محمد حافظ حکمی، معاون فناوری، نوآوری و امور بین‌الملل وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، با اشاره به گسترش ابزارهای دور زدن محدودیت‌های اینترنتی در سال‌های گذشته، استارلینک را مرحله جدیدی از این روند دانست و گفت در صورت فراگیر شدن اینترنت ماهواره‌ای، حکمرانی فضای مجازی با چالش جدی مواجه خواهد شد.
بنابر گزارش پیوست، حکمی این اظهارات را در نشست «آسیب‌شناسی ساختار و افق‌های بازآرایی حکمرانی فضای مجازی کشور» مطرح کرد و گفت:
اگر این روند ادامه پیدا کند و بحران دیگری در کشور ایجاد شود، ناچار به قطع برق خواهیم بود. چرا که موج بعدی ابزارهای گریز از اعمال حکمرانی حاکمیت در فضای مجازی، دیگر مبتنی بر شبکه نیست و مبتنی بر استارلینک خواهد بود.
او در ادامه با اشاره به دیدگاه مطرح‌شده درباره پیامدهای فراگیر شدن استارلینک گفت:
همزمان با فراگیری استارلینک، دلسوزان زیادی می‌گویند استارلینک آخرین میخ بر تابوت حکمرانی جمهوری اسلامی خواهد بود و چیزی برای حکمرانی باقی نخواهد ماند.
استارلینک، شدیدترین شکل استعمار
معاون وزیر ارتباطات در بخش دیگری از صحبت‌های خود به ابعاد این فناوری اشاره کرد. حکمی ضمن اشاره به این که «به باور او شدیدترین شکل استعمار شاید استارلینک باشد»، گفت:
وقتی از استارلینک صحبت می‌کنیم، درباره ۱۳ هزار ماهواره صحبت می‌کنیم که ۱۶۰۰ تای آن فید شده است و این تعداد از مجموع ماهواره‌های چین، هند، روسیه و اروپا بیشتر است.
او سپس بر ضرورت توجه به نیازهای ارتباطی کاربران تأکید کرد و اظهار داشت که «اگر نتوانیم نیازهای جامعه را تامین کنیم، یک شبکه فاقد تبعیض، حکمرانی‌پذیر، مقرون‌به‌صرفه، حامی خانواده و حافظ حریم خصوصی ایجاد کنیم و در عین حال شبکه‌ای مروج فرهنگ‌های ایرانی و اسلامی داشته باشیم که تنگ‌نظر هم نباشد، هیچ چیزی از حکمرانی ما باقی نخواهد ماند.»
حکمی در پایان این بخش تأکید کرد که مساله امروز کشور نه ساختار، بلکه این است که قرار است (سیاست‌گزاری) به کدام سمت برود.
از محدودیت پلتفرم‌ها تا قطع اینترنت
حکمی در ادامه سخنان خود با اشاره به تجربه اعمال محدودیت در سال‌های گذشته، روند تغییر ابزارهای مورد استفاده کاربران برای عبور از محدودیت‌ها را تشریح کرد. او با گریزی به اتفاقات سال 98 به این مورد اشاره کرد که نهادهای تصمیم‌گیر و جریان‌های سیاسی به جای پذیرش مسئولیت، به دنبال علت بودند و مهم‌ترین دلیلی که پیدا کردند فضای مجازی بود.
به گفته حکمی، در ادامه این روند «فرایند دوقطبی‌سازی و تعصب کورکورانه از همین نقطه شروع شد و همه موضوعات به دعوای صفر و صدی تبدیل شد» و در نتیجه امکان سیاست‌گذاری مناسب در این حوزه از بین رفت.
او درباره روند اعمال محدودیت‌ها نیز گفت:
تمام اعمال حکمرانی در سال ۱۳۹۶ این بود که یک پلتفرم را برای حدود دو هفته مسدود کنیم تا آرامش به کشور برگردد. اما در سال ۱۳۹۸ دیگر نتوانستیم این کار را انجام دهیم و مجبور شدیم اینترنت را قطع کنیم.
حکمی ضمن اشاره به این که کار انجام شده در سال ۱۳۹۷ بدون انجام مراحل کارشناسی و بدون رعایت ساختار نهادی درست، یک سکوی پرطرفدار (تلگرام) را بست، اشاره کرد که ادامه همین روند موجی گسترده را ایجاد کرد که در نهایت حاکمیت را به سمت بستن کل شبکه برد.
او با اشاره به سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ گفت:
چون همان سطح از محدودیت را نگه داشتیم، در سال ۱۴۰۱ نیز با همان سیاست‌های قبلی از بحران عبور کردیم و این موضوع موجب شد ابزارهای گریز از حاکمیت در میان حدود ۷۵ درصد کاربران عمومی و بیش از ۹۰ درصد اقشار جوان، تاثیرگذار و فعال ایجاد شود.
به گفته معاون وزیر ارتباطات، ادامه این روند در سال ۱۴۰۴ به اعمال محدودیت‌های گسترده‌تر منجر شد:
با عدم بازگشایی‌ها، همین مساله باعث شد در سال ۱۴۰۴ حتی مجبور شویم پیامک را هم قطع کنیم و پریز ارتباطات را بکشیم.
معاون وزیر ارتباطات: باید ایجابی وارد فضای مجازی شویم
حکمی با طرح این پرسش که سیاست‌گذاری در فضای مجازی باید با رویکرد ایجابی انجام شود یا سلبی، گفت:
بحث این است که ما در مساله فضای مجازی می‌خواهیم ایجابی وارد شویم یا سلبی. کسانی که توان اجرا دارند، ایجابی وارد می‌شوند و کسانی که خودشان را ناتوان می‌بینند، با رویکرد سلبی وارد می‌شوند.
او همچنین درباره نسبت فضای مجازی و سیاست‌گذاری کشور اظهار داشت که «هرچند اتفاقات پیشرفته‌ای در حوزه فضای مجازی افتاده است، اما یکی از دلایلی که نتوانستیم این پدیده را آن‌طور که باید سیاست‌گذاری کنیم، ورود سیاست‌زده به این حوزه بود.»
حکمی تأکید کرد:
در جمهوری اسلامی یکی از مهم‌ترین مولفه‌های قدرت، قدرت مردم است. امنیت ملی در جمهوری اسلامی از افکار عمومی جدا نیست، اما نتوانستیم در همراه‌سازی مردم با سیاست‌های کلان جمهوری اسلامی توفیق داشته باشیم.
در نهایت، تجربه محدودیت و قطعی اینترنت در سال‌های اخیر نشان داده است که هر موج محدودیت، به گسترش ابزارهای دور زدن سیاست‌های اعمال‌شده منجر شده است. حالا معاون وزیر ارتباطات معتقد است با فراگیر شدن استارلینک، این روند وارد مرحله تازه‌ای خواهد شد؛ تا جایی که در صورت وقوع بحرانی دیگر، ممکن است برای جلوگیری از دسترسی به این شبکه، به جای قطع اینترنت، قطع برق مطرح شود. حکمی از همین منظر استارلینک را «آخرین میخ بر تابوت حکمرانی جمهوری اسلامی» توصیف کرده است.
