آیا وکیـلی؟
برای هر یک از ما خواسته یا ناخواسته ممکن است مشکلات حقوقی و قضایی پیش بیاید.
از آنجا که بسیاری از ما، از نکات ریز و جزئیات مسائل حقوقی سر‌در نمی‌آوریم راحت‌ترین کار ممکن، واگذارکردن اینگونه امور به وکیل است. وکیل‌گرفتن امروزه به امری رایج در دادگاه‌ها بدل شده و هر کسی برای راحتی و البته سرعت بیشتر در پیگیری مشکل حقوقی‌اش، ترجیح می‌دهد وکیلی ماهر را به استخدام خود دربیاورد. اما جالب است بدانید امروزه به‌دلیل فراگیر شدن این امر، دعواهای بین وکیل و موکل هم بیش از گذشته شده است؛ دعواهایی که ناشی از نا‌آشنایی موکلان با وظایف و حقوق وکلاست. حالا در صفحه پیش رو می‌توانید با ابتدایی‌ترین و در عین حال مهم‌ترین مسائل حقوقی پیرامون وکیل‌گرفتن آشنا شوید تا علاوه بر مشکل حقوقی‌تان، دیگر درگیر دعوای حقوقی با وکیل‌تان نشوید.
وکیل مثل پزشکدر یک کلام باید گفت وکیل کسی است که در دعاوی حقوقی جایگزین شما می‌شود تا به‌جای شما امور قضایی‌تان را پیگیری کند. اما از این جهت وکیل شباهت بسیاری به یک پزشک دارد. زیرا همانطور که در بیماری‌های مهلک و کشنده، انسان به هر پزشکی اعتماد و اطمینان نمی‌کند در انتخاب وکیل هم باید دقت زیادی وجود داشته باشد. چرا که شما به‌عنوان موکل برای اثبات ادعای‌تان مجبور هستید بسیاری از مدارک و اسناد خود را در اختیار وکیل قرار دهید و گاهی هم برخی از اسرار زندگی خصوصی‌تان را فاش کنید. بدون تردید چنین اقدامی، نیازمند داشتن اعتماد و اطمینان کافی به یک وکیل و مشاور حقوقی است. حال مهم‌ترین شاخصه‌ای که موکل برای انتخاب وکیل باید به آن توجه داشته باشد امانتداری وکیل است. پیشنهاد ما این است که از تجربه‌های اطرافیان و آنهایی که سابقه استخدام وکیل دارند استفاده کنید.
این روش، بهتر از اعتماد به آگهی‌هایی است که در کوچه و خیابان شاهد انتشار آن هستیم. البته باید توجه داشت وکیلی که از نظر اخلاقی تمام محاسن را داشته باشد اما فاقد تخصص و علم کافی باشد، نمی‌تواند به نحو شایسته از حقوق موکل خود دفاع کند. بنابراین وکیلی را می‌توان مورد تأیید قرار داد که هم از نظر سلامت اخلاقی مورد وثوق باشد و هم تخصص کافی داشته باشد.
پروانه معتبرپس از پرس و جو و انتخاب وکیلی امانتدار و مطمئن، قبل از انعقاد قرارداد باید مطمئن شوید که وکیل مورد نظر دارای پروانه معتبر وکالت در دادگستری است. گاهی دیده شده که افرادی با سوء‌استفاده از ناآگاهی مردم، خود را وکیل دادگستری معرفی کرده‌اند و مبالغ هنگفتی را به‌عنوان حق‌الوکاله از آنان گرفته‌اند درصورتی‌که هیچ مجوزی برای وکالت در دادگاه‌ها نداشته و با وعده‌های پوچ و بی‌اساس ازجمله وجود آشنایی با برخی افراد ذی‌نفوذ، اقدام به اخاذی و به‌اصطلاح کار‌چاق‌کنی کرده‌اند. به‌همین دلیل، موکل باید پس از اطمینان از معتبربودن پروانه وکالت و بررسی شخصیت و صلاحیت و مهارت‌های وکیل مورد نظر اقدام به بستن قرارداد با وی کند.
تعهدات وکیل چیست؟در قوانین حقوقی کشورمان، وکیل علاوه به تعهداتی که در متن قرارداد بر عهده گرفته است، صرف عقد وکالت باید به یکسری دیگر از تعهدات هم پایبند باشد. این تعهدات در هر قراردادی برعهده وکیل قرار می‌گیرد و موضوع قرارداد تغییری در آن ایجاد نمی‌کند:
1- تعهدی که وکیل به انجام موضوع وکالت دارد.
2- تعهد وکیل به رعایت مصلحت موکل خود.
3- تعهد وکیل به حفظ اسرار، اسناد و اطلاعات شخصی موکل.
4- تعهد وکیل به برگرداندن اموال و مدارک موکل.
همانطور که وکیل در قبال موکل خود وظایفی دارد. موکل هم در برابر وکیل خود وظایفی دارد که باید به‌درستی انجام دهد:
1- پرداخت بموقع میزان حق‌الوکاله تعیین شده در قرارداد.
2- موکل باید هرزمان که وکیل یا دادگاه لازم بداند، اصل اسناد و مدارک را در قبال گرفتن رسید، در اختیار وکیل قرار دهد.
3- پرداخت تمام هزینه‌های دادگستری از قبیل هزینه دادخواست، هزینه اوراق، حق‌الزحمه کارشناسی، ایاب و ذهاب و... به‌عهده موکل است. و چنانچه موکل، این هزینه‌ها را بموقع پرداخت نکند و خسارتی متوجه او شود، خود مسئول این خسارت‌هاست.
4- معرفی شهود، مطلعان و حاضرکردن آنان در دادگاه و دادسرا و اموری مثل حاضرکردن ضامن و کارهایی از این دست، به‌عهده موکل است.
5- چناچه موکل قصد دارد از روال کاری و پیشرفت امور در پرونده مطلع شود باید طبق روال مشخصی که در دفتر آن وکیل وجود دارد در روزهای مشخص با دریافت زمان قبلی ملاقات به آنجا مراجعه و با وکیل صحبت کند و گزارش کار را از او بگیرد.
حالا بعد از اطمینان از پروانه وکالت، نوبت به بستن قرارداد با وکیل مورد نظر می‌رسد. اما در متن این قرارداد باید به نکات مهمی توجه داشت:
1- در قرارداد بین وکیل و موکل، مهم‌ترین بخش آن معمولا تعیین میزان حق‌الوکاله است. بیشترین دعواها بین وکیل و موکل مربوط به همین بخش است. بنابراین باید توافقات ابتدایی دقیقا مشخص و ثبت و ضبط شود تا مشکلی از این حیث پیش نیاید. برابر آیین‌نامه تعرفه حق‌الوکاله مصوب 1385، آنچه در این خصوص ملاک خواهد بود، توافقی است که بین وکیل و موکل صورت می‌گیرد. به‌این‌ترتیب، این توافق می‌تواند بیشتر، کمتر یا برابر تعرفه‌ای باشد که در این آیین‌نامه پیش‌بینی شده است. به‌عنوان مثال در دعواهای مالی تا میزان 10میلیون تومان، حق‌الوکاله 6درصد یعنی 600هزارتومان است، این میزان با توافق طرفین می‌تواند بیشتر یا کمتر هم باشد. اما به هر حال مقدار توافق باید در قرارداد ذکر شود. همچنین باید ذکر شود که از مبلغ حق‌الوکاله چه مقدار آن در مرحله نخست، چه مقدار در مرحله تجدیدنظر و چه مقدار در مرحله فرجام‌خواهی باید پرداخت شود.
2- بهتر است مورد وکالت و موضوع پرونده در قرارداد وکالت ذکر شود. همچنین در برگه وکالت‌نامه اختیاراتی که قرار است به وکیل اعطا شود، نوشته شود که موکل راضی به اعطای این اختیارات است، به‌عنوان مثال اگر موکل تمایلی به اخذ وجه به‌دست‌آمده از شکایت، توسط وکیل نداشته باشد و بخواهد شخصا آن را وصول کند، نباید چنین اختیاری برای وکیل در وکالت‌نامه قید شود.
3- موضوع بعدی که در قرارداد مهم است و باید مدنظر قرار بگیرد، نشانی طرف دعوای موکل است که باید در متن قرارداد ذکر شود. در واقع موکل باید نشانی طرف دعوی را به وکیل اعلام و تأکید کند که مسئولیت عواقب ناشی از شناسایی‌نشدن طرف شکایت را وکیل باید به اطلاع موکل برساند.
4- در طول انجام برخی پرونده‌های حقوقی اموری پیش می‌آید که پیش از آنکه امری حقوقی باشد کاری اداری است. مثلا در انجام یک پرونده ملکی، غیراز مراجعه به دادگاه ممکن است برخی از امور مربوط به سازمان ثبت هم لازم باشد. در اینگونه موارد معمولا دلخوری‌هایی پیش می‌آید، چراکه وکیل در این حوزه موکل را موظف می‌داند و موکل هم وکیل را. برای جلوگیری از این موضوع، پیشنهاد ما این است که اگر احساس می‌کنید پرونده شما به امور اداری هم مرتبط است، از همان ابتدا تکلیف انجام آنها را با وکیل خود مشخص کنید و براساس آن حق‌الوکاله را تعیین کنید و از این طریق از اختلافات و دلخوری‌های آینده پیشگیری کنید.
