پژوهشگاه فضایی ایران از آماده‌سازی سامانه‌ای با نام «ایران‌زمین» خبر داده که قرار است به‌عنوان جایگزینی ایرانی برای Google Earth ارائه شود. به گفته سرپرست این پژوهشگاه، نسخه آزمایشی سامانه آماده شده و ایران‌زمین قرار است در دو سطح عمومی و تجاری عرضه شود.
به نقل از مهر، نادر مکاری، سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران، در نشست خبری هفته جهانی فضا گفت محدودیت دسترسی به گوگل ارث یکی از دلایل توسعه ایران‌زمین بوده است. او درباره وضعیت فعلی این پروژه گفت:
این سامانه در مرحله آزمایش قرار دارد، دموی این سامانه آماده شده و در فرصت‌های بعدی به نمایش گذاشته خواهد شد.
بد نیست یادآور شویم ایران‌زمین اولین پروژه‌ای نیست که در ایران با هدف ارائه خدمات نقشه و داده‌های مکانی توسعه یافته است. پیش از این سرویس‌هایی مانند نشان و بلد در حوزه نقشه و مسیریابی فعالیت کرده‌اند و سرویس‌هایی مانند Map.ir و پارسی‌مپ نیز خدمات نقشه و APIهای مکانی ارائه داده‌اند. برخی سرویس‌های دیگر نیز امکان مشاهده لایه‌های ماهواره‌ای را فراهم کرده‌اند.
با این حال تفاوت مهم ادعای تازه پژوهشگاه فضایی این است که ایران‌زمین مشخصاً به‌عنوان جایگزین Google Earth معرفی شده و قرار است به داده‌های فضایی و ابزارهای پردازش آن‌ها تکیه کند.
مکاری: ایران‌زمین فقط نقشه آنلاین نیست
طبق توضیحات مکاری، هدف پژوهشگاه فضایی تنها نمایش داده‌های مکانی نیست و بخش تجاری ایران‌زمین قرار است ابزارهای پردازش داده‌های فضایی را هم در اختیار کاربران قرار دهد. او درباره رویکرد جدید پژوهشگاه گفت:
پژوهشگاه فضایی ایران در دوره جدید تلاش می‌کند در کنار توسعه ماهواره و زیرسیستم‌های فضایی، تمرکز بیشتری بر کاربرد اقتصادی داده‌های فضایی داشته باشد.
او افزود که ایجاد پژوهشکده کاربردها نیز در دستور کار قرار گرفته است. هدف از این بخش توسعه سامانه‌هایی برای استفاده صنایع مختلف از داده‌های فضایی در حوزه‌هایی مانند پایش، نظارت، پیش‌بینی و تصمیم‌گیری عنوان شده است.
ظاهراً بخش مهمی از این برنامه به داده‌های دریافتی از ماهواره‌ای بومی مربوط می‌شود. پژوهشگاه فضایی پیش‌تر نیز از توانایی خود برای پردازش تصاویر ماهواره‌ای و تولید محصولات مکانی صحبت کرده است. در همکاری این پژوهشگاه با سازمان نقشه‌برداری کشور نیز تبادل تصاویر ماهواره‌ای و داده‌های مکانی، تولید و به‌روزرسانی نقشه‌ها و تولید محصولاتی مانند ارتوفتوفوتو و مدل ارتفاعی رقومی در دستور کار قرار گرفته است.
همچنین گفته می‌شود در سال‌های اخیر نیز تصاویر ماهواره خیام برای تهیه نقشه‌های دقیق‌تر مورد استفاده قرار گرفته‌اند. برای نمونه پژوهشگاه فضایی با استفاده از تصاویر خیام و الگوریتم‌های هوش مصنوعی نقشه‌ای از ساختمان‌های بخش‌هایی از شمال تهران تهیه کرده است.
بنابراین اگر ایران‌زمین قرار باشد واقعاً در نقش یک جایگزین ایرانی برای Google Earth ظاهر شود، یکی از پرسش‌های مهم درباره آن منبع تصاویر و داده‌های مورد استفاده خواهد بود. در حال حاضر از اظهارات مطرح‌شده نمی‌توان مشخصات دقیق پوشش جغرافیایی، وضوح تصاویر، تناوب به‌روزرسانی یا اینکه چه بخش‌هایی از داده‌ها مستقیماً از ماهواره‌های ایرانی تأمین می‌شوند را تعیین کرد.
GPS بومی هم در دستور کار پژوهشگاه فضایی است
در کنار توسعه سامانه‌های مبتنی بر داده‌های ماهواره‌ای، پژوهشگاه فضایی ایران روی موضوع ناوبری نیز کار می‌کند. سرپرست این پژوهشگاه می‌گوید برای دستیابی به یک «منظومه بومی ناوبری» راهبردی تدوین شده که تنها به ساخت یک سامانه مستقل محدود نمی‌شود.
به گفته مکاری، استفاده از روش‌های آگمنتیشن (Augmentation) و همچنین ناوبری فرصت‌طلبانه نیز در این برنامه قرار دارد. این روش‌ها می‌توانند در کنار سامانه‌های ناوبری ماهواره‌ای موجود مورد استفاده قرار بگیرند و بخشی از نیازهای ناوبری را تأمین کنند.
مکاری تأکید کرده است که این برنامه هم‌اکنون در دستور کار پژوهشگاه قرار دارد و از راهبردهای اصلی این مجموعه محسوب می‌شود. البته در توضیحات ارائه‌شده، جزئیات فنی این منظومه، زمان‌بندی اجرای آن و نحوه جایگزینی یا تکمیل GPS مشخص نشده است.
