به گزارش ایران اکونومیست به نقل از خبرگزاری شعرایران-تارنا: داستان نبرد تن به تن میان دو جنگجوی نیرومند که پدر و پسر هستند ولی هیچ یک از آن دو از نسبت خویشاوندی و خونی که با یکدیگر دارند خبر ندارند و در نهایت کشته شدن پسر به دست پدر و آگاهی یافتن پدر از اینکه حریف مقابل پسر خود اوست درحالیکه فرزند ضربه ای کاری خورده و زخمی مهلک برداشته و در حال احتضار است. با توجه به قدمت افسانه های ایرانی که ریشه در حقیقت دارد، کمتر جای تردید است که داستان ایرلندی از اصل روایت ایرانی برداشت شده و ریشه این حکایت همان داستان رستم و سهراب شاهنامه است. نمایشنامه مورد نظر کوهولین نام دارد که از نظر بررسی در دسته بندی ادبیات تطبیقی و تحقیقی قرار می گیرد. در حیطه ادبیات تطبیقی هیچ ملتی هویت خالصی ندارد و هر فرهنگی از فرهنگ های دیگر تأثیر پذیرفته است.
ویلیام باتلر روایت ایرلندی داستان را به شکلی هنرمندانه در قالب نمایشنامه در آورده که ترجمه فارسی آن نخستین بار در سال 1313 خورشیدی در دروه پهلوی اول به مناسبت برگزاری جشن هزاره فردوسی در ایران در بخش فردوسی نامه مجله مهر منتشر گردید.
آشناسازی شخصیت های برابر در داستان کوهولین و رستم و سهراب:
کوهولین = رستم
کانلاخ یا کلانچ = سهراب
اویفه = ترکیبی از تهمینه و گرد آفرید
کنوهار = کاووس
رستم روزی در راه نخجیر به سوی توران می رود و در دشتی خواب او را فرا می گیرد پس از بیدارى، اسبش رخش را نمی یابد. در ادامه جستوجو، شاه سمنگان او را به دربار خودمی خواند. و رستم با دختر شاه سمنگان آشنا می شود و با او ازدواج مىکند و نطفه سهراب بسته می شود. در نمایشنامه باتلر، کوهولین درخلال نبرد خود با ملکه اویفه، عشق را تجربه می کندو نطفه جوان جنگجو (پسر کوهولین، کلانچ) بسته می شود.
اویفه ترکیبی است از تهمینه و گردآفرید، زیرا از یک طرف مادر پهلوان جوان (سهراب برابر کانلاخ) و از طرفی دیگر زنی جنگاور و عشق انگیز است. با این تفاوت که در جغرافیای ایرلند پدر بجای پسر با بعد دوم شخصیت اویفه که همان گردآفرید است می جنگد و عشق ورزی می کند.( اشاره به داستان سهراب و گرد آفرید )
هنگامى که سهراب به طرف ایران لشکرکشى می کند و می خواهد کاووس را از تخت برکند و سرنگون سازد و رستم پدرش را بر تخت پادشاهى بنشاند، افراسیاب به پهلوانان لشکر خود (هومان و بارمان ) توصیه می کند که مبادا سهراب پدر خود را بشناسد.
در شاهنامه فردوسى، وقتى یک مرد ایرانى با زن تورانى ازدواج می کند، نتیجه آن شوم و ناگوار است. چنانچه ازدواج رستم با تهمینه شوم است و ثمره ى تلخى دارد. در «نمایشنامه باتلر» نیز این ویژگى وجود دارد، به طوریکه از ازدواج کوهولین با ملکه اویفه (دشمن خود) فرزندى به دنیا می آید و قربانى می شود. البته باید اضافه کرد که این ویژگى مختص داستان غم انگیز «رستم و سهراب» نیست و در داستان «سیاوش» نیز وجود دارد. سیاوش پسر کاووس است و خاندان مادرى وى از تورانیان است.
به قلم: دانیال فتحی لاطران
