عزم ملی برای احیای فرش دستباف کرمان؛ تشکیل زنجیره آموزش تا واگذاری

به گزارش ایرنا، این نشست در شرایطی روز شنبه با حضور مسئولان ملی، استانی و متولیان فرش کرمان برگزار شد که راه‌اندازی زنجیره آموزش از دبستان تا دانشگاه، معرفی فرش کرمان به عنوان محصول ارزشمند، واگذاری شرکت فرش به سرمایه‌گذار توانمند و حل مشکل بیمه قالی‌بافان از مهمترین مصوبات این نشست بود.

نشست شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی استان کرمان با موضوع احیای فرش کرمان را می‌توان نقطه عطفی در همگرایی نهادهای دولتی و خصوصی ارزیابی کرد زیرا پس از دهه‌ها افول این صنعت، از دهه ۷۰ شمسی، اکنون چاره‌جویی‌ها از حرف به سمت اقدام عملی پیش رفته است.

همچنین آنچه در این نشست مشهود بود، خروج از نگاه جزیره‌ای و تأکید بر اکوسیستم آموزش و حرکت به سوی زنجیره ارزش است؛ رویکردی که ضعف اصلی صنعت فرش را (فقدان نیروی ماهر و طراحی به‌روز) هدف می‌گیرد.

در کنار این مباحث و موارد، پیشنهاد واگذاری شرکت فرش کرمان به بخش خصوصی توانمند از طریق مدل BOT و استفاده از اختیارات استانی، نشان می‌دهد که مدیران از شکست روش‌های سنتی دولت‌محور عبور کرده‌اند.

همچنین تأکید بر دیجیتال‌سازی، بازاریابی بین‌المللی (نظیر ایجاد مرکز فروش در چین) و معرفی فرش کرمان به عنوان کالای کمیاب، حکایت از درک صحیح از اقتصاد هنر و برندسازی دارد، هرچند تحقق این وعده‌ها منوط به همصدایی پایدار و تخصیص منابع است، اما فضای نشست شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی استان کرمان نویدبخش عزم جدی برای پایان دادن به معضل ۵۰ ساله شرکت فرش و احیای هویت از دست رفته این دیار کهن دارد.

فرش کرمان زنده است

مدیرعامل شرکت فرش ایران در این نشست گفت: فرش کرمان هیچ‌گاه نمرده، بلکه زنده و ایستاده است و باید با همکاری دولت، بخش خصوصی، هنرمندان و جامعه محلی به بزرگی گذشته خود بازگردد.

سیدعلی حسینی افزود: امروز در راستای احیای فرش کرمان، بیش از هر زمان دیگری نیازمند همصدایی، هم‌افزایی و اراده مشترک با برنامه‌ای روشن هستیم.

راهکارهای احیای قالی کرمان

مشاور مدیرعامل صندوق توسعه صنایع دستی نیز در این نشست گفت: تشکیل زنجیره آموزش همچون نخ تسبیح، حلقه‌های مفقوده احیای فرش را کنار هم قرار می‌دهد.

سمیه فدایی‌نژاد با ارائه پیشنهاداتی افزود: بازنگری کتاب کار و هنر در دبستان، کانون جوانترین فرش‌بافان، هنرستان تخصصی فرش، دوره تکمیلی یک‌ساله، انستیتو فرش دستباف کرمان با همکاری اتاق کرمان برای احیای فرش کرمان پیشنهاد می‌شود.

وی ادامه داد: شرکت فرش کرمان توسط دولت مرمت نمی‌شود و بلکه احیای آن برعهده بخش خصوصی است.

اقتصاد فرش اقتصاد هنر است

مشاور معاون اول رئیس‌جمهور هم در این نشست گفت: اقتصاد فرش، اقتصاد هنر و مبتنی بر کمیابی است.

فرشید گلزاده کرمانی تصریح کرد: فرش کرمان باید به عنوان محصول پریمیوم (کیفیت بالا، قیمت بالاتر از میانگین) معرفی شود و در این زمینه اقتصاد دیجیتال به این هدف کمک می‌کند.

وی افزود: بایستی علاوه بر برنامه بلندمدت آموزشی، در کوتاه‌مدت (۲ ساله) صنعت فرش را نجات دهیم و ظرفیت‌های بین‌المللی را مستقیم به کرمان وصل کنیم.

ترک فعل در احیای فرش کرمان تا افول چشمگیر صادرات

رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی استان کرمان نیز در این نشست با تأکید بر اینکه باوجود بازدید هشت وزیر از شرکت فرش کرمان، هیچ اقدام جدی برای احیای آن صورت نگرفته، این وضعیت را «ترک فعل» خواند و گفت: احیای این شرکت و تبدیل آن به دهکده تخصصی فرش، می‌تواند فرش کرمان را به یک جاذبه گردشگری و فرهنگی تبدیل کند.

سیدمهدی طبیب‌زاده با اشاره به افول صادرات فرش ایران از ۲ میلیارد دلار به ۳۸ میلیون دلار، بر ضرورت تدوین نقشه‌راه جامع، ثبت برند «قالی کرمان» و بازپس‌گیری بازارهای جهانی تأکید کرد.

وی همچنین با اشاره به اینکه فرش کرمان روزگاری با ۹۰ درصد صادرات فرش ایران به آمریکا، مهمترین صنعت این استان بود، اظهار کرد: امروز نه به علت کمبود هنر بلکه به دلیل نبود هماهنگی و راهبرد مشترک، جایگاه فرش کمرنگ شده است.

رییس اتاق بازرگانی کرمان در ادامه از تشکیل انجمن فرش دستباف کرمان به عنوان صدای واحد فعالان خبر داد و گفت: مهمترین وظیفه، تدوین نقشه‌راه جامع در حوزه بازاریابی، تأمین مواد اولیه، آموزش و صادرات است.

وی مشکل اصلی را نبود بافنده به دلیل دستمزد غیراقتصادی دانست و افزود: یک فرش ۶ متری حدود ۲۰۰ میلیون تومان قیمت دارد و بافت آن یک سال طول می‌کشد که برای جوانان صرفه ندارد.

طبیب‌زاده بر ثبت نشان جغرافیایی (GI) قالی کرمان برای جلوگیری از کپی‌برداری، ایجاد آرشیو دیجیتال نقشه‌ها، حضور فعال در نمایشگاه‌های جهانی و رفع موانع بانکی و حمل‌ونقل تأکید کرد.

وی با بیان اینکه اتاق کرمان آمادگی تدوین نقشه‌راه احیای فرش کرمان با مشارکت همه ذی‌نفعان را دارد، خاطرنشان کرد: موفقیت این حرکت فقط با همکاری دولت، بخش خصوصی، هنرمندان و جامعه محلی ممکن است و امروز بیش از هر زمان به همصدایی و اراده مشترک نیاز داریم.

عبور از معضل ۵۰ ساله با واگذاری شرکت فرش کرمان

مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان کرمان هم در ادامه این نشست عنوان کرد: افول قالی کرمان از دهه ۷۰ آغاز شد و برای رفع این چالش باید از نگاه تک‌بعدی پرهیز کنیم.

مهدی حسینی‌نژاد یادآور شد: راه حل واگذاری شرکت فرش کرمان، استفاده از روش BOT (سرمایه‌گذاری خصوصی با قرارداد بلندمدت) است تا از معضل ۵۰ ساله عبور کنیم.

وی ابراز کرد: باغ‌موزه فرش ظرفیت مهمی است که اختلاف نظر بر سر واگذاری آن وجود دارد.

همچنین مدیرکل میراث فرهنگی کرمان در ادامه این نشست گفت: سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در شرکت فرش کرمان و حضور آنها در رویدادهای بین‌المللی (مثل چین) حیاتی است.

سیدموید محسن‌نژاد افزود: نقشه‌های فرش باید به‌روز شده و تولید بر اساس شناخت بازار و روش‌های دیجیتال انجام شود.

پژوهشکده فرش راور با بی‌مهری مواجه است

نماینده مردم کرمان در مجلس شورای اسلامی نیز در ادامه این نشست گفت: پژوهشکده فرش راور با بی‌مهری مواجه است؛ ایجاد هنرستان و رشته فرش در تمامی دانشگاه‌های استان ضروری است.

شهباز حسن‌پور افزود: ثبت جهانی گلیم سیرجان قیمت آن را چند برابر کرد، لذا باید این فرهنگ را برای قالی کرمان هم نهادینه کنیم.

وی ادامه داد: حل مشکل بیمه قالی‌بافان، راه‌اندازی کارگاه در زندان‌ها و حضور کمیته امداد، بهزیستی و بسیج سازندگی پیشنهاد می‌شود.

نگاه به فرش دستباف تغییر کند

استاندار کرمان در ادامه این نشست تاکید کرد: با استفاده از اختیارات استانی، واگذاری شرکت فرش به مجموعه مورد نظر استان پیگیری می‌شود.

محمدعلی طالبی افزود: نگاه به فرش دستباف باید تغییر کند زیرا در این زمینه ما امروز با تحریم‌ها، رقبا و افزایش هزینه‌ها مواجهیم و بهترین راه حل، هم‌افزایی در استان است.

وی با بیان اینکه انجمن فرش استان کرمان اتاق فکر و عملیات مشترک تشکیل دهد عنوان کرد: حرکت منسجم در بازاریابی، تبلیغات و فروش، اولویت اصلی این استان است.

وی در ادامه تاکید کرد که مشکل بیمه بافندگان بایستی با منابع استانی حل شود.

چند پیشنهاد مهم

رئیس انجمن فرش دستباف استان کرمان نیز در این نشست با ارائه پیشنهاداتی، گفت: تشکیل کارگروه ویژه برای واگذاری ساختمان شرکت فرش و احداث باغ‌موزه، جذب سرمایه‌گذار، تسهیلات برای کارخانه‌های پشم‌شویی و رنگرزی، طرح بیمه بافندگان خانگی، تأسیس تعاونی تأمین نیاز و توسعه صادرات بخشی از پیشنهادات برای رفع مشکلات این صنعت است.

رسول پروان افزود: همچنین حمایت از زیرساخت فروش اینترنتی فرش شناسنامه‌دار، نصب اِلمان‌های فرش در ورودی شهرها، ایجاد موزه‌های تخصصی در شهرهای گردشگری (همچون تهران، مشهد و اصفهان)، ایجاد مرکز دائمی فروش فرش کرمان در شهرهای چین (شانگهای و پکن)، برگزاری رویداد سالانه ایده‌های نو در طراحی فرش ضروری است.

همچنین در پایان این نشست، مسئولان از شرکت فرش کرمان بازدید کردند و در ادامه این بازدید، دفتر انجمن فرش دستباف استان کرمان نیز افتتاح شد.