اما چیزی که من به آن رسیدم و باور قلبی من شده بر اساس دانسته‌ها، تحقیقات و مشاهداتی که داشتم و بهترین تعریفی که می‌توان از یک استارت آپ داشت، این است؛ «استارت‌آپ یک نوع نگرش و فرهنگ خاص برای نحوه اداره و پیشبرد یک کسبوکار است، نه یک نوع خاص از کسب‌و کار».
یک استارت‌آپ:
۱- برای رشد سریع، برنامه‌ریزی دارد.
۲- برای نحوه جذب سرمایه و واگذاری مقداری از سهام، برنامه‌ریزی دارد.
۳- برای زمان خروج از شرکت و واگذاری و فروش کامل آن به سرمایه‌گذاران و سازمان‌های علاقه‌مند بزرگ‌تر، برنامه‌ریزی دارد.
۴- ساعت و مکان کاری در آن معنی ندارد.
۵- تعریف حق مسئولیت و وظایف بین کارکنان و مدیران معنی ندارد.
۶- تعداد پرسنل به خودی خود معنی ندارد.
البته به همین دلیل اغلب استارت‌آپ‌های دنیا کسب‌و‌کارهای مبتنی بر فناروی هستند، چرا‌که دستیابی به مولفه‌های بالا با استفاده از فناوری بسیار ساده‌تر است.
ولی براساس این تعریف حتی یک کسبوکار کاملا سنتی مثل آبمیوه‌فروشی هم می‌تواند مانند یک استارت‌آپ اداره شود و استارت‌آپ باشد؛ حتی اگر بیشترین تکنولوژی به کار رفته در آن مخلوط‌کن‌های آبمیوه‌گیری باشد. و برعکس، یک شرکت می‌تواند یک وب‌سایت یا اپلیکیشن با ایده بسیار نوآورانه و خلاقانه داشته باشد اما روال کاری آن همچون سازمان‌های قدیمی باشد. بنابراین تنها به این دلیل که یک اپلیکیشن دارند یا یک وب‌سایت خدماتی و محصول خلاقانه و نوآورانه و فناورانه دارند نباید به آنها یک استارت‌آپ گفت. در واقع در ایران هر کسی که یک کسبوکار فناورانه راه‌اندازی می‌کند، به اشتباه به آن استارت‌آپ می‌گویند. همچنین ممکن است ۵سال از عمر یک شرکت گذشته باشد و ۱۰۰۰ نفر هم پرسنل داشته باشد اما هنوز استارت‌آپ باشد. چون همانطور که در بالا اشاره شد، استارت‌آپ یک مدل ذهنی و فرهنگ سازمانی است که می‌تواند سال‌ها در یک شرکت جاری باشد.
اکوسیستم استارت‌آپی ایران متاسفانه با رویدادهای بی‌کیفیتی چون استارت‌آپ ویکند و منتورهایی کم‌تجربه پر شده و به هر کسب‌وکاری استارت‌آپ گفته می‌شود و این خود خطری برای این است که سرمایه‌گذاران جسور، کم‌کم اعتمادشان را به استارت‌آپ‌ها از دست می‌دهند و سرمایه‌گذاری‌های جسورانه هر روز کمتر و کمتر می‌شود و ما هر روز اخبار کمتری نسبت به سرمایه‌گذاری جسورانه و سنگین روی یک استارت‌آپ را می‌شنویم. در صورتی که در سال‌های گذشته خبرهایی چون «سرمایه‌گذاری روی دیجی‌کالا»، «ورود بامیلو با یک سرمایه‌گذار خطرپذیر خارجی»، «سرمایه‌گذاری اخیر سرآوا روی تخفیفان» و... را می‌شنیدیم اما الان مدتی است که خبری از این نوع سرمایه‌گذاری‌ها نیست. دلیلش هم این است که راه‌اندازی استارت‌آپ بین جوانان تبدیل به یک توهم شده و متاسفانه راهنمایی‌های دقیقی هم نمی‌شوند.
و البته دلیل این توهم هم دقیقا باورهای اشتباهی است که به جامعه القا می‌شود که هر کسی یک وب‌سایت یا اپلیکیشن راه بیندازد، یک استارت‌آپ دارد و می‌تواند سرمایه جذب کند و همه چیز آسان پیش می‌رود. در صورتی که مدیریت و اداره یک استارت‌آپ به دلیل رشد سریعی که باید داشته باشد، بایدتوسط مدیران توانمند انجام شود و اتفاقا کار بسیار پیچیده‌ای است که فقط دانش فناورانه برای موفقیت در آن کفایت نمی‌کند.
در واقع یک اکوسیستم استارت‌آپی سالم و کارآمد باید حداقل این ۷ مولفه را داشته باشد:
۱- استعداد
۲- تحصیلات و دانش کاربردی
۳- مکان‌های مختص برگزاری رویداد و فضاهای تجمع و تبادل نظر فیزیکی برای ترویج دانش و آموزش
۴- مربی‌های با‌دانش، مسلط و با‌تجربه
۵- مراکز رشد و شتاب‌دهنده‌های فعال و واقعی
۶- سرمایه‌گذاران واقعی و آگاه
۷- رسانه‌‌‌های اختصاصی این حوزه
هر چند اگر این ۷ مولفه را بررسی کنیم، درمی‌یابیم که شاید واقعا فقط در موارد ۱ و ۲ مقداری جلو هستیم و در سایر مولفه‌ها باید خیلی بیشتر تلاش کنیم و در نهایت می‌دانم که آینده خوبی برای این اکوسیستم در پیش است، چون فعالانی دلسوز در این اکوسیستم مشغول فعالیت هستند و امید دارم که تلاش همه آنها منجر به اصلاح این اکوسیستم و رشد آن می‌شود، ان‌شاءالله.
مدیر کنسرسیوم کسب وکار اینترنتی ایران
