به گزارش خبرنگار قرآن و معارف خبرگزاری شبستان، در زمان امام کاظم (ع) سلطه همه جانبه بنی عباس حاکم بود و چهار حاکمی که در زمان امام کاظم حکومت می کردند، یعنی منصور، مهدی، هادی و هارون ظلمی به آن حضرت داشتند و هر چهار نفر نقشه قتل آن امام را در سر داشتند. همچنین در آن دوران سلطه، خفقان و فشار شدید نسبت به اهل بیت وجود داشت با این حال شیعه از نظر کیفی و کمی فزونی و توسعه پیدا کرده و شاگردپروری امام باقر(ع) و امام صادق(ع) تاثیر خود را گذاشته بود. یعنی رشد علمی حاکم شد و شیعه جایگاهی پیدا کرد. البته در آن زمان پراکندگی جغرافیایی شیعه را در مناطقی مانند کوفه، قم، خراسان، طبرستان، بغداد، مصر و یمن می بینیم. لذا در این خصوص با حجت الاسلام «سید محمدرضا آقامیری»، کارشناس دینی گفت و گویی انجام دادیم که در ادامه مشروح آن تقدیم حضورتان می شود.
چکیده ای از زندگینامه،امام موسی کاظم (ع) را بیان کنید؟
امام موسی کاظم (ع) در ۲۵ ماه رجب سال ۱۸۳ هجری قمری پس از ۵۵ سال عمر با عزت و ۳۵ سال امامت به دستور هارون الرشید به شهادت رسیدند ،به ایشان به دستور حاکم وقت سم خورانده شد . آرامگاه این امام عزیز در شهر کاظمین و در کشور عراق قرار دارد.از القاب معروف امام موسی (ع) می توان به کاظم ، باب الحوائج ، عبدالصالح ، صابر ، امین و صالح اشاره کرد.
عباسیان برای گرفتن حکومت تلاش بسیار زیادی کردند. از زمان خود «عبدالله بن عباس» شروع شده بود. چه بسا اگر بگوییم عبدالله بن عباس هم سلطه بر بلاد اسلامی را درسر می پرورانید شاید گزاف نگفته باشیم. عبدالله پسری به نام علی داشت. علی توسط پادشاه اموی به اومیمه تبعید می شود. علی چند فرزند داشت که یکی از آنها محمد نام داشت. او پس از پدرش برای خلافت تبلیغ می کرد اما روزگار مجال این کار را به وی نداد لذا او پسری به نام ابراهیم امام داشت که پایه های حکومت بنی عباسی را می چیند. او شخصی به نام ابومسلم را از مدینه به مرو می فرستد و در سال 129 ابومسلم با یک قیام گسترده و با تعهدات و وعده های دروغینی که می داد، حکومت بنی امیه را منقرض می کند، چون وقتی قیام می کنند، می گویند ما از فرزندان امیرالمومنین علی بن ابیطالب (ع) را به عنوان خلیفه بر می گزینیم لذا به سراغ امام صادق (ع) آمدند. حضرت نامه ای را که به وی فرستاده بودند را در آتش می سوزانند و بعد سراغ «محمد نفس زکیه» می روند تا بگویند حالا که امویان از بین رفتند، مردم با یکی از فرزندان علی بن ابیطالب (ع)ربیعت کردنند.
اما بعد از اینکه عباسیان به پیروزی رسیدند خود، حکومت را به دست گرفتند. اولین شخصی که خلیفه عباسی شد، شخصی به نام «ابوالعباس احمد صباح» بود که امیرالمومنین علی (ع) در نهج البلاغه از وی به عنوان مهربان ترین خلفای عباسی یاد کرده است ، بعد از آن «ابو عبدالله منصور دوانقی» خلیفه مسلمین شدکه این منصور بسیار جنایتکار، خونریز و سفاک بود، به اسم خون خواهی از امام حسین (ع)، خلیفه مسلمین شد، اولین کاری که کرد نفس زکیه فرزند امام حسن مجتبی (ع) را به شهادت رساند، بعد از انجام جنایت های مختلف عموی خود در شام را که ادعای خلافت کرده بود را کشت. سپس ابومسلم خراسانی را کشت. در همین زمان امام موسی کاظم (ع) یعنی 128 هجری قمری به دنیا آمد. حدود 20 سال همراه پدر بود که در سال 148 امام صادق (ع) به شهادت رسیدند، بخشی از زندگی و امامت امام صادق (ع) در زمان بنی امیه و بخشی هم در زمان بنی عباس بود.
عجیب است بیشترین فشارها در زمان بنی عباس بر امام صادق (ع) وارد شده است البته امام صادق (ع) با آن سیاست و تدبیری که داشتند، کرسی های علمی را در مدینه برپا کردند، اما منصور دوانقی به شدت از نفوذ کلام، قداست، شرافت و شانیت امام صادق (ع) هراس داشت، اعلام کرد، مرکز فتوای حکومت اسلامی مدینه است اما در مدینه هم دو نفر بیشتر نمی توانند در برابر امام صادق (ع) فتوا دهند. یکی از آنها مالک بن انس دیگری ابن ابیذه بود. فقط این دو نفر می توانستند فتوا دهند در واقع با این کار می خواست به گفته خودش جلوی نفوذ امام صادق (ع) را بگیرد؛ با اینکه مالک بن انس ابتدا اقداماتی علیه منصور دوانقی کرده بود اما خطر امام صادق (ع) را بسیار جدی می دید لذا مالک بن انس را در مقابل حضرت قرار داده بود. در این مدت فشارها و سختی های زیادی بر امام صادق (ع) وارد شد به گونه ای که در یک جلسه ای همین منصور دوانقی به امام صادق (ع) می گوید: شما کمتر به دیدار ما می آیید. امام می فرمایند: ما نه کاری کردیم که از شما بترسیم و نه چیزی در شما هست که ما به آن دلبسته باشیم. خلاصه امام در سال 148 هجری توسط منصور دوانقی به شهادت می رسند. بعد از شهادت حضرت، امامت امام موسی کاظم (ع) آغاز می شود.
لذا دورانی که امام کاظم (ع) در آن زندگی می کرد، مصادف با نخستین مرحله استبداد و ستمگری حکّام عباسی بود. آنها تا چندی پس از آن که زمام حکومت را به نام علویان در دست گرفتند، با مردم و به خصوص با علویان برخورد نسبتاً ملایمی داشتند، اما به محض این که در حکومت استقرار یافته و پایه های سلطة خود را مستحکم کردند و از طرف دیگر با بروز قیامهای زیادی که به طرف داری از علویان پدید آمد وآنها را سخت نگران کرده، بنارا برستمگری گذاشته و مخالفان خود را زیر شدید ترین فشارها قرار دادند. آنها حتّی نزدیکترین دوستان خود همچون، عبدالله بن علی را به خاطر تلاشهای پنهانیش، برای به دست آوردن جانشینی سفّاح کشتند. به همین ترتیب ابومسلم خراسانی را نیز ازبین بردند. منصور، شمار فراوانی از علویان را به شهادت رساند؛ شمار بیشتری از آنان هم در زندانهای او در گذشتند.این اعمال فشار از زمان امام صادق (ع)آغاز شد و تا زمان امام رضا (ع) که دورة خلافت مأمون بود با شدّت هر چه تمام تر ادامه یافت؛ مردم در زمان مأمون اندکی احساس امنیت سیاسی کردند، ولی دیری نپایید که دستگاه خلافت بد رفتاری و اعمال فشار بر مردم را دوباره از سر گرفت.
فشار سیاسی عباسیان در دوره ای آغاز شد که پیش از آن امام باقر و امام صادق (ع)با تربیت شاگردان فراوان بنیة علمی و حدیثی شیعه را تقویت کرده بودن دو جنبش عظیم در میان شیعه پدید آورده بودند، امام کاظم (ع) پس از این دوره در مرکز این فشارها قرار گرفت در عین حال رسالت ایشان آن بود تا در این حرکت علمی توازن و تعادل فکری را میان شیعیان برقرار کنند. طبعا عباسیان نمی توانستند تشکلی به نام شیعه را با رهبری امام بپذیرند. این مهمترین عاملی بود که آنها را وادار کرد تا امام را تحت فشار بگذارند . امام کاظم (ع)پس از شهادت پدرش در سال 148 امامت را عهده دار شد، منصور عباسی در سال 158 در مکه مرد. جانشین وی تا سال 169ه ق فرزندش مهدی عباسی بود. پس از آن یک سال هادی عباسی خلافت کرد. و آنگاه هارون به خلافت رسید. امام در سال 183 به شهادت رسید و در تمام این سالها رهبری شیعیان امامی را عهده دار بود.
منظور از حدیثی که در آن آمده است امام موسی کاظم (ع) برای رهایی شیعه از غضب خدا خود را فدا کردند، چیست؟
پیامبر اکرم (ص) و خلفای دوازده گانه اعلام نمودند که آنها هم در امور دنیوی ما را به سعادت می رساند و هم در امور اخروی، یعنی ائمه معصومین (ع) هم در این دنیا و هم در آخرت باعث رونق و سعادتمندی ما می شوند، چون ما به واسطه این بندگان خاص خداوند می توانیم در مسیر رشد قرار بگیریم. اگر اینها نباشند امکان ورود ما در مسیر رشد و هدایت وجود ندارد ، پیامبر اکرم (ص) فرمودند:«إِنِّی تَارِکٌ فِیکُمُ الثَّقَلَیْنِ کِتَابَ اللَّهِ وَ عِتْرَتِی أَهْلَ بَیْتِی ما إِنْ تَمَسَّکْتُمْ بهما لَنْ تَضلُّوا أبَداً و إنّهما لَنْ یَفْتَرِقا حَتى یَرِدا عَلَیَّ الحَوْضَ﴾» همانا من دو چیز گرانبها را در میان شما باقی می‌گذارم، کتاب خدا و اهل بیتم را، تا زمانی که به این دو چیز گرانبها تمسک کنید گمراه نخواهید شد، این دو از یکدیگر جدا نخواهند شد تا اینکه روز قیامت در کنار حوض کوثر نزد من برگردند. از آنجا که اراده و مشیت ائمه (ع) الهی است، اگر ما اینها را به عنوان مقتدا و الگوهای درجه یک خود در زندگی قرار دهیم، هم در زندگی مادی و دنیایی و هم در زندگی اخروی موفق خواهیم بود.
سوال اینجاست چرا نگذاشتند آنها به عنوان ائمه هدات برای تمام بشریت باشند. شیطان به خداوند گفت من به عزت و جلال تو قسم می خورم که تمام فرزندان عالم را تا آنجا که بتوانم گمراه کنم؛ این اتفاق هم رخ داد. اگر شریعت محمدی (س) بر اساس آن ترسیم و تبیینی که خداوند کرده بود رخ می داد، هیچ کس در این دنیا جنایت نمی کرد. اگر هم پیرو محمد بن عبدالله (ص) بودند، هیچ کس در این دنیا از مسیر هدایت و رشد خود خارج نمی شد، ولی متاسفانه هم انسان دچار تزلزل می شود و هم اینکه قدرت شیطان زیاد است و ما را از ائمه (ع)دور می کند. اگر ما به عنوان بهترین الگوها به ائمه (ع) مستمسک جوییم، مطمئن باشید ممالک ما در زندگی دنیوی و اخروی بهترین ممالک خواهد بود.
پایان پیام/35
