به گزارش خبرگزاری شبستان، بیست و یکمین جلسه درس اخلاق آیت الله کمیلی پیرامون شرح کتاب آداب نماز امام خمینی روز یک شنبه ۱۴۰۱/۰۴/۰۴ با حضور شاگردان و علاقه مندان به معارف الهی در مسجد سلماسی قم برگزار شد.
آیت الله کمیلی خراسانی در شرح فصل ششم این کتاب با موضوع «غسل و آداب قلبیه آن» ابتدا به بیان نظر امام راحل (ره) پرداخت و گفت: «نویسنده گوید که جنابت فناى در طبیعت و غفلت از روحانیّت است و غایة القصواى کمال سلطنت حیوانیّت و بهیمیّت و دخول در اسفل السّافلین است. و غسل تطهیر از این خطیئه و رجوع از حکم طبیعت است، و دخول در سلطان رحمانیّت و تصرّف الهیّت است به شستشو نمودن جمیع مملکت نفس را که فانى در طبیعت شده بود و به غرور شیطان مبتلا شده بود.»
این فقیه عارف گفت: تحلیل حضرت امام درباره تشریع غسل بعد از جنابت به صورت عمومی و برای تمامی اقسام جنابت است.
وی افزود: امام راحل (ره) هیچ اشاره‌ای به اقسام جنابتِ حلال (مشروع) مانند تکثیر نسل، حرام (نامشروع) مانند استمناء و احتلام نکرده است. دعایی برای جلوگیری از جنب شدن و احتلام در خواب توسط مرحوم قمی در کتاب مفاتیح الجنان آمده است. همچنین در کتاب حِلْیَة المُتَّقین علامه مجلسی نیز ادعیه‌ای برای تولید و تکثیر نسل آمده است.
این استاد حوزه ضمن تأکید به ازدواج و تکثیر نسل افزود: آیا باز هم می‌توان گفت غسل بعد از جنابت به جهت فنای در طبیعت و به واسطه لذت جنسی، شهوانی و نفسانی است؟
در ادامه آیت الله کمیلی به بیان دو روایت مطرح شده از کتاب آداب نماز در خصوص تشریع غسل از جنابت پرداخت.
روایت اول: «وَ بِإِسْنَادِهِ إِلَى اَلْحَسَنِ بْنِ عَبْدِ اَللَّهِ عَنْ آبَائِهِ عَنْ جَدِّهِ اَلْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ عَلَیْهِمُ اَلسَّلاَمُ قَالَ: جَاءَ نَفَرٌ مِنَ اَلْیَهُودِ إِلَى رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ فَسَأَلَهُ أَعْلَمُهُمْ عَنْ مَسَائِلَ فَکَانَ فِیمَا سَأَلَهُ أَنْ قَالَ: لِأَیِّ شَیْ‌ءٍ أَمَرَ اللَّهُ تَعَالَى بِالاغْتِسَالِ مِنَ الْجَنَابَةِ- وَ لَمْ یَأْمُرْ بِالْغُسْلِ مِنَ الْغَائِطِ وَ الْبَوْلِ- فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ آدَمَ ع لَمَّا أَکَلَ مِنَ الشَّجَرَةِ- دَبَّ ذَلِکَ فِی عُرُوقِهِ وَ شَعْرِهِ وَ بَشَرِهِ- فَإِذَا جَامَعَ الرَّجُلُ أَهْلَهُ خَرَجَ الْمَاءُ- مِنْ کُلِّ عِرْقٍ وَ شَعْرَةٍ فِی جَسَدِهِ- فَأَوْجَبَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى ذُرِّیَّتِهِ- الِاغْتِسَالَ مِنَ الْجَنَابَةِ إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَةِ- وَ الْبَوْلُ یَخْرُجُ مِنْ فَضْلَةِ الشَّرَابِ الَّذِی یَشْرَبُهُ الْإِنْسَانُ- وَ الْغَائِطُ یَخْرُجُ مِنْ فَضْلَةِ الطَّعَامِ الَّذِی یَأْکُلُهُ الْإِنْسَانُ- فَعَلَیْهِ فِی ذَلِکَ الْوُضُوءُ- قَالَ الْیَهُودِیُّ صَدَقْتَ یَا مُحَمَّد». (شیخ صدوق- وسائل الشیعه- جلد۲ ص ۱۷۹)
گروهى از یهود نزد رسول اللّه «صلّى اللّه علیه و آله» آمدند. اعلم آنها پرسش‌هایى از حضرت کرد. از جمله پرسید: چرا خداوند تعالى به غسل از جنابت امر فرمود ولى بعد از غائط و بول به غسل امر نفرمود؟ رسول اللّه «صلّى اللّه علیه و آله» فرمود: چون حضرت آدم (علیه‌السلام) از درخت (ممنوع) خورد، آن در رگ‌ها، پوست و موى او نفوذ کرد، و چون مرد با همسرش درآمیزد، آب منی از همه رگ و موى بدنش که عصاره‌ای از تمام بدن اوست خارج شود، از این رو خداوند عزّ و جلّ تا روز قیامت غسل جنابت را بر فرزند آدم واجب فرمود.
روایت دوم: «عَنِ الرِّضَا ع فِی الْعِلَلِ الَّتِی ذَکَرَهَا قَالَ إِنَّمَا وَجَبَ الْوُضُوءُ مِمَّا خَرَجَ مِنَ الطَّرَفَیْنِ خَاصَّةً- وَ مِنَ النَّوْمِ إِلَى أَنْ قَالَ- وَ إِنَّمَا لَمْ یُؤْمَرُوا بِالْغُسْلِ مِنْ هَذِهِ النَّجَاسَةِ- کَمَا أُمِرُوا بِالْغُسْلِ مِنَ الْجَنَابَةِ- لِأَنَّ هَذَا شَیْ‌ءٌ دَائِمٌ غَیْرُ مُمْکِنٍ لِلْخَلْقِ الِاغْتِسَالُ مِنْهُ- کُلَّمَا یُصِیبُ ذَلِکَ وَ لٰا یُکَلِّفُ اللّٰهُ نَفْساً إِلّٰا وُسْعَهٰا- وَ الْجَنَابَةُ لَیْسَ هِیَ أَمْراً دَائِماً- إِنَّمَا هِیَ شَهْوَةٌ یُصِیبُهَا إِذَا أَرَادَ- وَ یُمْکِنُهُ تَعْجِیلُهَا وَ تَأْخِیرُهَا- الْأَیَّامَ الثَّلَاثَةَ وَ الْأَقَلَّ وَ الْأَکْثَرَ وَ لَیْسَ ذَیْنِکَ هَکَذَا- قَالَ وَ إِنَّمَا أُمِرُوا بِالْغُسْلِ مِنَ الْجَنَابَةِ- وَ لَمْ یُؤْمَرُوا بِالْغُسْلِ مِنَ الْخَلَاءِ- وَ هُوَ أَنْجَسُ مِنَ الْجَنَابَةِ وَ أَقْذَرُ- مِنْ أَجْلِ أَنَّ الْجَنَابَةَ مِنْ نَفْسِ الْإِنْسَانِ- وَ هُوَ شَیْ‌ءٌ یَخْرُجُ مِنْ جَمِیعِ جَسَدِهِ- وَ الْخَلَاءُ لَیْسَ هُوَ مِنْ نَفْسِ الْإِنْسَانِ- إِنَّمَا هُوَ غِذَاءٌ یَدْخُلُ مِنْ بَابٍ وَ یَخْرُجُ مِنْ بَابٍ».( وسائل الشیعه- شیخ حرعاملی- ج۲- ص ۱۸۰)
از امام رضا علیه السلام روایت شده که فرمود: اینکه به غسل جنابت دستور داده شده اما پس از قضاى حاجت، با اینکه نجس‌تر و پلیدتر است، دستور غسل داده نشده است، از این است که جنابت از نفس آدمى است و از همه بدن چیزى خارج مى‌شود. اما خلا (بول و غائط) از نفس آدمى نیست، بلکه غذایى است که از یک در وارد مى‌شود و از در دیگر خارج مى‌شود. در واقع در جنابت تمام جسد نجس می‌شود؛ چون نفسانیت در آن دخالت دارد و درون نفس انسان حالتی از جنابت پیدا می‌شود.
سپس حضرت امام خمینی (رض) می‌فرماید: «بالجمله، تو آدم‌زاده که بذر لقائى و براى معرفت مخلوق و خداى تعالى تو را براى خود برگزیده و با دو دست جمال و جلال خود تخمیر فرموده و مسجود ملائکه و محسود ابلیس قرار داده، اگر بخواهى از جنابت پدر که اصل تو است خارج شوى و لایق لقاى حضرت محبوب شوى و استعداد وصول به مقام انس و حضرت قدس پیدا کنى، باید با آب رحمت حقّ باطن دل را غسل دهى و از اقبال به دنیا، که از مظاهر شجره منهیّه است، توبه کنى و قلب خود را، که محفل جناب جمیل و جمال جلیل است، از حبّ دنیا و شئون خبیثه آن، که رجز شیطان است، شست‌وشو دهى که جنّت لقاى حقّ جاى پاکان است- و لا یدخل الجنّة الا الطّیّب. «شست‌وشویى کن و آنگه به خرابات خرام.»
آیت الله کمیلی افزود: حضرت امام روایت دیگری را در خصوص وجوب غسل از جنابت در فصل هفتم این کتاب نقل می‌فرماید. «فانّ تحت کلّ شعرة جنابة». یعنی در زیر هر مویى جنابتى است. لذا وقتی آب بر روی تمام بدن ریخته می‌شود تمام مسیرهای مسدود شده باز می‌شود و به فرد یک نشاط فوق‌العاده‌ای دست می‌دهد.
سپس امام راحل به نقل از کتاب فتوحات مکیه شیخ محی‌الدین عربی می‌فرماید: «و بعضى از مشایخ یک‌صد و پنجاه حال در ضمن ده فصل ذکر نموده که باید بنده سالک تطهیر از آنها نماید در خلال غسل، که غالب آنها یا تمام آنها به عزّت و جبروت و کبریاى نفس و خودخواهى و خودبینى برگردد.»
در پایان آیت الله کمیلی گفت: اگر مقصود حضرت امام (ره) نفوس نازله، نفوس آلوده به رذائل اخلاقی و یا نفوسی مانند نفس اماره یا لوامه که هنوز به مرحله نفس مطمئنه نرسیده است باشد؛ آن وقت در مورد نفس پیامبر(ص) یا نفوس ائمه اطهار (علیهم السلام) چه بگوییم؟ آیا آنها نیز به فنای در طبیعت می‌رفتند؟! در مورد نفوس اصحابشان چه بگوییم؟ در مورد نفوس افرادی که در راه سیر و سلوک هستند و با مجاهدت از عالم نفس خارج شده و به عالم انوار پای گذاشته‌اند چه بگوییم؟ آیا آنها هم از مقاربت و جنابت، لذت جسمانی، شیطانی و نفسانی می‌برند؟ پس احتمال دارد که منظور امام (ره) همان نفوس پایین باشد. امیدواریم بتوانیم همان‌طوری که حضرت امام در این فصل فرمودند نفس طیب را تحصیل کنیم و خداوند ما را به آنچه مرضی اوست موفق بدارد.
