم دیسک کمر

فتق دیسک بیشتر در قسمت پایینی ستون فقرات ایجاد می‌شود. این مشکل می‌تواند در ناحیه گردن هم رخ دهد. علائم دیسک به محل آن و میزان فشار بر عصب بستگی دارد. معمولا علائم و نشانه‌های این بیماری در یک طرف بدن تأثیر می‌گذارند. علائم آن عبارت‌اند از:

درد پا یا بازو: اگر فتق دیسک در ناحیه تحتانی ستون فقرات باشد، معمولا درد در ناحیه باسن، ران‌، ساق پا و حتی گاهی نزدیکی کف پا احساس می‌شود؛ اما اگر فتق در نزدیکی گردن باشد، معمولا در شانه‌ها و بازوها درد ایجاد می‌شود. درد ممکن است هنگام سرفه، عطسه یا یک حرکت خاص در پاها یا بازوها به وجود بیاید. معمولا این درد به‌صورت سوزن‌سوزن‌شدن توصیف می‌شود.بی‌حسی یا گزگز: این بیماران در قسمت‌هایی از بدن که اعصاب آن آسیب‌دیده است، بی‌حسی یا گزگز‌شدن را تجربه می‌کنند.ضعف: ماهیچه‌هایی که توسط اعصاب کنترل می‌شوند، ممکن است دچار ضعف شوند. در این شرایط احتمال دارد شخص زمین بخورد یا توانایی بلندکردن و نگه‌داشتن اجسام را از دست بدهد.کمردرد: این درد ممکن است با سفتی همراه باشد و گاهی با چند روز استراحت برطرف می‌شود.

گاهی هم فتق دیسک هیچ علائم و نشانه‌ای ندارد. زمانی که شخص برای موضوع دیگری تصویربرداری می‌کند، متوجه وجود این مشکل می‌شود.

علائم دیسک کمر خفیف

در بسیاری از مواقع دیسک کمر هیچ علائمی ندارد، اما گاهی ممکن است دردی در کمر و پا احساس شود. قابل‌توجه‌ترین درد، درد عصبی در پا است که به‌صورت سوزن‌سوزن‌شدن توصیف می‌شود. گاهی ممکن است درد با ایستادن یا نشستن طولانی و یا حرکت ناگهانی تشدید شود.

هرچه فتق دیسک گسترده‌تر باشد، علائم و درد شدیدتر خواهد بود. در مراحل خفیف ممکن است، درد به پاها نرسد و محدود به کمر باشد.

در این ویدئو فیزیوتراپیست مهدی تفرشی درباره دیسک کمر، علل به‌‎وجودآمدن آن و راه‌های درمان با شما صحبت می‌کند.

.h_iframe-aparat_embed_frame.h_iframe-aparat_embed_frame .ratio.h_iframe-aparat_embed_frame iframe

علت دیسک کمر

مهمترین علت دیسک کمر افزایش سن است. با افزایش سن ساییدگی و پارگی تدریجی در دیسک‌ها ایجاد می‌شوند. در سنین بالا یک فشار یا پیچ‌خوردگی جزئی می‌تواند دیسک را در معرض پارگی قرار دهد. بسیاری از افراد از علت ابتلای خود به این بیماری اطلاع ندارند. اما پزشکان معتقدند حرکات اشتباهی مانند استفاده از عضلات پشت و کمر زمان بلندکردن اجسام به‌جای استفاده از عضلات پا می‌تواند باعث بروز دیسک کمر شود.

حوادث آسیب‌زایی مانند زمین‌خوردن یا ضربه به کمر به‌احتمال بسیار کمی باعث فتق دیسک می‌شوند. در بیشتر مواقع حرکاتی مانند بلندکردن، چرخش یا پیچ‌خوردگی باعث بروز این مشکل می‌شوند.

عوامل خطر دیسک کمر

برخی عوامل می‌توانند خطر دیسک کمر را افزایش دهند. این عوامل عبارت‌اند از:

اضافه‌وزن و چاقیمشاغل سختی که نیاز به بلندکردن، هل دادن، کشیدن و چرخاندن دارند.فتق دیسک می‌تواند ژنتیکی باشد و به برخی افراد به ارث برسد.سیگارکشیدن باعث کاهش اکسیژن‌رسانی به دیسک می‌شود.مردان تقریبا دوبرابر زنان در معرض خطر این بیماری قرار دارند.بیشتر افراد 35 تا 50 سال به این مشکل مبتلا می‌شوند.

اصلی‌ترین علت دیسک کمر افزایش سن است، علاوه‌بر آن مشاغل فرسایشی، حرکاتی مانند بلند‌کردن، چرخش و پیخ‌خوردگی و گاها ضربه باعث ایجاد دیسک کمر می‌شود.

عوارض دیسک کمر

نخاع درست در بالای کمر به پایان می‌رسد. اما کانال نخاعی ادامه دارد و به‌صورت ریشه‌های عصبی بلند به نام اعصاب دم‌اسبی درمی‎‌آید. به‌ندرت فتق دیسک تمامی این اعصاب را تحت تأثیر قرار می‌دهد. اما این احتمال وجود دارد که شخص دچار ضعف یا فلج دائمی شود.

درصورتی‌که علائم و درد به‌شدت افزایش پیدا کرد، در عملکرد مثانه و روده دچار مشکل شدید یا در قسمت داخلی ران، پشت‌پاها و ناحیه اطراف راست‌روده دچار بی‌حسی شدید، باید سریعا به متخصص ارتوپدی مراجعه کنید.

تشخیص دیسک کمر

برای تشخیص پزشک ابتدا یک معاینه فیزیکی انجام می‌دهد تا میزان حساسیت کمر را بسنجد. ممکن است از شما خواسته شود تا روی تخت، کاملا صاف دراز بکشید. سپس پاهای خود را در موقعیت‌های مختلف حرکت دهید. در این حالات پزشک علت درد را پیدا می‌کند.

متخصص همچنین برای بررسی مواردی مانند رفلاکس، قدرت عضلانی، توانایی راه‌رفتن و توانایی حس لامسه یک معاینه عصبی انجام می‌‌دهد. در بیشتر مواقع این اقدامات کافی است. اما گاهی پزشک برای بررسی بیماری‌های دیگر یا تعیین اعصاب تحت تأثیر ممکن است یک یا چند آزمایش دیگر را تجویز کند.

1. تست تصویربرداری

تست‌های تصویربرداری برای تشخیص این مشکل می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

اشعه ایکس: برای بررسی سایر علل کمردرد مانند عفونت، تومور یا شکستگی استخوان استفاده می‌شود.سی‌تی‌اسکن: مجموعه‌ای از تصاویر اشعه‌های ایکس در جهات مختلف است.ام‌آرآی: امواج رادیویی با میدان مغناطیسی قوی است که محل فتق دیسک را مشخص می‌کند.میلوگرام: یک رنگ به مایع نخاعی تزریق و با اشعه ایکس عکس‌برداری انجام می‌شود.

2. آزمایشات عصبی

در این آزمایش‌ها میزان حرکت تکانه‌های الکتریکی در طول بافت عصبی اندازه‌گیری می‌شود و محل آسیب عصبی به‌طور دقیق پیدا می‌شود.

مطالعه هدایت عصبی: الکترودهایی روی پوست قرار می‌گیرد و تکانه‌های عصبی اندازه‌گیری می‌شود.الکترومیوگرافی: پزشک یک الکترود سوزنی را از طریق پوست وارد عضلات می‌کند و فعالیت الکتریکی عضلات در زمان استراحت و انقباض اندازه‌گیری می‌شود.

درمان دیسک کمر

در بیشتر مواقع درمان شامل اصلاح حرکات برای جلوگیری از درد هنگام حرکت است. متخصص ارتوپد همچنین برای تسکین درد و علائم دیسک کمر داروهای ضددرد تجویز می‌کند. در ادامه تمامی روش‌های درمانی فتق دیسک را معرفی می‌کنیم:

1. درمان بدون جراحی دیسک

در حالت دیسک خفیف که علائم و درد زندگی را مختل نمی‌کند، می‌توان بدون عمل جراحی این مشکل را درمان کرد. پزشک برای رفع درد داروهای مختلفی تجویز می‌کند و احتمالا چندین جلسه فیزیوتراپی توصیه کند.

2. دارودرمانی

اگر درد خفیف تا متوسط باشد، می‌توان از داروهای بدون‌نسخه مانند استامینوفن یا ایبوپروفن استفاده کرد. اگر شخص دچار اسپاسم عضلانی شود، داروهای شل‌کننده عضلات تجویز می‌شود. این نوع داروها آرام‌بخش هستند و از عوارض شایع آن سرگیجه است.

3. قرص ضد التهاب دیسک کمر

برخی از دردهای ناشی از دیسک می‌تواند به دلیل التهاب اعصاب و بافت نرم اطراف دیسک آسیب‌دیده ایجاد شوند. با استفاده از داروهای ضد التهابی غیراستروئیدی می‌تواند تورم و درد را کاهش داد. ایبوپروفن، ناپروکسن و آسپرین از رایج‌ترین قرص‌های ضدالتهاب هستند.

4. تزریق کورتون برای دیسک کمر

اگر داروهای خوراکی در تسکین درد تأثیری نداشته باشند، پزشک کورتیکواستروئید را توصیه می‌کند. کورتیکواستروئید به ناحیه اطراف اعصاب نخاعی تزریق شده و باعث کاهش درد می‌شود. ممکن است متخصص برای هدایت سوزن از تصویربرداری ستون فقرات استفاده کند.

5. فیزیوتراپی

ممکن است متخصص ارتوپد شما را به فیزیوتراپیست ارجاع دهد. فیزیوتراپی باعث کاهش درد می‌شود. در طول این جلسات موقعیت‌ها و تمریناتی به شما آموزش داده می‌شوند که درد فتق دیسک را به حداقل می‌رسانند. در دکترتو شما می‌توانید با بهترین فیزیوتراپیست‌ آشنا شوید، به‌صورت آنلاین یا تلفنی با آنها مشورت کنید و یا برای دریافت نوبت حضوری اقدام کنید.

6. ورزش

بسیاری از مشکلات مربوط به کمر به‌خصوص دیسک کمر را می‌توان با ورزش برطرف کرد. تمرینات ورزشی باید ملایم و اصولی انجام شود. معمولا تمریناتی که متخصص طب ورزشی، مربی ورزش یا فیزیوتراپیست آموزش می‌دهند، باید 3 تا 5 بار در هفته انجام شوند و پس از حدود 3 هفته می‌توان تأثیر آن را مشاهده کرد.

7. ترکشن

ترکشن روشی است که در فیزیوتراپی انجام می‌شود. به این روش کشش ستون فقرات هم می‌گویند. در روش ترکشن اثر جاذبه زمین از بین می‌رود و ستون فقرات کشیده می‌شود. با ایجاد کشش ستون فقرات صاف می‌شود و هرگونه فشار عصبی و پیچ‌خوردگی از بین می‌رود. از ترکشن در درمان مشکلات مختلف مربوط به کمر از جمله برآمدگی و فتق دیسک کمر استفاده می‌شود.

8. اوزون درمانی

اوزون‌درمانی یک روش بدون جراحی با حداقل تهاجم است. البته این درمان در اتاق عمل انجام می‌شود. با استفاده از تجهیزات تصویربرداری دیسک آسیب‌دیده مشخص می‌شود. سپس متخصص داروی بی‌حسی را تزریق کرده و پس از آن ترکیب اوزون و اکسیژن را به دیسک تزریق می‌کند.

9. رفلکسولوژی

برای بهبود درد و گرفتگی کمر گاهی روش رفلکسولوژی پیشنهاد می‌شود. این روش نوعی ماساژ پا است. در این روش قسمت‌های مشخصی از پا ماساژ داده می‌شود تا روی درد کمر و سایر نقاط بدن تأثیر مثبت ایجاد می‌کند.

10. کایروپراکتیک

این درمان نوعی دست‌کاری در ستون فقرات است و برای دردهایی که بیش از یک ماه طول کشیده‌اند، مناسب است. حتما باید یک شخص حرفه‌ای کایروپراکتیک را انجام دهد. در مواقع بسیار نادری انجام درمان کایروپراکتیک در ناحیه گردن باعث ایجاد انواع خاصی از سکته می‌شود.

11. عمل جراحی دیسک کمر

تعداد کمی از افراد مبتلا به این بیماری در نهایت مجبور به جراحی می‌شوند. اگر روش‌های ذکرشده نتوانند درد بیمار را پس از 6 هفته برطرف کنند، پزشک جراحی را پیشنهاد می‌دهد. در طول جراحی، جراح فقط قسمت بیرون‌زده دیسک را برمی‌دارد و به‌ندرت کل دیسک حذف می‌شود. در این شرایط ممکن است نیاز باشد که مهره‌ها با پیوند استخوان ترکیب شوند.

این همجوشی ماه‌ها طول می‌کشد. به همین دلیل یک سخت‌افزار فلزی در ستون فقرات قرار می‌گیرد تا ثابت بماند. در مواقع بسیار نادر کاشت دیسک مصنوعی توصیه می‌شود.

12. عمل دیسک کمر با لیزر

اشعه لیزر می‌تواند روی پوست و دیسک برش ایجاد کند. درعمل جراحی با لیزر از چاقوی جراحی استفاده نمی‌شود و خونریزی و دوره نقاهت کاهش پیدا می‌کند. این روش برای دیسک‌های خفیف تا متوسط مناسب است. اما اگر وضعیت فتق دیسک بسیار شدید باشد، نمی‌توان با لیزر جراحی را انجام داد.

13. عمل بسته دیسک کمر

عمل بسته دیسک کمر دوره نقاهت کمتری داشته و درد بیمار به‌شدت کاهش پیدا می‌کند. در این روش به‌جای برش بزرگ چندین تزریق در ناحیه آسیب‌دیده انجام می‌شود و عمل با استفاده از تجهیزات سونوگرافی انجام می‌شود.

مراقبت‌های بعد از عمل دیسک کمر

پس از انجام عمل نشستن، ایستادن و راه‌رفتن مشکلی ندارد. سعی کنید فعالیت‌های خود را بااحتیاط انجام دهید. تا حدود 5 روز زخم با پانسمان پوشیده می‌شود. بعد از عمل تا چند روز نباید حمام بروید و پس از آن می‌توانید به‌آرامی زخم را بشویید. کمربندی به نام کمربند طبی دیسک کمر وجود دارد که برخی پزشکان آن را توصیه می‌کنند. اگر عمل سبک باشد، تنها چند روز اول برای کاهش درد استفاده می‌شود. اما برای عمل‌های سخت، شخص باید حدود یک یا دو ماه کمربند را ببندد.

14. درمان دیسک کمر در منزل

برای درمان سریع‌تر دیسک کمر، باید شیوه زندگی خود را تغییر دهید و در کنار مصرف داروهای مسکن برخی درمان‌های خانگی را انجام دهید. درمان‌های خانگی عبارت‌اند از:

کمپرس گرم یا سرد: در ابتدا با کمپرس سرد می‌توان درد و التهاب را کاهش داد. پس از چند روز استفاده از کمپرس گرم باعث تسکین و راحتی می‌شود.پرهیز از استراحت بیش‌از‌حد: استراحت طولانی در رختخواب باعث سفت‌شدن مفاصل و ضعیف‌شدن عضلات می‌شود. در نتیجه بهبودی با مشکل مواجه می‌شود. سعی کنید حدود 30 دقیقه استراحت کنید و سپس فعالیتی مانند پیاده‌روی داشته باشید.ازسرگیری فعالیت‌ها: پس از کاهش درد کمر به‌مرور فعالیت‌های خود را از سر بگیرید. بگذارید درد میزان فعالیت را مشخص کند. حرکات را آهسته و کنترل‌شده انجام دهید.

برای تشخیص و درمان دیسک کمر باید به متخصص ارتوپد مراجعه کنید. درست است که روش‌های خانگی و یا تمرین‌ها و ورزش‌های زیادی را برای درمان دیسک کمر در اینترنت یا شبکه‌های مجازی می‌بنییم، اما دقت کنید که بدون مشورت با متخصص ارتوپد هر روشی را امتحان نکنید.

پیشگیری از دیسک کمر

برای جلوگیری از ایجاد یا کنترل این بیماری می‌توانید اقدامات زیر را انجام دهید:

ورزش و تقویت عضلات کمر و شکمحرکات خود را اصلاح کنید. پشت خود را صاف نگه دارید؛ به‌خصوص زمانی که مدت طولانی می‌نشینید. اجسام را به‌درستی بلند کنید و به کمر فشار نیاورید.وزن خود را کنترل کنید. اگر اضافه‌وزن دارید، حتما با ورزش و رژیم غذایی به تناسب‌اندام برسید.سیگار را ترک کنید.

ورزش‌ها و حرکات اصلاحی برای دیسک کمر

فیزیوتراپیست برای بهبود وضعیت کمر برخی حرکات اصلاحی را آموزش می‌دهد. به‌عنوان‌مثال از شما می‌خواهد کمر خود را به‌ویژه در نشستن‌های طولانی صاف نگه دارید. زمان بلندکردن اجسام از عضلات کمر خود استفاده نکنید و فشار را به پاها منتقل کنید. در کنار این اصلاحات لازم است، تمرینات ورزشی ساده‌ای هم انجام دهید.

یکی از ورزش‌های ساده این است که صاف بایستید و دست خود را روی کمر در نزدیکی باسن قرار دهید. سپس باسن را کمی جلو آورید تا در انتهای کمر کشش احساس کنید. این حرکت را حدود 10 بار انجام دهید. تمرین مؤثر دیگر حرکت کُبرا است. برای انجام این تمرین باید روی زمین به شکم دراز بکشید و دست خود را نزدیک سینه قرار دهید. به‌آرامی دست‌های خود را صاف کنید تا سر، سینه و شانه‌های شما از زمین جدا شود. این حرکت را هم 10 بار تکرار کنید.

سؤالات متداول شما

دیسک کمر یکی از مشکلات رایجی است که افراد زیادی درگیر آن هستند. تا به اینجای این مطلب سعی کردیم جنبه‌های مختلف این مشکل ستون فقرات را با هم بررسی کنیم. در ادامه به تعدادی از سؤالات پرتکرار شما دراین رابطه پاسخ می‌دهیم.

برای درمان دیسک کمر به کدام دکتر مراجعه کنیم؟

دیسک کمر یکی از مشکلات شایع ستون فقرات است که دامن‌گیر افراد زیادی می‌شود. این بیماری دو حالت دارد، دیسک بیرون‌زده و فتق دیسک. یکی از عوامل اصلی ایجاد این بیماری افزایش سن است. از دیگر عوامل ایجاد آن می‌توان به حرکاتی مانند بلند‌کردن، چرخیدن و پیچ‌خوردگی اشاره کرد. اگر این حرکات را به‌درستی انجام ندهید یعنی به جای استفاده از عضلات از ستون فقرات استفاده کنید، ممکن است در طولانی‌مدت دچار دیسک کمر شوید.

درمان دیسک کمر به این بستگی دارد که درد و آسیب دیسک چقدر باشد. روش‌های مختلفی برای دیسک کمر وجود دارد. برای درمان این بیماری ابتدا از روش‌های حرکات اصلاحی، ورزش، فیزیوتراپی و سپس از دارودرمانی استفاده می‌شود. اگر این درمان‌ها مؤثر واقع نشوند، باید به جراحی روی آورد. جراحی دیسک کم به روش‌های مختلفی انجام می‌شود که به میزان درد و آسیب شما بستگی دارد.

برای تشخیص و درمان دیسک کمر باید به متخصص ارتوپد مراجعه کنید. ممکن است متخصص علاوه بر تجویز دارو برای درمان بهتر، شما را به یک فیزیوتراپیست ارجاع دهد. فیزیوتراپیست با آموزش تمرینات و حرکات اصلاحی در درمان فتق دیسک تأثیر بسیار زیادی دارد.

برای پیداکردن بهترین دکتر ارتوپد یا فیزیوتراپیست می‌توانید از طریق سایت دکترتو اقدام کنید. در دکترتو علاوه بر سیستم تعیین وقت حضوری امکان مشاوره آنلاین و تلفنی وجود دارد.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!