فرارو- این نقشبرجسته در نقشرستم، پیروزیهای شاپور دوم ساسانی بر روم را روایت میکند. شاپور در مرکز، سوار بر اسب دیده میشود؛ فیلیپ عرب، امپراتور روم، در برابر او زانو زده و والرین، امپراتور دیگر روم، ایستاده و در اسارت شاپور است. این تصویر در واقع روایتی فشرده از چند رخداد است: شکست و کشتهشدن گوردیان سوم، صلح فیلیپ عرب با شاپور و سرانجام اسارت والرین در سال ۲۶۰ میلادی؛ رویدادی که یکی از بزرگترین پیروزیهای ایران بر روم در دوران باستان به شمار میرود.
شاپور هرگز از مباهات بر این پیروزی بزرگ خسته نشد و برای همین در چند نقطه از استان فارس یادبود این فتح را در دل سنگها برای آیندگان به یادگار گذاشت. یادگاری که چشم هر رهگذری را در طول تاریخ به خود جلب کرد و یکی از این رهگذران انتوان سوروگین، عکاس مشهور دوره قاجار بود.
سوروگین، عکاس روستبارِ زاده تفلیس، در دهه ۱۸۷۰ به ایران آمد و خیلی زود به یکی از مهمترین ثبتکنندگان زندگی ایرانیان در دوره قاجار تبدیل شد. او فقط از شاهان و درباریان عکس نمیگرفت؛ مردم عادی، بازارها، خیابانها، بناهای تاریخی و گوشهوکنار ایران نیز بارها مقابل دوربین او قرار گرفتند. بخش مهمی از تصویری که امروز از ایرانِ اواخر قرن نوزدهم داریم، مدیون همین مجموعه عکسهاست.
سوروگین در اویل قرن بیستم عکسهای را از آثار باستانی فارس به ثبت رساند که یکی از مهمترین آنها همین سنگنگاره پیروزی شاپور دوم بر امپراتوران روم است.
این عکس را میتوان تصویری از سه دوره تاریخی ایران در یک قاب دانست: میراث ساسانی در پسزمینه، ایران قاجاری در قالب عکاس و جهان مدرن عکاسی در خود تصویر.
و شاید همین تضاد است که عکس سوروگین را اینقدر تماشایی میکند: مردی از ایرانِ صد سال پیش، روبهروی پادشاهی ایستاده که بیش از هزار و ششصد سال پیش، امپراتور روم را به زانو درآورده بود.