به گزارش خبرنگار گروه مسجد و کانون های مساجد خبرگزاری شبستان، مسجد به عنوان خانه خدا و خانه امن انسان به اذن خداوند و مجاهدت‌های پیامبر اکرم (ص) بنا شد تا در طول تاریخ وظایف و کارکردهایی داشته باشد که با هیچ نهاد اجتماعی دیگری قابل مقایسه نیست. این نهاد دینی، فرهنگی و اجتماعی گنجینه دار محرمانه ترین سیر و سلوک‌های عارفانه تا انقلابی ترین تصمیـم ها و مشاوره های نظامی برای غزوات پیامبر (ص) و میراث دار فرهنگ، هنر و تمدن اسلامی و دانشگاه تربیتی و نیز مرکز همکاری های مردم در امور اجتماعی و تعاونی بوده است.
با بررسی سیر کارکرد مساجد و با نگاهی به آیات و روایات و سیره پیامبر اعظم (ص) و امامان معصوم(ع) و فقهای اسلام می توان به جایگاه مساجد پی برد، به مناسبت فرا رسیدن سالروز مبعث نبی خاتم(ص) تعدادی از روایات نبوی (ص) در مورد جایگاه مسجد مرور می شود.
رسول اکرم(ص): «الْمَسَاجِدُ سُوقٌ مِنْ أَسْوَاقِ الْآخِرَةِ قِرَاهَا الْمَغْفِرَةُ وَ تُحْفَتُهَا الْجَنَّةُ»؛ مساجد، بازارى از بازارهاى آخرت است، پذیرایى آن مغفرت و هدیه آن بهشت است.
پیامبر اکرم(ص): «إِنَّ لِلْمَسَاجِدِ أَوْتَاداً الْمَلَائِکَةُ جُلَسَاؤُهُمْ إِذَا غَابُوا افْتَقَدُوهُمْ وَ إِنْ مَرِضُوا عَادُوهُمْ وَ إِنْ کَانُوا فِى حَاجَةٍ أَعَانُوهُمْ» در مساجد انسان‌هاى ثابت قدمى همچون میخ وجود دارند که ملائکه با آنان مأنوس و همنشین هستند. هنگامى که از مسجد غیب می شوند در پى آنها هستند و هنگامى که بیمار می شوند به عیادت آنها می روند و هر وقت در کارها احتیاج به کمک داشته باشند به کمک آنها می شتابند.
رسول اکرم(ص): «لا تُزَخْرِفُوا مَسَاجِدَکُمْ کَمَا زَخْرَفْتِ الْیَهُودُ وَ النَّصَارَى بِیَعَهُمْ» مساجد خود را با طلا زینت نکنید، هم‌چنان که یهود و نصارى معابد خود را با طلا زینت نمودند.
رسول خدا(ص): «لاتَجْعَلُوا الْمَسَاجِدَ طُرُقاً حَتَّى تُصَلُّوا فِیهَا رَکْعَتَیْنِ»؛ مساجد را گذرگاه و محل عبور خود قرار ندهید، مگر اینکه دو رکعت نماز در آن به جای آورید.
پیامبر اکرم(ص): «مَن کانَتِ المَساجِدُ بَیتَهُ ضَمِنَ اللهُ لَهُ بِالرٌّوحِ وَالرّاحَهِ وَالجَوازِ عَلَی الصِّراطِ»؛ هرکسی که مسجدها خانه اش باشد، خداوند آسایش و آرامش و عبور از صراط را برای او ضمانت می‌کند.
رسول خدا(ص): «کل جلوس فى المسجد لغو الا ثلاثة: قرائه معمل او ذکر الله او سائل عن علم» هرگونه نشستى در مسجد بیهوده است، مگر اینکه براى سه کار باشد: خواندن قرآن، خدا را یاد کردن، و یا دانش اندوختن.
پیامبر اکرم(ص): «من سمع النداء فى المسجد فخرج من غیر عله فهو منافق الا ان یرید الرجوع الیه»؛ کسى که در مسجد صداى اذان را بشنود و بدون عذر از مسجد خارج شود (منافق) است، جز اینکه قصد برگشت به مسجد را داشته باشد.
رسول خدا(ص): من کان القرآن حدیثه، المسجد بیته بنى الله تعالى له بیتا فى الجنه» کسى که کلام و ذکرش تلاوت قرآن باشد و مسجد خانه‌اش، خداوند متعال خانه‌اى را در بهشت برایش مهیا سازد.
پیامبر اکرم(ص): «من بنى الله مسجداً یعبد الله فیه من مال حلال بنى الله له بیتاً فی الجنه من در و یاقوت» هر کسى که از مال حلال مسجدى را بسازد که خداوند در آن عبادت شود خداى تعالى در بهشت خانه اى از در و یاقوت برایش میسازند»
پیامبر اکرم(ص): «من بنى لله مسجداً لا یرید به ریاء و لا سمعة بنى الله له بیتاً فى الجنة» هر کسی براى خدا مسجدى را بسازد و آن را براى ریا و خودنمایى به کار نبرد خداى تعالى در بهشت خانه ای براى او بنا می کند.»
رسول اکرم(ص): «اذا نزلت العاهات و الآفات عوفى اهل المسجد»؛ هنگامى که مشکلات و بلاها (براى اهل زمین) نازل می شود اهل مساجد در امانند.»
رسول اکرم(ص): «الغدو و الدواج الى المساجد من الجهاد فى سبیل الله»؛ شب و روز به سوی مسجد شتافتن از اقسام جهاد کردن در راه خداست.
پیامبر اکرم(ص): «انّ المومن مجلسه مسجده» همانا مجلس مؤمن مسجد است.
پیامبر اکرم(ص) به ابوذر فرمود: «یا اباذر من اجاب داعى الله و احسن عمارة مساجد الله کان ثوابه من الله الجنة فقلت: کیف تعمیر مساجد الله؟ قال: لا ترفع الاصوات فیها و لا یخاض فیها بالباطل و لا یشترى فیها و لا یبایع و اترک الغو مادمت فیها فان لم یفعل فلا تلومن یوم القیامة الا نفسک»؛ اى ابوذر! کسى که دعوت خدا را جواب گوید و در تعمیر مساجد خدا نیکو بکوشد پاداشش از جانب خدا بهشت برین است. ابوذر می‌گوید: گفتم: چگونه تعمیر کند مساجد خدا را؟ پیامبر (ص) فرمود: صداها در آن بلند نشده و به امور و مطالب باطله پرداخته نشود و محل خرید و فروش نگردد، و مسائل بیهوده را ترک کن تا وقتى در مسجد هستی، پس اگر این کارها را انجام ندهى و به توصیه‌هایم عمل نکنی، در روز قیامت که حقیقت آشکار می‌شود و هر کس جزاى عملش را می‌بیند، جز خویشتن را نباید ملامت کنی.
پیامبر اکرم(ص): «خِصَالٌ سِتٌّ مَا مِنْ مُسْلِمٍ یَمُوتُ فِی وَاحِدَةٍ مِنْهُنَّ إِلَّا کَانَ ضَامِناً عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ یُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ مِنْهَا رَجُلٌ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى مَسْجِدِ الصَّلَاةِ فَإِنْ مَاتَ فِى وَجْهِهِ کَانَ ضَامِناً عَلَى اللَّهِ»؛ شش خصلت است که هر کس درآن حال بمیرد، خداوند عزوجل ضمانت نموده که او را در بهشت داخل کند: یکى از آن موارد، شخصى است که وضوى خویش را نیکو به جا آورده و به سوى مسجد و محل نماز حرکت کند و چون در راه، مرگ وى فرا رسد خداوند بهشت را براى او ضمانت نموده است.
رسول خدا(ص): «ان الله تعالی، اذا انزل عاهةً من السماء على اهل الارض صرفت عن عمار المساجد»؛ خداوند وقتى مرضى را از آسمان بر مردم فرود آورد آن را از بانیان مساجد دور بگرداند.
پیامبر اسلام (ص): «مَا مِنْ یَوْمٍ إِلَّا وَ مَلَکٌ یُنَادِى فِى الْمَقَابِرِ مَنْ تَغْبِطُونَ فَیَقُولُونَ أَهْلَ الْمَسَاجِدِ یُصَلُّونَ وَ لَا نَقْدِرُ وَ یَصُومُونَ وَ لَا نَقْدِرُ» در هر روز نوشته ای در قبرستان به مرده ها خطاب می کند، غبطه چه کسانى را می خورید؟ آنها می گویند: غبطه اهل مساجد می خوریم، آنها نماز می خوانند و روزه می گیرند و ما توان انجام آنها را نداریم.
پیامبر اکرم(ص): «بشّر المشائین فی ظلم اللیل الی المساجد بالنور التّام یوم القیامه»؛ بشارت باد کسانی را که در تاریکی شب به مساجد می‌روند، در روز قیامت، از نوری درخشنده در پیشاپیش خود برخوردارند.
رسول خدا(ص) می فرماید: «إذا شهدت احداکنّ المسجد فلا تمس طیباً»؛ زنان هنگام حضور در مسجد، از بوی خوش استفاده نکنند.
پیامبر اکرم(ص): «ما جَلَسَ قَومٌ فی مَسجدِ مِن مَساجِدِ اللهِ تَعالی یَتلُونَ کِتابَ اللهِ [و] یَتَدارَسُونَهُ اِلاّ تَنَزَّلَت عَلَیهِمُ السَّکینَةُ وَ غَشِیَتهُمُ الرَّحمَةُ وَ ذَکَرَهُمُ اللهُ فیمَن عِندَهُ»قومی [با یکدیگر]در مسجدی از مساجد خداوند متعال برای تلاوت و آموختن قرآن ننشینند؛ مگر آنکه آرامش بر ایشان نازل و رحمت الهی شامل حال آنها شود. و خداوند از آنها در میان کسانی که نزد او هستند یاد می‌کند.
پیامبر اکرم(ص): «اَلمَساجِدُ سُوقٌ مِن اَسواقِ الآخِرَةِ قِراهَا المَغفِرَةُ وَ تُحفَتُهَا الجَنَّةُ» مساجد بازاری از بازارهای آخرتند. آمرزش [و بخشش] از وسایل پذیرایی آنها و هدیه آنها بهشت است.
پیامبر اکرم(ص): «سَبعَةٌ یُظلُّهُمُ فی ظِلِّه یَومَ لاظِلَّ اِلاّ ظِلُّهُ: ... رَجُلٌ قَلبُهُ مُتَعَلَّقٌ بالمَسجدِ اِذا خَرَجَ مِنهُ حَتّی یَعُودَ اِلیهِ»هفت گروه در قیامت مورد توجه خدا قرار می گیرند...[که از جمله آنها است]، شخصی که وقتی از مسجد خارج می شود تا زمان برگشت، توجهاش به مسجد باشد.
پی نوشت:
وسائل الشیعه
مستدرک الوسائل
بحارالانوار
پایان پیام/40
