خانواده مرفه برلینگ در حال جشن گرفتن نامزدی دخترشان، شایلا، با جرالد کروفت هستند. ناگهان بازرس گوول وارد میشود و خبر خودکشی زنی جوان به نام اِوا اسمیت را میآورد.
پریستلی در این نمایشنامه انتقاد تندی از فردگرایی سرمایهدارانه دارد. هویت «اِوا اسمیت» نماد طبقه کارگر است؛ پریستلی نشان میدهد چگونه طبقه مرفه نگاه ابزاری به او دارد.
ترجمه نایاب بزرگ علوی از این نمایشنامه تنها مدت کمی پس از چاپ و اجرای آن در دنیا به زبان فارسی با نام «مستنطق» در ایران منتشر شد. این ترجمه بعد از چند دهه به تازگی از سوی انتشارات نریمان در ۱۱۸صفحه به قیمت ۲۰۰ هزار تومان روانه کتابفروشیها شده است.