عصر ایران- احتمالا شما هم این جمله را بسیار شنیده اید که «قدیما اوضاع این طور نبود.» این که این قدیما به چه زمانی ارجاع دارد متناسب با سن و سال گوینده تغییر می کند. نمونه های دیگر این کلی گویی ها هم از این قرار هستند: زمان ما قیمت ها این طور نبود. یا این که قدیما کوچک تر ها بیشتر احترام بزرگ تر ها را نگاه می داشتند و ...

آیا واقعا این گزاره های خبری منعکس کننده واقعیت بدون هیچ دخل و تصرفی هستند؟

فیلم- تئاتر مده آ

بنده معتقدم که خیر. جهان را که خوب بنگریم تا بوده محل تقابل نیروهای مخالف بوده است. مثلا فقیر در برابر غنی، فرزند در برابر پدر یا مادر و یا زن در برابر مرد.

این مورد آخر هر چه زمان جلوتر رفته پیچیده تر شده است. البته تقابل را لزوما به معنای جنگ و جدل نگیرید. اساسا تقابل در این جا به معنای دنیاهایی است که با هم اصطکاک دارند و علتش دقیقا تضاد منافع و عدم درک مشترک است.

این مقدمه را گفتم تا بروم سراغ فیلم-تئاتری که به تازگی در خانه هنرمندان دیدم:

«مده آ» به کارگردانی کری کراکنل و راس مک گیبن. محصول ۲۰۱۴ با بازی هلن مک کروی، دنیا ساپانی و میشلا کوئل بر اساس نمایشنامه مشهور مده آ نوشته اوریپید نمایشنامه نویس مشهور یونان باستان.

پیرنگ قصه

فیلم داستان شاهزاده مده آ را روایت می کند که همسرش یاسون او را ترک می کند تا با شاهزاده دیگری ازدواج کند. مده آ که پیش از این برای ازدواج با همسرش برادر خود را هم کشته است حالا این طرد شدن توسط همسرش را بر نمی تابد و با وجود داشتن ۲ فرزند از او تصمیم به گرفتن انتقامی وحشتناک می گیرد.

تاریخچه نمایش نامه مده آ

این نمایشنامه اولین بار در سال ۴۳۱ پیش از میلاد روی صحنه رفته است و در این مدت تقریبا ۲۵۰۰ ساله بارها مورد اقتباس قرار گرفته است و قرائت های مختلفی از آن شده است.

آن جنبه مهم اثر که هم در دوران حاضر بیشتر مورد توجه تئاتری ها بوده و برای من هم جذابیت بیشتری داشته است جنبه زنانگی ماجرا و تقابل مده آ با یک دنیای مردسالارانه است.

مده آ که از دانش جادوگری برخوردار است دقیقا همان زن افسونگر دنیای آثار نوآر و سیاه است که برای فریب قهرمان وارد داستان وی شود اما شاهکار اوریپید در اینجا رقم می خورد که مده آ هم قهرمان است هم ضد قهرمان.

در همین باره:

نمایشنامه‌ی ایرانی برای نویسنده دردسر دارد!

رام كردن مرد سركش (+عكس)

یعنی اوریپید یک شخصیت را برای قهرمان و ضد قهرمان داستانش انتخاب کرده است. آن چیزی که مده آ باید با آن بجنگد یک شخص به خصوص نیست بلکه دنیا و سرنوشتی است که در آن زن حقی برای حرف زدن ندارد. این زن دوره ای دارد و وقتی دوره اش گذشت از جانب محبوب طرد می شود.

خب تا این جای کار با اثری رو به رو هستیم که دست روی زخم ناسوری گذاشته است اما برای آن که درام داستان شکل بگیرد باید کاری انجام شود و تصمیمی اتخاذ گردد و در این جا است که مده آ تصمیم به انتقام می گیرد، آن هم انتقامی وحشتناک و تکان دهنده ...

برخورد منتقدان

چارلز اسپنسر از روزنامه تلگراف بریتانیا می نویسد:

در پایان این فیلم مهیج و بی رحم شما سالن را با حس وحشت ترک می کنید و این یعنی این شاهکار تراژیک کار خود را به خوبی انجام داده است.

پاول تیلور هم از روزنامه ایندیپندنت بریتانیا نوشت:

مده آ در این فیلم ترکیبی تکان دهنده از وحشتناک بودن و آسیب پذیری را جمع کرده است.

موخره: این فیلم در سایت IMDB توانسته ۸ ستاره بگیرد.