قرص پروستیکا برای ریزش مو موثر است؟

خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:

ریزش تدریجی مو در فرق یا جلوی سر یکی از دلایلی است که بسیاری از افراد را به سمت مکمل‌های بدون نسخه می‌برد. قرص پروستیکا برای ریزش مو نیز به همین دلیل مورد توجه قرار گرفته است؛ در حالی که این فرآورده در اصل برای کمک به علائم بزرگی پروستات تولید شده و کاربرد آن برای مو به عصاره نخل اره‌ای موجود در ترکیبش مربوط است. این ماده می‌تواند بر مسیر تولید DHT، یکی از عوامل مؤثر در ریزش موی ارثی، اثر بگذارد، اما میزان اثربخشی آن با درمان‌های شناخته‌شده یکسان نیست. اما شواهد این قرص چقدر قابل اتکاست و بعد از چند ماه باید انتظار نتیجه داشت؟ در این مقاله از دکترتو با ترکیبات پروستیکا، میزان اثر آن روی مو، نحوه مصرف، مدت انتظار برای نتیجه، عوارض و کسانی که نباید آن را بخورند آشنا می‌شوید.

قرص پروستیکا برای چیست؟

قرص پروستیکا یک مکمل گیاهی ساخت شرکت گلدن لایف است که برای کم کردن علائم بزرگی پروستات مانند تکرر ادرار و ضعیف شدن جریان ادرار کاربرد دارد. ماده اصلی هر قرص پروستیکا ۳۰۰ میلی‌گرم عصاره نخل اره‌ای است که با نام ساو پالمتو (Saw Palmetto) هم شناخته می‌شود. سایر ترکیبات آن شامل حدود ۴٫۸ میلی‌گرم زینک و ۲۶ میکروگرم سلنیوم در هر قرص است (مقادیر دقیق را مطابق برچسب فرآورده بررسی کنید).

پروستیکا فقط به شکل قرص عرضه می‌شود، کپسول ندارد و در بسته‌های ۳۰ و ۶۰ عددی در داروخانه‌ها پیدا می‌شود. پروستاتان هم یک فرآورده ایرانی دیگر با همین عصاره نخل اره‌ای است و تفاوت آن با پروستیکا در مقدار عصاره و مواد همراه است.

علت استفاده از پروستیکا برای ریزش مو، ماده اصلی آن است، چون همان مسیر هورمونی که پروستات را بزرگ می‌کند، فولیکول‌های مو را هم در ریزش ارثی ضعیف می‌کند. سازنده این قرص را برای پروستات ثبت کرده و مصرف آن برای مو یک کاربرد جانبی است که پزشکان پوست گاهی به مردانی پیشنهاد می‌دهند که نمی‌خواهند یا نمی‌توانند داروی نسخه‌ای بخورند. نقش هر یک از سه ماده پروستیکا برای مو را در جدول زیر مشاهده می‌کنید.

قرص پروستیکا چگونه روی ریزش مو اثر می‌گذارد؟

قرص پروستیکا با کم کردن ساخت هورمون DHT روی ریزش مو اثر می‌گذارد و شدت آن را کم می‌کند. بدن با کمک آنزیمی به نام ۵-آلفا ردوکتاز، تستوسترون را به دی‌هیدروتستوسترون (DHT) تبدیل می‌کند و در ریزش مو ارثی فولیکول‌های فرق سر و جلوی سر به همین هورمون حساس هستند.

DHT به مرور فولیکول را کوچک می‌کند، تارهای مو در هر دوره رشد نازک‌تر و کوتاه‌تر درمی‌آیند و در نهایت فولیکول از کار می‌افتد. عصاره نخل اره‌ای فعالیت آنزیم ۵-آلفا ردوکتاز را کم می‌کند و به این ترتیب DHT کمتری به فولیکول می‌رسد. فیناستراید هم دقیقا از همین مسیر عمل می‌کند، با این تفاوت که آنزیم را بسیار قوی‌تر مهار می‌کند.

زینک موجود در پروستیکا نقش متفاوتی دارد. زینک در ساخت پروتئین کراتین و در تقسیم سلول‌های فولیکول شرکت می‌کند و کمبود آن یکی از علت‌های شناخته‌شده ریزش مو است. در کسی که زینک بدنش طبیعی است، ۱۵ میلی‌گرم اضافه هیچ رشد تازه‌ای ایجاد نمی‌کند و فقط در کسی که کمبود دارد ریزش را کم می‌کند. سلنیوم هم در این مقدار کم بیشتر نقش آنتی‌اکسیدان دارد و برای رشد مو اثر ثابت‌شده‌ای ندارد.

تاثیر قرص پروستیکا برای مو چقدر پشتوانه علمی دارد؟

تاثیر قرص پروستیکا برای مو پشتوانه علمی محدودی دارد و همه مطالعات موجود درباره عصاره نخل اره‌ای است، چون هیچ کارآزمایی روی خود پروستیکا انجام نشده است. یک تحقیق هدفمند در سال ۲۰۲۰ تعداد ۹ مطالعه با ۳۸۱ شرکت‌کننده را بررسی کرد و در مطالعات مختلف حدود ۲۷ درصد افزایش تعداد مو، ۶۰ درصد بهبود کیفیت کلی مو و توقف پیشرفت ریزش در ۵۲ درصد افراد گزارش شد.

این اعداد از مطالعات متفاوت با روش‌های متفاوت آمده‌اند و بیشتر آن‌ها کوچک بوده‌اند، بنابراین نویسندگان همان مرور نوشته‌اند که داده قوی و باکیفیت هنوز وجود ندارد. مقدار مصرف در این مطالعات بین ۱۰۰ تا ۳۲۰ میلی‌گرم در روز بود که ۳۰۰ میلی‌گرم پروستیکا در همین محدوده قرار می‌گیرد. ریزش‌هایی که پروستیکا به درمان آن کمک نمی‌کند عبارت‌اند از:

• ریزش منتشر بعد از تب، جراحی، زایمان یا استرس شدید که خودش طی چند ماه برمی‌گردد
• ریزش ناشی از کمبود آهن یا کمبود زینک که به جای پروستیکا به مکمل همان ماده نیاز دارد و قرص زینک برای ریزش مو فقط بعد از آزمایش معنا دارد
• ریزش ناشی از کم‌کاری یا پرکاری تیروئید که با درمان تیروئید برطرف می‌شود
• ریزش سکه‌ای که یک بیماری خودایمنی است و به درمان اختصاصی پوست نیاز دارد

متن انگلیسی:
A few small studies have tested saw palmetto, used orally or topically (applied to the scalp), for male-pattern hair loss. The evidence is too limited to allow conclusions to be reached.
ترجمه فارسی:
چند مطالعه کوچک، نخل اره‌ای را به شکل خوراکی یا موضعی (مالیدن روی پوست سر) برای ریزش موی مردانه آزمایش کرده‌اند. شواهد محدودتر از آن است که بتوان نتیجه‌ای از آن گرفت.

به نقل از سایت nccih.nih

پروستیکا بهتر است یا فیناستراید؟

فیناستراید برای ریزش مو ارثی از پروستیکا موثرتر است و تنها مطالعه‌ای که این دو ماده را مستقیم مقایسه کرده همین نتیجه را نشان می‌دهد. در یک مطالعه کوچک، ساوپالمتو با فیناستراید مقایسه شد و فیناستراید اثر بیشتری بر تراکم مو نشان داد اما به دلیل تعداد کم شرکت‌کنندگان و کیفیت پایین مطالعه، نمی‌توان درصدهای دقیق پاسخ‌گویی را به‌عنوان عدد قطعی و قابل تعمیم در نظر گرفت.

قرص پروستیکا برای ریزش مو زنان هم جواب می‌دهد؟

مصرف قرص پروستیکا برای ریزش مو زنان مطالعه کافی ندارد و تقریبا همه پژوهش‌های نخل اره‌ای روی مردان انجام شده است. در زنانی که ریزش ارثی با نازک شدن موهای فرق سر دارند، منطق نظری همان مهار DHT است و برخی پزشکان پوست آن را کنار درمان‌های اصلی پیشنهاد می‌دهند، اما این پیشنهاد بر تجربه بالینی تکیه دارد و کارآزمایی معتبری پشت آن نیست.

در بارداری و شیردهی مصرف پروستیکا ممنوع است و فردی که قرص ضدبارداری می‌خورد هم باید قبل از شروع آن با پزشک زنان مشورت کند. درمان ریزش مو هورمونی در زنان معمولا با ماینوکسیدیل موضعی یا داروهای ضدآندروژن نسخه‌ای انجام می‌شود که هر دو شواهد بسیار قوی‌تری از پروستیکا دارند.

بهترین زمان مصرف قرص پروستیکا چه موقع است؟

بهترین زمان مصرف قرص پروستیکا همراه یک وعده اصلی غذا است و مقدار آن یک قرص در روز است. غذا جذب عصاره چرب نخل اره‌ای را بهتر می‌کند و از تهوع و ناراحتی معده که شایع‌ترین عارضه این عصاره است جلوگیری می‌کند. ساعت مشخصی برای مصرف پروستیکا بهتر نیست و ثابت و منظم بودن زمان مصرف مهم‌تر است؛ پس بهتر است قرص را هر روز با همان وعده، مثلا ناهار یا شام، با یک لیوان آب بخورید. مصرف دو قرص در روز اثر بیشتری روی مو ندارد و فقط احتمال عوارض گوارشی را بالا می‌برد.

پروستیکا را می‌توان همزمان با ماینوکسیدیل موضعی مصرف کرد، چون این دو دارو مسیر متفاوتی دارند و با هم تداخلی ندارند. مصرف همزمان این قرص با فیناستراید فایده‌ای ندارد و فقط با نظر پزشک انجام می‌شود، چون هر دو یک آنزیم را مهار می‌کنند. اگر با مکمل زینک یا مولتی‌ویتامین دیگری هم مصرف می‌کنید، مقدار کل زینک و سلنیوم روزانه را جمع بزنید تا بیشتر از نیاز بدن زینک و سلنیوم مصرف نکنید. تنظیم برنامه درمانی کامل که پروستیکا فقط یک جزء آن است، کاری است که بهترین دکتر درمان ریزش مو ایران می‌تواند برای شما انجام دهد.

پروستیکا بعد از چند وقت روی ریزش مو اثر می‌گذارد؟

پروستیکا دست‌کم ۳ ماه بعد از شروع مصرف روی ریزش مو اثر می‌گذارد و قضاوت نهایی درباره نتیجه آن به شش ماه زمان نیاز دارد. علت این تاخیر چرخه رشد مو است. فولیکولی که DHT کمتری دریافت می‌کند، تازه در دوره رشد بعدی تار ضخیم‌تری می‌سازد و هر تار مو ماه‌ها طول می‌کشد تا به اندازه‌ای برسد که تفاوتش دیده شود.

اولین تغییری که مصرف‌کنندگان معمولا گزارش می‌کنند کم شدن تعداد موهای ریخته روی بالش و در حمام است و افزایش تراکم، اگر اتفاق بیفتد، دیرتر دیده می‌شود. مطالعه‌ای که نخل اره‌ای را با فیناستراید مقایسه کرد، نتیجه را بعد از ۲ سال مصرف مداوم سنجید.

اثر پروستیکا فقط تا زمان مصرف باقی می‌ماند. با قطع آن، ساخت DHT به سطح قبلی برمی‌گردد و ریزش ارثی روند خودش را ادامه می‌دهد، همان چیزی که درباره فیناستراید و ماینوکسیدیل هم صدق می‌کند. پس اگر بعد از ۶ ماه تغییری ندیدید، ادامه دادن مصرف آن بدون مشورت با بهترین دکتر پوست و مو ایران بی‌نتیجه است و اگر نتیجه گرفتید، مصرف را ادامه دهید.

عوارض جانبی قرص پروستیکا چیست؟

بیشتر عوارض جانبی قرص پروستیکا خفیف و گوارشی هستند و در مطالعات تا ۳ سال مصرف مداوم، مشکل جدی گزارش نشده است. شایع‌ترین عارضه تهوع و ناراحتی معده است که با خوردن قرص همراه غذا کمتر می‌شود. یبوست یا اسهال، سردرد و سرگیجه هم در درصد کمی از مصرف‌کنندگان دیده شده است. برخلاف فیناستراید، عارضه جنسی برای نخل اره‌ای بسیار نادر است و همین دلیل اصلی انتخاب آن توسط بسیاری از مردان است.

نکته‌ای که برای مردان بالای ۴۰ سال اهمیت دارد این است که نخل اره‌ای عدد آزمایش PSA را تغییر نمی‌دهد، پس مصرف پروستیکا خللی در غربالگری سرطان پروستات ایجاد نمی‌کند. عوارض قرص پروستیکا برای خانم‌ها همان عوارض گوارشی مردان است و عارضه اختصاصی زنانه‌ای در مطالعات ثبت نشده است. با این حال چون عصاره نخل اره‌ای روی هورمون‌های جنسی اثر می‌گذارد و زنان در پژوهش‌ها حضور کمی داشته‌اند، پژوهش کافی برای اطمینان از بی‌خطر بودن مصرف طولانی آن در زنان وجود ندارد.

چه کسانی نباید قرص پروستیکا بخورند؟

کسانی که نباید قرص پروستیکا بخورند، بیشتر به خاطر اثر عصاره نخل اره‌ای روی هورمون‌های جنسی و روی لخته شدن خون در فهرست ممنوعیت قرار می‌گیرند. زینک و سلنیوم در این مقدار مشکل‌ساز نیستند. گروه‌هایی که باید از پروستیکا پرهیز کنند یا قبل از آن حتما با پزشک مشورت کنند عبارت‌اند از:

• زنان باردار و شیرده، چون ایمنی عصاره در این دوره بررسی نشده است
• افرادی که وارفارین، آسپرین یا داروی ضدانعقاد دیگری مصرف می‌کنند، چون نخل اره‌ای احتمال خونریزی را بالا می‌برد
• کسانی که تا ۲ هفته آینده جراحی یا کشیدن دندان دارند، به دلیل خونریزی
• زنانی که قرص ضدبارداری یا داروی استروژنی مصرف می‌کنند، به دلیل احتمال تداخل هورمونی
• افراد زیر ۱۸ سال، چون هیچ مطالعه‌ای روی نوجوانان انجام نشده است
• کسانی که به گیاهان خانواده نخل حساسیت دارند

متن انگلیسی:
People who have consistently used the medication found that it slowed down hair loss and thickened thinning hair.
ترجمه فارسی:
افرادی که دارو را به‌طور منظم و مداوم مصرف کرده‌اند، متوجه شده‌اند که ریزش موهایشان کاهش یافته و موهای کم‌پشت‌شده‌شان ضخیم‌تر شده است.

به نقل از سایت healthline

نتیجه گیری

قرص پروستیکا برای ریزش مو یک گزینه درمانی برای ریزش مو ارثی در مردان است که اثرش از فیناستراید کمتر و شواهدش محدود است. مکانیسم آن مهار ساخت DHT است و به همین دلیل روی ریزش ناشی از کمبود آهن، تیروئید، زایمان یا استرس هیچ اثری ندارد. نتیجه آن با یک قرص در روز همراه غذا، زودتر از ۳ ماه دیده نمی‌شود و فقط تا زمان مصرف باقی می‌ماند. زنان باردار و شیرده و افرادی که داروی ضدانعقاد می‌خورند نباید آن را مصرف کنند. قبل از خرید، نوع ریزش خود را با معاینه پوست سر مشخص کنید و اگر ریزش موی واضح و رو به پیشرفت دارید، درباره گزینه‌های قوی‌تر با پزشک صحبت کنید.

دکترتو مراقب سلامت شماست!