ارائه طرح «پیشگام» برای نوسازی بافت‌های فرسوده تهران

ارائه طرح «پیشگام» برای نوسازی بافت‌های فرسوده تهران

نجفی با اشاره به دیدار با رئیس‌جمهور برای حل مشکل بافت‌های فرسوده گفته بود که «رئیس‌جمهور روی نوسازی بافت‌های فرسوده خیلی حساس هستند و وقتی من مسئولیت شهرداری تهران را بر عهده گرفتم، از من خواستند برای بافت‌های فرسوده کاری کنیم. ما 2جلسه خدمت ایشان بودیم. حدود 2هفته پیش نیز جلسه دوم خدمت ایشان تشکیل شد.

ما طرحی را با همکاری وزارت مسکن و شهرسازی برای بافت‌های فرسوده تهیه کرده بودیم و ایشان نیز این طرح را تأیید کردند. از این‌رو خیلی خوشبین هستم که در سال‌های آینده یک تحولی در حوزه بافت‌های فرسوده در شهر تهران اتفاق بیفتد.»

مدیرعامل سازمان نوسازی شهر تهران با اشاره به تلاش گسترده برای تغییر رویکرد در نوسازی بافت‌های فرسوده از تهیه و اجرای طرحی به نام طرح پیشگام در شهرداری تهران خبر داد. سیدرضا میرصادقی با اعلام اینکه طرح پیشگام کاری بود که از 2‌ماه پیش طی جلسات بسیار مستمر و هر روزه آغاز شد، به همشهری گفت:

البته مبنای اولیه این طرح از حدود یک سال قبل گذاشته شده‌بود و از 2‌ماه پیش به‌صورت جدی فعالیت برای تدوین و طراحی آن آغاز شد. وی افزود: این طرح نتیجه همکاری نزدیک معاونت شهرسازی وزارت راه و شهرسازی و معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران با مشارکت بخش خصوصی بود. طرح پیشگام یک طرح پایلوت است که قرار است طی 5سال پهنه گسترده‌ای از بافت فرسوده را تحت پوشش درآورد.

به گفته میرصادقی، براساس این طرح در 5منطقه تهران ظرف مدت 5سال حدود 55هزار واحد مسکونی ساخته خواهد شد. این طرح در محدوده‌ای به مساحت 160هکتار از پهنه بافت فرسوده اجرا می‌شود. مناطق 11، 12، 15، 16و 17شهرداری تهران میزبان این طرح خواهند بود تا بافت‌های فرسوده این مناطق نوسازی شوند.

مدیرعامل سازمان نوسازی شهر تهران در ادامه از 3سطح در اجرای این طرح سخن گفت و افزود: این طرح 3سطح دارد؛ سطح اول به‌عنوان محلی‌سازی‌ از طریق پروژه‌های محلی متعارف و کم واحد با استفاده از تجمیع پلاک‌هاست. سطح دوم محله‌سازی‌ است که با تجمیع بلوک‌ها صورت می‌گیرد و با راهبرد باز انتظام زمین به اجرا درمی‌آید و سطح سوم محله‌سازی‌ از طریق ساخت شهرک‌سازی و مجتمع‌های مسکونی است.

به گفته میرصادقی، در طرح پیشگام 20هزار واحد مسکونی در قالب مجتمع‌های مسکونی یعنی سطح 3پیش‌بینی شده‌است و 35هزار واحد مسکونی در قالب پروژه‌های محلی یعنی سطح یک و 2 تولید می‌شود. وی از پیش‌نیازهای این طرح سخن گفت و افزود: پیش نویس مصوبات این طرح هم‌اکنون در دست تهیه است تا بتوانیم مصوبه هیأت وزیران را برای اعمال تشویقات، تخفیفات و انگیزه بیشتر سرمایه‌گذاران در محدوده بافت فرسوده بگیریم. همچنین تمام مکاتبات لازم و پیشنهادها به معاونت شهرسازی وزارت راه و شهرسازی از سوی معاونت محترم شهرسازی و معماری شهرداری تهران ارائه شده‌است.

«در هفته گذشته در کمتر از 21ثانیه، 2800میلیارد تومان سرمایه کشور بر اثر زلزله سرپل ذهاب و شهرهای اطرافش از بین ‌رفت. اگر اتفاقی در تهران رخ دهد حجم اتلاف سرمایه‌کشور چقدر خواهد بود؟» سیدرضا میرصادقی با بیان این نکته ابعاد یک بحران بزرگ را پیش رو می‌گذارد. مدیرعامل سازمان نوسازی شهر تهران در ادامه به همشهری گفت: فقط در بافت‌های فرسوده تهران تقریبا 3.5میلیون نفر از جمعیت شهر زندگی می‌کنند.

ما ناچاریم تا به بافت‌های فرسوده نه به‌عنوان یک تهدید که به‌عنوان یک فرصت نگاه کنیم چرا که میزان تعاملات اجتماعی و مناسبات عمومی مردمی که در این محدوده زندگی می‌کنند، می‌تواند یک فرصت باشد. به گفته وی، بافت‌های فرسوده متعلق به مردمی است که می‌خواهند زندگی پایداری داشته باشند، بنابراین ما برای رسیدن به یک زندگی پایدار نیازمند تأمین خدماتی مثل فضای سبز، فضای آموزشی، فضای بهداشتی، فضای فرهنگی و ورزشی هستیم.

میرصادقی در ادامه گفت که «اگر طرح پیشگام برای 5منطقه شهر تهران قرار است در عرض 5سال 55هزار واحد مسکونی بسازد، صرفا نگاه کالبدی نیست بلکه این طرح می‌خواهد مراکز مدنی در سطح شهر ایجاد کند. مراکز مدنی تنها به‌معنای ساخت سرپناه نیست؛ این مراکز مجموعه‌ای کامل از تمام آن چیزی است که یک شهروند برای زندگی در شهر به آن نیاز دارد.»

برخی اعضای شورای اسلامی شهر تهران هم به بهانه وقوع زلزله در مناطق غربی کشور به لزوم تغییر دیدگاه مسئولان به احیای بافت‌های فرسوده پرداختند؛ موضوعی که میرصادقی هم بر آن تأکید کرده و از لزوم تغییر دیدگاه در نوسازی بافت‌های فرسوده یاد می‌کند. مجید فراهانی، رئیس کمیته بودجه و نظارت شورای شهر تهران معتقد است:

شهر تهران با بافت‌های فرسوده به‌عنوان غول و بحرانی خفته که تهدید همیشگی و مخاطره‌آمیز، هم در راستای توسعه پایدار و هم در ارتباط با امنیت شهری به شمار می‌رود با توجه به گستردگی جغرافیای شهری و تراکم بافت جمعیتی به‌مراتب از اهمیت و مخاطره بیشتری برخوردار است.

امروز درصورت بروز زلزله‌ای ۶ ریشتری در پایتخت قطعا آمار تلفات آن در دنیا بی‌سابقه خواهد بود که همین خطر جدی لزوم جدیت و فوریت در ایمنی و آمادگی زیرساخت اساسی شهر و ساختمان‌ها را در هنگام بروز حوادث طبیعی، حیاتی می‌کند. سید‌ابراهیم امینی، نایب‌رئیس شورای شهر تهران نیز دید مثبت مسئولان نسبت به احیای بافت‌های فرسوده را کافی ندانست.

وی در یک یادداشت نوشت که «بافت‌های فرسوده به‌دلیل عدم‌رعایت مقررات شهرسازی درصورت وقوع زلزله آسیب‌پذیرترین نقاطی به شمار می‌آیند که می‌توانند خسارات جبران‌ناپذیر مالی و جانی را به جا بگذارند. لذا احیای بافت فرسوده یک عزم جدی و همت ملی می‌طلبد.» حسن خلیل‌آبادی، رئیس کمیته میراث فرهنگی شورای شهر تهران نیز نوسازی بافت‌های فرسوده با تکیه بر توسعه صنعت گردشگری را یک راهکار دانست و گفت:

«برای سکونتگاه‌های امن شهری می‌توان کالبد جدید در مجاورت شهرهای قدیمی احداث کرد که هم بافت‌های فرسوده پایداری خود را حفظ و به اقتصاد شهری کمک کنند و هم شهروندان از سکونتگاه ایمن برخوردار باشند.» شهربانو امانی، عضو شورای شهر تهران نیز از جدی نگرفتن زنگ خطر زلزله از سوی مسئولان نوشت.

از نظر این عضو شورا اگر از سال 82تا‌کنون بحث بافت‌های فرسوده و زلزله جدی گرفته شده بود و فقط در سطح هرم بالای جامعه نمی‌ماند، امروزه شاهد تلفات جانی زیادی نبودیم و خسارات مالی کمتری نیز در حوادث غیرمترقبه متحمل می‌شدیم. در واقع اگر استانداردهای لازم در ساخت ساختمان‌ها لحاظ می‌شد، می‌توانستیم بگوییم که مسئولان زنگ خطر زلزله و بافت‌های فرسوده را جدی گرفته‌اند اما در سیاستگذاری به‌کار بسته، این امر محقق نشده است.