معمای امنیت در صحرای سینا
داعش در سرزمین‌های اصلی محل فعالیتش یعنی در عراق و سوریه به خط پایان رسیده اما حمله تروریستی روز جمعه در روستای روضه شهر بئرالعبد در مصر نشان داد نفس گروه‌های وابسته به داعش در دیگر مناطق جهان ازجمله در صحرای سینا هنوز به شماره نیفتاده است.
صحرای سینا 3سال گذشته را در بحرانی گذرانده که هیچگاه در تاریخ این منطقه سابقه نداشته است اما حمله روز جمعه آنقدر قربانی گرفت که عنوان «مرگبار‌ترین» حمله تروریستی تاریخ مصر را به آن بدهند. در این حمله 305نفر کشته و بیش از 100نفر دیگر زخمی شدند.
طی این سال‌ها، هدف بیشتر حمله‌های تروریستی در صحرای سینا نیروهای امنیتی و پلیس مصر بوده‌اند اما در حمله روز جمعه، مسجد صوفیان هدف قرار گرفت. این برای نخستین بار است که در عملیات تروریستی در مصر، به یک مسجد حمله می‌شود. گروه موسوم به «انصار بیت‌المقدس» وابسته به داعش مسئولیت این حمله را به‌عهده گرفته است. مهاجمان همزمان با برگزاری نمازجمعه ابتدا بمبی را در مسجد روضه منفجر کردند و سپس مردمی را که قصد فرار داشتند به گلوله بستند.
نام انصار بیت‌المقدس پیش از این هم در ارتباط با حمله‌‌ای مرگبار شنیده شده بود. 2سال پیش بمب‌گذاری این گروه در پرواز 9268 از شرم‌الشیخ در جنوب صحرای سینا به مقصد سن پترزبورگ در روسیه، همه 224سرنشین آن را به کام مرگ کشاند. پس از این حمله بود که دامنه عملیات انصار بیت‌المقدس از حمله به پست‌های امنیتی و پایگاه‌های پلیس فراتر رفت و حمله به کلیساها را هم شامل شد. حمله اخیر اگرچه به‌طور مستقیم علیه نیروهای امنیتی نبود، اما بی‌ارتباط با آنها هم نبود.
ساکنان روستای روضه در شمال صحرای سینا را مردم قبایلی تشکیل می‌دهند که با نیروهای امنیتی همکاری نزدیکی دارند. غیراز این، بیشتر مردم این روستا از صوفیانی هستند که طبق جهان‌بینی گروه داعش «مرتد» محسوب می‌شوند و کشتن آنها مجاز است.
ولایت سینا؛ مهد تروریسم در مصرریشههای بحران امنیت در صحرای سینا را باید در وقایع پس از خیزش مردمی و انقلاب‌های موسوم به بهار عربی سال 2011در مصر جست‌وجو کرد. از این سال که قیام‌های مردمی در مصر به سقوط دولت حسنی مبارک منجر شد، گروهی جهادی در منطقه شبه‌جزیره سینا اعلام موجودیت کرد. این گروه که خود را با نام «انصار بیت‌المقدس» معرفی می‌کرد، در 2سال اول فعالیتش بیشتر در مناطق شمالی شبه‌جزیره سینا حمله‌های پراکنده‌ای را علیه ارتش مصر ترتیب می‌داد،
اما با برکناری محمد مرسی، رئیس‌جمهور منتخب مصر، در سال 2013بر دامنه فعالیت‌های این گروه نیز افزوده شد. هدف آنها جدا‌کردن شبه‌جزیره سینا از مصر و تشکیل یک دولت مستقل بود. سال بعد از آن، یعنی طی سال 2014و همزمان با اوجگیری قدرت داعش در مناطق مختلف جهان، انصار بیت‌المقدس نیز با ابوبکر البغدادی، سرکرده داعش، بیعت کرد و منطقه صحرای سینا را زیر عنوان «ولایت سینا» بخشی از خلافت خودخوانده داعش نامید. از آن زمان، این نیروها تحت حمایت و هدایت فرماندهی داعش در عراق و سوریه عمل کرده و بر شدت حملات خود افزوده‌اند.
صحرای سینا؛ از فقر تا ناامنیقدرتگیری گروه‌های افراطی و تروریستی در منطقه صحرای سینا طی سال‌های اخیر متاثر از آشفتگی سیاسی در مصر بوده اما ناامنی در این منطقه سابقه‌‌ای طولانی دارد. برخی تحلیلگران ناامنی‌های موجود در صحرای سینا را ناشی از حضور کمرنگ نظامی ارتش مصر در این منطقه می‌دانند. این مسئله نیز از پیمان صلحی ناشی می‌شود که 38سال پیش میان مصر و رژیم صهیونیستی به امضا رسید.
طبق این پیمان، برای حضور نظامی مصری‌ها در صحرای سینا و نواحی هم‌مرز با فلسطین اشغالی و همچنین حضور نیروهای نظامی اسرائیلی در نوار مرزی با سینا محدودیت‌هایی درنظر گرفته شده است. چنین حضور کمرنگی طی سال‌های اخیر یعنی در سال‌هایی که دولت مصر درگیر تنش‌های گسترده در قاهره و دیگر شهرهای بزرگ این کشور بوده تشدید هم شده است. حضور ارتش مصر در منطقه سینا تنها به برخی شهرهای شمالی محدود شده است.
زندگی در صحرای سینا هنوز براساس قواعد زندگی قبیله‌ای پیش می‌رود. رفتار خشن حکومت مرکزی با قبایل ساکن این منطقه طی دهه‌های متمادی باعث دوری آنها از دولت شده است. علاوه بر این، ضعف دولت در توجه به مردم محلی باعث شده فعالیت‌های نیروهای افراطی به راحتی در این منطقه گسترش پیدا کند و ساکنان صحرای سینا علاقه‌ای به دولت مرکزی مستقر در قاهره نداشته باشند. مردم این منطقه مردم فراموش شده مصر هستند. امکانات رفاهی و خدمات شهری در این منطقه بسیار ضعیف بوده و فقر و بیکاری، معضل اصلی ساکنان شبه جزیره سیناست.
زنگ خطر برای حضور داعشناتوانی ارتش مصر که زمانی از آن به‌عنوان قوی‌ترین ارتش جهان عرب یاد می‌شد در مهار گروه‌های تروریستی در منطقه صحرای سینا اعتراض‌های بسیاری را متوجه دولت ژنرال عبدالفتاح السیسی کرده است. مخالفان السیسی معتقدند او به جای پرداختن به مسائل امنیتی کشور، تمام توان خود را متوجه سرکوب مخالفان سیاسی در قاهره کرده است. حمله خونین روز جمعه در صحرای سینا بار دیگر توجه کشورهای درگیر جنگ با داعش را به موضوع ادامه حیات این گروه تروریستی جلب کرد.
پایان گروه داعش در سوریه و عراق، انتقال نیروهای باقیمانده این گروه به دیگر کشورهای منطقه خاورمیانه را به‌دنبال خواهد داشت. یمن، لیبی، افغانستان و صحرای سینا در مصر، مناطق مستعد حضور بعدی داعش در منطقه به شمار می‌روند. اینها مناطقی هستند که شاخه‌های وابسته به داعش همچنان در آنها فعالیت دارند و دسترسی نیروهای شکست‌خورده داعش در سوریه و عراق برای رسیدن به آنها راحت‌تر از دیگر نقاط جهان است. پس از عراق و سوریه، نوبت شکست گروه‌های کوچک‌تر وابسته به داعش در کشورهای دیگر است.
