فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
برگ سنا یبوست را برطرف میکند و اثرش از تحریک مستقیم دیواره روده بزرگ میآید. طریقه مصرف برگ سنا برای یبوست با دم کردن نیم تا دو گرم برگ خشک در یک لیوان آب جوش شروع میشود و همین دمکرده را شب قبل از خواب بخورید، چون سنا حدود هشت ساعت بعد اثر میکند. به همین دلیل دفع صبح روز بعد اتفاق میافتد. مصرف آن را بیشتر از یک هفته ادامه ندهید، چون روده به ملین محرک وابسته میشود و دلپیچه و اسهال هم شایعترین عارضهاش هستند. زنان باردار، کودکان زیر دوازده سال و کسانی که انسداد روده یا بیماری التهابی روده دارند اصلا نباید سراغ برگ سنا بروند. در این مقاله از دکترتو با مقدار و زمان مصرف برگ سنا، ترکیب آن با گل محمدی، عوارض و موارد منع مصرفش آشنا میشوید.
برگ سنا چیست؟
برگ سنا برگ خشکشده گیاهی از خانواده کاسیا است که بهعنوان ملین مصرف میشود. ماده موثر آن سنوزید نام دارد و باکتریهای روده بزرگ سنوزید را به شکل فعالش تبدیل میکنند. همان ماده فعال دیواره روده را تحریک میکند و انقباضهای روده را بیشتر میکند.
برگ سنا در دسته ملینهای محرک جا میگیرد و با ملینهای حجمدهنده مانند پسیلیوم تفاوت دارد. ملین حجمدهنده با جذب آب مدفوع را نرم و حجیم میکند، در حالی که سنا مستقیم عضله روده را به حرکت وامیدارد. همین تفاوت باعث میشود سنا سریعتر عمل کند و دلپیچه بیشتری هم ایجاد کند.
طریقه مصرف برگ سنا برای یبوست چیست؟
طریقه مصرف برگ سنا برای یبوست دم کردن نیم تا دو گرم برگ خشک در یک لیوان آب جوش است. برگها را داخل آب جوش بریزید، ده دقیقه صبر کنید و بعد صاف کنید. دمکرده را ولرم بنوشید و بیشتر از یک لیوان در شبانهروز مصرف نکنید. برای بزرگسالان بهتر است از مقدار کم فرآورده استاندارد سنا (بر اساس میلیگرم سنوزید درجشده روی بسته) شروع کنید و در صورت نیاز مطابق بروشور یا نظر پزشک تا حداکثر دوز مجاز روزانه افزایش دهید؛ در مورد دمنوش برگ فله، به دلیل نامشخص بودن غلظت سنوزید، از مقدار کم شروع کنید و از افزایش خودسرانه و زیاد دوز که میتواند باعث دلپیچه و اسهال شدید شود، خودداری کنید. نیم گرم برای بیشتر افراد کافی است و اگر بعد از یک شب جواب نداد، دفعه بعد آن را به یک گرم برسانید. بالا بردن مقدار از دو گرم اثر ملین را بیشتر نمیکند و فقط دلپیچه و اسهال میسازد.
برگ سنا به شکل قرص و دمنوش کیسهای هم در داروخانهها موجود است. در فرآوردههای آماده مقدار ماده موثر روی بسته نوشته شده و همان عدد را مبنا بگذارید، چون غلظت سنوزید در برگ خشک فلهای ثابت نیست و یک قاشق از دو بسته مختلف اثر یکسانی ندارد.
بهترین زمان مصرف برگ سنا برای یبوست چه زمانی است؟
زمان مصرف برگ سنا برای یبوست شب و قبل از خواب است. سنا حدود هشت ساعت بعد اثر میکند، پس مصرف شبانه دفع را به صبح روز بعد میاندازد و برنامه روزانه شما را به هم نمیریزد.
مصرف صبحگاهی را فقط وقتی انتخاب کنید که تمام روز خانه باشید. دلپیچه و فوریت دفع سنا ناگهانی شروع میشوند و بیرون از خانه دردسر میسازند. روزی یک نوبت هم کافی است و تکرار آن در طول روز اثر را بیشتر نمیکند. برای دریافت راهنمایی دقیق درباره مصرف این ماده میتوانید با بهترین دکتر طب سنتی ایران در ارتباط باشید.
برگ سنا چقدر طول میکشد تا اثر کند؟
برگ سنا حدود هشت ساعت بعد از مصرف اثر میکند. این فاصله در بعضی افراد تا دوازده ساعت هم میرسد و به سرعت گوارش، مقدار مصرف و پر یا خالی بودن معده بستگی دارد. اگر دو ساعت بعد از خوردن دمکرده خبری نشد، نوبت دوم را نخورید. تکرار مصرف در همان شب اسهال شدید و کمآبی میسازد، در حالی که اثر نوبت اول هنوز شروع نشده است و در ساعتهای بعد ظاهر میشود.
خواص برگ سنا و گل محمدی برای یبوست چیست؟
ترکیب برگ سنا و گل محمدی برای یبوست همان اثر ملین سنا را دارد و گل محمدی طعم و بوی دمکرده را بهتر میکند. برگ سنا یک ملین محرک است و حرکت روده را افزایش میدهد. اثر آن ملایم نیست و ممکن است دلپیچه، اسهال و فوریت دفع ایجاد کند.
گل محمدی در این ترکیب نقش درمانی مستقلی برای یبوست ندارد. مردم آن را اضافه میکنند چون تلخی سنا را میپوشاند و دمکرده را خوشطعمتر میکند. شواهد قطعی نشان نمیدهند که گل محمدی دلپیچه سنا را کم کند، پس اگر سنا شما را اذیت میکند مقدار خود سنا را پایین بیاورید.
برای دم کردن این ترکیب، نیم تا یک گرم برگ سنا را با یک قاشق چایخوری گل محمدی خشک در یک لیوان آب جوش بریزید. مصرف مکرر همین ترکیب هم وابستگی به ملین و اختلال در عملکرد طبیعی روده میسازد، چون ماده موثرش همان سنوزید سناست و گل محمدی چیزی از آن کم نمیکند.
عوارض مصرف برگ سنا برای یبوست چیست؟
شایعترین عوارض برگ سنا دلپیچه، اسهال و فوریت دفع هستند. این عوارض معمولا با کم کردن مقدار مصرف برطرف میشوند و در فرد سالم خطر جدی ندارند. رنگ ادرار هم ممکن است تیرهتر شود که موقتی است و بعد از قطع مصرف برمیگردد. مصرف برگ سنا برای لاغری رایج است و همین کاربرد بیشترین آسیب را میزند. سنا چربی بدن را کم نمیکند و کاهش وزنی که روی ترازو میبینید از دست رفتن آب بدن است. مصرف روزانه آن برای لاغری ظرف چند هفته وابستگی روده و کمبود پتاسیم را میسازد.
مصرف طولانی سنا مشکل جدیتری درست میکند. روده بزرگ به تحریک بیرونی عادت میکند و بدون ملین کار خودش را انجام نمیدهد. اسهال طولانی هم پتاسیم بدن را کم میکند و کمبود پتاسیم ضعف عضلانی و اختلال ریتم قلب به دنبال دارد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت nhs.uk
“Take senna for a few days only and no longer than a week. If you take it for longer, your body can start to rely on it, rather than your bowels doing the work on their own.”
ترجمه فارسی:
برگ سنا را فقط چند روز و حداکثر یک هفته مصرف کنید. اگر بیشتر از این ادامه دهید، بدن شما به آن متکی میشود و روده کار خودش را انجام نمیدهد.
چه کسانی نباید برگ سنا مصرف کنند؟
زن باردار، کودک زیر دوازده سال و افراد مبتلا به بیماریهای روده نباید برگ سنا مصرف کنند. در بارداری تحریک روده ممکن است به رحم هم منتقل شود، پس برای یبوست بارداری اصلاح تغذیه و افزایش مایعات گزینه ایمنتری هستند. کودکان قاعده جداگانه دارند. برگ سنا برای یبوست کودکان فقط با تجویز پزشک و برای مدت کوتاه جایی دارد، چون خطر کمآبی و بههمخوردن الکترولیتها در این سن بیشتر است. شرایط دیگری هم مصرف سنا را محدود میکنند:
| گروه مصرفکننده | وضعیت مصرف برگ سنا | دلیل |
|---|---|---|
| بارداری | ممنوع | تحریک روده میتواند به رحم هم برسد |
| شیردهی | فقط با نظر پزشک | مقدار کمی از ماده موثر وارد شیر میشود |
| کودک زیر ۱۲ سال | فقط با تجویز پزشک | خطر کمآبی و افت الکترولیتها |
| انسداد روده | ممنوع | تحریک روده مسدود خطر پارگی دارد |
| کولیت و بیماری التهابی روده | ممنوع | مخاط ملتهب را بیشتر تحریک میکند |
| درد شکم با علت نامشخص | ممنوع | میتواند علائم آپاندیسیت را بپوشاند |
| یبوست مزمن | مناسب نیست | وابستگی روده را تشدید میکند |
اگر برگ سنا یبوست را برطرف نکرد چه کنیم؟
اگر برگ سنا بعد از سه روز یبوست را برطرف نکرد، مصرف آن را ادامه ندهید. یبوستی که به ملین محرک جواب نمیدهد معمولا علت دیگری پشتش هست و بالا بردن مقدار سنا فقط عوارض را بیشتر میکند. قبل از رفتن سراغ ملین بعدی، پایهها را درست کنید. درمان خانگی یبوست با فیبر، آب کافی و تحرک روزانه در بیشتر افراد بدون هیچ دارویی نتیجه میدهد.
اگر گزینه گیاهی ملایمتری میخواهید، خاکشیر برای یبوست با جذب آب حجم مدفوع را بالا میبرد و دیواره روده را تحریک نمیکند. یبوستی که بیش از سه هفته طول بکشد یا همراه با خون در مدفوع، کاهش وزن بدون دلیل و درد مداوم شکم باشد بررسی پزشکی میخواهد. برای این بررسی به بهترین دکتر گوارش و کبد ایران مراجعه کنید.
نتیجه گیری
برگ سنا یک ملین محرک و موثر برای درمان کوتاهمدت یبوستهای گذراست، اما بههیچوجه نباید بیش از یک هفته مصرف شود؛ چراکه استفاده طولانیمدت آن موجب وابستگی روده، تنبلی دستگاه گوارش و عوارض جانبی میشود. اگر یبوست شما بیش از چند روز ادامه داشت یا تکرارشونده بود، بهجای مصرف خودسرانه سنا، حتماً برای تشخیص علت اصلی و درمان ریشهای به پزشک متخصص مراجعه کنید.