از ائتلاف کُردی-عربی تا رقابت برای کنترل دیرالزور

افشین غلامی: نیروهای ائتلاف کُرد-عرب در حالی ۶۰ درصد شهر «رقه» را به کنترل خود درآورده‌اند که روند میدانی جنگ در بخش‌های مختلف سوریه، خبر از تحولات بزرگی در حوزه چرخش اوضاع میدانی جنگ‌ به نفع نیروهای کُرد و همچنین ارتش سوریه می‌دهد.
زمانی که برای تهیه گزارش به داخل شهر رقه رفتم، حضور و تعدد بازیگران در منطقه را متفاوت‌تر از سفرهای قبل دیدم. فضای میدانی جنگ در سوریه وارد مقطع تازه‌ای شده و حضور آمریکا در سوریه و برگزاری نشست‌های آستانه با حضور روسیه، ایران و ترکیه روند جنگ را به نفع قدرت‌گیری کُردها و پیروزی شایان‌توجه ارتش سوریه در مرکز و جنوب و جنوب شرق تغییر داده است.
خالی‌کردن پشت جبهه نیروهای تندرو و معارض دولت سوریه، از سوی ترکیه و تمرکز ترکیه بر موضوع کُردها موجب کم‌رنگ‌شدن نقش معارضان در نبردهای میدانی و توانمند و متمرکزشدن ارتش سوریه بر بخش‌های زیادی از سوریه شده است. درحال‌حاضر کردها ۳۰ درصد و ارتش سوریه ۳۵ درصد خاک‌ سوریه را در کنترل دارند و این‌ موضوع موجب رقابت دو طرف برای کنترل بیشتر به نقاط مرکزی و شرقی سوریه شده است.
هر دو طرف قصد حرکت به سمت شرق کشور و شکست‌دادن داعش و احاطه بر مرزهای بین عراق و سوریه را دارند. این‌ موضوع زمانی روشن می‌شود که تحرکات اخیر آمریکا در شرق سوریه و حمله به پایگاه هوایی ارتش سوریه در حمص و هدف قرار‌دادن چند فروند هواپیمای شکاری ارتش سوریه در نزدیکی رقه و شهر طبقا و همچنین تحرک نیروهای ارتش سوریه به سمت مرز بین عراق و سوریه و کنترل بر بخش‌هایی از مرز جنوب شرقی سوریه را کنار هم بگذاریم. گویا کنترل مرزهای شرقی برای دو طرف بسیار مهم است و این اهمیت زمانی درک‌ می‌شود که حضور نیروهای حشدالشعبی در سوی دیگر مرز عراق و همراه‌شدن با ارتش سوریه در دو طرف مرزها را در این معادله وارد کنیم.
مدتی پیش بحث از منطقه پرواز ممنوع در شمال سوریه از سوی نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا به میدان آمد اما با حرکت نیروهای حشدالشعبی عراقی به سمت تل‌عفر و مرزهای سوریه، آمریکا این‌گونه فکر می‌کند که راه ارتباط ایران از عراق به سوریه باز شده و ایران به دنبال این است که هژمونی خود را در دو سوی مرز عراق و سوریه قوت ببخشد، بنابراین با انتقال برخی موشک‌ها به منطقه التنف در مثلث مرزی (سوریه، اردن و عراق) به نوعی می‌خواهد به دولت سوریه و ایران هشدار دهد و بگوید که می‌خواهد طرح پرواز ممنوع را به دلیل نفوذ ایران، از شمال سوریه به شرق سوریه تغییر دهد.
اما در این سوی میدان اتفاقات در رقه بسیار سریع در حال رخ‌دادن است و نیروهای کُرد اثبات کرده‌اند که از توان رزمی بالا و روحیه جنگندگی وصف‌ناپذیری برخوردارند‌. در‌حال‌حاضر ۱۲ محله از شهر رقه آزاد شده و نیروهای کُرد و عرب از چهار طرف به سمت مرکز شهر در حال پیشروی هستند و داعش هر لحظه در حال عقب‌نشینی و شکست است. نیروهای ائتلاف کُرد-عرب موسوم به ارتش سوریه دموکراتیک که درصد زیادی از آنها را نیروهای کُرد تشکیل می‌دهند با کمک نیروی هوایی ائتلاف و به کمک‌ سلاح‌های آمریکایی پیشروی زیادی را رقم‌ زده‌اند که بخش مهمی از این پیروزی‌ها به‌دلیل حضور پررنگ زنان در عملیات آزادسازی رقه است.
آنچه از استراتژی نیروهای کُرد فهمیده می‌شود این‌ است که آنها قصد ایجاد مناطق پوششی برای اقدامات سیاسی خود در آینده منطقه دارند و با کنترل مناطقی که دست داعش بوده، با ایجاد مجلس محلی آن منطقه و اداره آن به دست مردم محلی این مناطق به هدف خود که کنفدرالیسمی از جوامع دموکراتیک‌ است، می‌اندیشند.
«آلدار خلیل» رئیس مشترک جوامع دموکراتیک کُردستان سوریه در‌این‌باره گفت: ما به دنبال جامعه دموکراتیکی هستیم و برای این کار تلاش می‌کنیم همه جوامعی که تحت ستم قرار گرفته‌اند در آینده سوریه صاحب اثر شوند. او تصریح کرد: ما تجزیه سوریه را نمی‌پذیریم و معتقدیم که اقدامات اشتباه دولت و معارضین منجر به آشفتگی امروز کشور شده است و این می‌طلبد که کشورهای منطقه هم به این ‌موضوع توجه کنند. به‌صورت‌کلی پیروزی‌های ارتش سوریه و همچنین تحرکات نظامی کُردها در استان رقه تحولات زیادی در آینده نه‌چندان دور را نشان می‌دهد و دستیابی کُردها یا دولت سوریه به شرق سوریه، منجر به تغییر نحوه آرایش قدرت در سوریه و سنگربندی جدید سوریه بعد از رقه می‌شود.