گناه؛ جنگ با خداوند!

ذات اقدس الهی در قرآن کریم فرمود: هیچ کس گناه نمی‌کند مگر اینکه با یک شرک مرموز و مستور و شرک خفیّ همراه است ﴿وَمَا یُؤْمِنُ أَکْثَرُهُم بِاللَّهِ إِلّا وَهُم مُشْرِکُونَ﴾

گناه؛ جنگ با خداوند!(1)

ذات اقدس الهی در قرآن کریم فرمود: هیچ کس گناه نمی‌کند مگر اینکه با یک شرک مرموز و مستور و شرک خفیّ همراه است ﴿وَمَا یُؤْمِنُ أَکْثَرُهُم بِاللَّهِ إِلّا وَهُم مُشْرِکُونَ﴾(2) یعنی؛ اکثر مؤمنین مشرک‌اند ﴿وَمَا یُؤْمِنُ أَکْثَرُهُم بِاللَّهِ إِلّا وَهُم مُشْرِکُونَ﴾. امام معصوم(علیه السلام) درباره اینکه چگونه طبق این آیه، مؤمن مشرک می‌شود فرمود: همین که می‌بینید می‌گویند «لولا فلان لهلکت» و مانند آن این یک شرک ربوبی است، می‌گویند: اگر فلان کس نبود ما از بین می‌رفتیم، اگر فلان کس نبود این بیمار شفا پیدا نمی‌کرد، اگر فلان کس نبود این مشکل حل نمی‌شد، فرمود: این یک شرک مستور است. باید گفت: خدا را شکر که به وسیله فلان شخص مشکل ما را حل کرد.(3) چون اشخاص و اشیاء هر چه هست و هر که هست در نظام توحید ربوبی، مجاری فیض خدایند. خدای سبحان با این مجاری به انسان احسان می‌کند، پس هیچ موجودی در برابر خدا نیست که ما بگوییم: اول خدا، دوم فلان شخص یا اگر فلان شخص نبود مشکل ما حل نمی‌شد ﴿وَمَا یُؤْمِنُ أَکْثَرُهُم بِاللَّهِ إِلّا وَهُم مُشْرِکُونَ﴾.

بیان نورانی امام(سلام الله علیه) در تفسیر آیه فوق، به عنوان تمثیل است و نه تعیین. گاهی آیه ای منحصراً در یک مورد است، مثل آیه تطهیر(4) و آیه مباهله(5) که منحصراً برای اهل بیت اند یا آیه ﴿الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ﴾(6) که منحصراً برای جریان غدیر است، اینها انحصار خاص دارد که مشخص است اما؛ گاهی یک آیه، یک اصل کلی و مطلب کلی را بیان می‌کند و امام(سلام الله علیه) مصداقی از مصادیق آن آیه را بیان می‌کند، اینجا به عنوان تمثیل خواهد بود یعنی؛ به عنوان مثال است نه به عنوان تعیین، که منحصراً این باشد اگر این است ما باید ببینیم که در بیانات ائمه دیگر(علیهم السلام)، مخصوصاً وجود مبارک حضرت امیر علیه السلام، چگونه می‌شود که انسان در عین حال که مؤمن است، مشرک باشد. مقصود از این شرک، در این گونه از موارد، یک شرک عملی است. مستحضرید که اگر کسی خواست گناه کند [در واقع می‌خواهد به جنگ با خدا برود] در بیانات وجود مبارک حضرت امیر در عهدنامه به مالک می‌گوید «وَ لاَ تَنْصِبَنَّ نَفْسَکَ لِحَرْبِ اللَّهِ»(7) ؛ مبادا به جنگ خدا بروی. در بخش‌های پایانی سوره مبارکه بقره نیز از ربا به عنوان جنگ با خدا یاد شد، رباخوار با خدا دارد می‌جنگد ﴿فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللّهِ﴾(8)، یا آن‌که امنیت یک نظام را به هم می‌زند، آسایش مردم را با اسلحه‌ کشیدن از بین می‌برد؛ این می‌شود محارب ﴿إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِینَ یُحَارِبُونَ اللّهَ وَرَسُولَهُ﴾.(9) این محاربه که در جریان به هم زدن امنیت اجتماعی است، آن محاربه که امنیت اقتصادی را به هم می‌زند، بازگشت این جنگ‌ها به چیست؟ در این گونه از موارد؛ آیا اینها تعیین است یا تمثیل؟ یعنی؛ فقط ربا جنگ با خداست؟ که امنیت اقتصادی را به هم می‌زند. آیا اسلحه‌ کشیدن جنگ با خداست؟ که امنیت اجتماعی را از بین می‌برد یا گناهان دیگر هم همین طور است؟

در این عهدنامه که وجود مبارک حضرت امیر برای مالک می‌نویسد، وظیفه همه، مخصوصاً مسئولان را مشخص می‌کند، که گناه جنگ با خداست. فرمود: مبادا به جنگ خدا مبادرت بکنی. این توضیحی می‌خواهد که گناه جنگ با خداست یعنی چه؟ مستحضرید که یک وقت کسی خلاف دستور شرع انجام می‌دهد؛ منشأ این مخالفت این است که یا جهل به حکم دارد یا جهل به موضوع، یا سهو حکم دارد یا سهو موضوع، یا نسیان حکم دارد یا نسیان موضوع، یا خطای حکم دارد یا خطای موضوع، یا غفلت از حکم دارد یا غفلت از موضوع، یا اکراه است یا اجبار است، یا الجاء است یا اضطرار است؛ هیچ کدام از این موارد گناه نیست، بر اساس حدیث رفع با حدیث «رُفع عن امّتی تسعة؛ نه چیز از امت من برداشته شده است»(10) همه اینها برداشته شد؛ اگر کسی مضطر بود، مُکره بود، مجبور بود، مُلجأ بود، معصیت نیست. اگر کسی غافل بود، خاطی بود، ساهی بود، ناسی بود، جاهل بود، معصیت نیست. پس چه وقت معصیت است؟ آ‌ن وقتی که به حکم علم داشته باشد، بدون غفلت و سهو و نسیان به موضوع علم داشته باشد، بدون سهو و غفلت و نسیان، اکراه و الجاء و اضطراری نباشد. این می‌شود گناه. معنایش این است که خدایا من می‌دانم شما گفتید این کار حرام است ولی به نظر من باید بکنم هیچ گناهی نیست، مگر اینکه در درون درون آن، شرک نهفته است فرمود: ﴿وَمَا یُؤْمِنُ أَکْثَرُهُم بِاللَّهِ إِلّا وَهُم مُشْرِکُونَ﴾(11) خب چرا ما می‌گوییم: ابلیس مشرک است و کافر است؛ برای اینکه در برابر خدا ایستاد گفت: شما نظرتان این است ولی من نظرم چیز دیگر است. گفت ﴿أَنَا خَیْرٌ مِنْهُ﴾(12) من از او بهترم. شما نظرتان این است که من باید سجده کنم، آدم بهتر است، ولی من نظرم این است که من بهترم. در تمام گناهان یک شرک مرموز مستور هست، برای اینکه اگر کسی غافل باشد که معصیت نیست، بر اساس حدیث رفع برداشته شده و اگر کسی عالِم به حکم است، عالم به موضوع است، مضطر نیست، ملجاٴ نیست، مکره نیست، مجبور نیست؛ وقتی این را بشکافیم، تحلیل کنیم معنایش این است که، خدایا من می‌دانم شما گفتید این کار نباید بشود ولی به نظر من باید بشود، خب این خطر ما را تهدید می‌کند. در این نامه وجود مبارک حضرت امیر به مالک فرمود: مبادا با گناه به جنگ با خدا قیام بکنی. معلوم می‌شود که جنگ با خدا تنها امنیت اقتصادی را به هم زدن نیست که فرمود: ﴿فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللّهِ﴾، جنگ با خدا تنها امنیت اجتماعی را به هم زدن نیست که بفرماید: ﴿الَّذِینَ یُحَارِبُونَ اللّهَ وَرَسُولَهُ﴾. هر کسی دارد گناه می‌کند این است خب این خطر ـ خدای ناکرده ـ اگر درمان نشود بعید است انسان بتواند در خطرات مرگ با ایمان بمیرد. چون مستحضرید که مسئله مرگ یک امر عادی نیست هیچ دردی به اندازه درد مرگ نیست. برای اینکه معنای مرگ این است که انسان زنده است (یک) از تمام بدن او از انگشت تا مغز این روح در حال حیات کَنده می‌شود (دو) خب چه دردی از این بالاتر چرا ما وقتی یک مقدار گوشت دست را قیچی کنیم درد می‌آید و ناچارند آنجا را تخدیر کنند، بی‌حسی موضعی ایجاد کنند تا بتوانند مثلاً برای عمل آن را ببرندف برای اینکه زنده‌ای را داریم بی‌روح می‌کنیم، چرا اگر آمپول بی‌حسی تزریق نکردند دندان را بکشند درد می‌آید؟ برای اینکه داریم زنده‌ای را بی‌جان می‌کنیم. مرگ یعنی این، مگر آسان است؟! همین مرگ، که هیچ دردی به اندازه درد مرگ نیست، طبق نقل مرحوم کلینی در کافی فرمود: هیچ لذتی برای مؤمن به اندازه لذّت مردن نیست.(13) زیرا انسان با مشاهده اهل بیت(علیهم السلام) از تمام بدن خود غافل است وقتی انسان توجه‌اش از بدن گرفته بشود به جای دیگر بشود این بدن را ارباً اربا بکنی دردی ندارد چرا در اتاق عمل وقتی که اعضا و جوارح این شخص را مثلاً وقتی عمل قلب یا عمل دیگر دارد قطعه قطعه می‌کنند دردش نمی‌آید برای اینکه روح توجه ندارد تخدیر شده است در هنگام مرگ مؤمن با مشاهده اهل بیت(علیهم السلام) از تمام بدن غفلت می‌کند خب وقتی انسان از بدن غافل باشد توجهی به بدن ندارد بدن را تکه تکه بکنند درد نمی‌آید هیچ لذتی برای مؤمن به اندازه لذت مردن نیست و چه اینکه اگر ـ خدای ناکرده ـ انسان بدنی فکر کند و بدنی بمیرد هیچ دردی به اندازه درد مرگ نیست.

حالا که درد مرگ بسیار سخت است انسان همه آن درس‌هایی که خوانده فراموشش می‌شود مگر طامّه مرگ مگر چیز آسانی است گاهی انسان یک بیماری می‌گیرد بعد از درمان می‌بینید بسیاری از خاطراتش رخت بربست گرفتار فراموشی می‌شود به ما گفتند هر روز نماز, هر شب نماز, در نماز نام مبارک اهل بیت در تشهد نام مبارک اهل بیت بعد از نماز نام مبارک اهل بیت این ملکه بشود از یادمان نرود مستحضرید که سؤال قبر الفبای دین است اینها که مسائل مشکل تفسیری و فقهی و اصولی را از ما سؤال نمی‌کنند بدیهی‌ترین بدیهیات اسلام را از ما سؤال می‌کنند می‌گویند دینت چیست پیغمبرت کیست خب خیلی‌ها یادشان نیست برخی‌ها بعد از احقابی از عذاب تازه به یادشان می‌آید می‌گویند پیامبر ما کسی است که بر او قرآن نازل شد نام مبارک حضرت هنوز یادشان نیست خب چطور از یادشان رفته؟! غرض این است که ما چنین مصافی را در پیش داریم چنین نبردی را در پیش داریم وجود مبارک حضرت فرمود گناه, جنگ با خداست مخصوصاً درباره مسئولین مخصوصاً درباره کسانی که باید حقوق مردم را استیفا کنند چون عهدنامه مالک نسبت به مالک است که مسئولیت سیاسی و اجتماعی و اقتصادی و امنیتی داشت فرمود مبادا به جنگ با خدا حرکت کنی این اثر تلخ گناه است اگر می‌گویند مرتب به یاد خدا باشید برای اینکه آن فشار مرگ آن طامّه مرگ آن علوم حصولی عادی را از یاد انسان می‌برد اما چیزی که مَلکه باشد از یاد آدم نمی‌رود این برای همیشه هست ایمان مستقر باعث می‌شود که انسان در برابر این سؤال‌ها نمی‌ماند جواب می‌دهد مستحضرید در قبر از شکّیات نماز و از خصوصیات نماز نمی‌پرسند از ما نمی‌پرسند نماز ظهر چند رکعت است با اینکه چیز روشنی است می‌گویند دینت چیست همین! نماز صبح چند رکعت است نماز ظهر چند رکعت است حتی از ما از اینها سؤال نمی‌کنند فقط می‌گویند دینت چیست کتابت چیست قبله‌ات کدام است این پنج, شش سؤالی که می‌کنند اینها جزء الفبای دین است خیلی‌ها می‌مانند اینکه در تلقین می‌گویند نترس, نهراس, بدان, اگر سؤال کردند بگو الله جلّ جلاله خدای من است کعبه قبله من است پیامبر من فلان است ائمه من فلان‌اند دین من فلان است برای اینکه اگر یک وقت یادش رفته یادش بیاید او هم کاملاً باخبر است تلقین تنها برای موعظه اطرافیان نیست حالا این چند جمله را تبرّکاً از عهدنامه مالک که وجود مبارک حضرت امیر مرقوم فرمودند، بخوانیم معلوم می‌شود که هر معصیتی جنگ با خداست هر عصیانی حرب با خداست در آن نامه 53 فرمود: «وَ لاَ تَنْدَمَنَّ عَلَی عَفْوٍ» اگر به زیردستی عفوی کردی حالا یا عفو سیاسی یا عفو قضایییا عفو اجتماعی یا عفو مالی بالأخره گذشتی کردی پیشمان نباش «وَ لاَ تَبْجَحَنَّ بِعُقُوبَةٍ» بَجحت مثل بهجت به معنای نشاط است منتها بهجت با هاء است این بجحت با حاء است «وَ لاَتَبْجَحَنَّ بِعُقُوبَةٍ» مبادا خوشحال بشوی که کسی را تنبیه کردی و لذت ببری «وَ لاَ تُسْرِعَنَّ إِلَی بَادِرَةٍ وَجَدْتَ مِنْهَا مَنْدُوحَةً» مندوحه یعنی وسعت عده‌ای از شما آقایان کتاب‌های اصول مثل کفایه مرحوم آخوند را دیدید می‌گویند اگر فلان‌جا مندوحه نبود فلان است, مندوحه یعنی وسعت و فُسحت در دعای نورانی ابوحمزه ثمالی از وجود مبارک امام سجاد در سحرهای ماه مبارک رمضان آنجا سخن از مندوحه است در این نامه حضرت امیر سخن از مندوحه است یعنی وقتی گشایش هست فسحت هست فرصت هست تا می‌توانی راه انتقام را پیش نگیر مگر اینکه راه بسته باشد «وَ لاَ تُسْرِعَنَّ إِلَی بَادِرَةٍ وَجَدْتَ مِنْهَا مَنْدُوحَةً وَ لاَ تَقُولَنَّ إِنِّی مُؤَمَّرٌ آمُرُ فَأُطَاعُ» مبادا بگویی من از طرف علی‌بن‌ابی‌طالب مأموریت دارم مأمور آن حضرت و آمر شمایم شما باید مطیع من باشید و من مطاع شما باشم «فَإِنَّ ذلِکَ إِدْغَالٌ فِی الْقَلْبِ» این دغل‌بازی با خودت است بالأخره این روح طیب و طاهر را که خدا داد از راه دغل با آن رفتار نکن این ادغال قلب است این فرمود: ﴿تَخْتَانُونَ أَنْفُسَکُمْ﴾(14) همین است «وَ مَنْهَکَةٌ لِلْدِّیْنِ» دین را تضعیف می‌کند «وَ تَقَرُّبٌ مِنَ الْغِیَرِ» ذات اقدس الهی فرمود ما نعمتی که دادیم هرگز نمی‌گیریم و عوض نمی‌کنیم مگر اینکه خود انسان با سوء اختیار خودش وسیله دگرگونی نعمت را فراهم کند ﴿إِنَّ اللَّهَ لاَ یُغَیِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّی یُغَیِّرُوا مَا بِأَنفُسِهِمْ﴾(15)، ﴿ذلِکَ بِأَنَّ اللّهَ لَمْ یَکُ مُغَیِّراً نِعْمَةً أَنْعَمَهَا عَلَی قَوْمٍ حَتَّی یُغَیِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ﴾(16) مضمون این دو آیه پیامش این است که تا انسان عوض نکند خدا نعمت را نمی‌گیرد نعمت‌های خدا ابتدایی است تا انسان تغییر ندهد خدا نعمت را سلب نمی‌کند وجود مبارک حضرت امیر فرمود بدرفتاری با مردم زمینه تغییر نعمت را فراهم می‌کند «وَ إِذَا أَحْدَثَ لَکَ مَا أَنْتَ فِیْهِ مِنْ سُلْطَانِکَ أُبَّهَةً» نه اُبهّت این تشدید برای «باء» است «أُبَّهَةً أَوْ مَخِیلَةً فَانْظُرْ إِلَی عِظَمِ مُلْکِ اللَّهِ فَوْقَکَ» اگر یک وقت اُبّهت یعنی اقتدار, تو را گرفت مبادا خیال‌بافی کنی در قرآن کریم همان‌طوری که عاقلان را ستود و معرفی کرد و محبوب دانست مختال‌ها را هم مذمّت کرد مختال از باب افتعال است از باب تفعّل یعنی تخیّل و متخیّل در قرآن به کار نرفته اما مختال به کار رفت مختال یعنی انسان خیالباف, خیال‌زده, من این مقام را دارم من این سِمت را دارم من این وضع را دارم این مختال است نه عاقل; فرمود اگر یک وقت خیالبافی کردی خیال‌زده شدی بدان که خدا فرمود ما مختال را دوست نداریم انسان خیالباف و خیال‌زده به مرحله عقل نمی‌رسد می‌شود مختال نه عاقل اگر یک وقت چنین چیزی را در خودت احساس کردی «فَانْظُرْ إِلَی عِظَمِ مُلْکِ اللَّهِ فَوْقَکَ وَ قُدْرَتِهِ مِنْکَ عَلَی مَا لاَ تَقْدِرُ عَلَیْهِ مِنْ نَفْسِکَ» بالأخره بالاتر از تو هم کسی هست کسی که خالق شماست از شما بالاتر است کسی که مِلک و مُلک شما از اوست او از شما بالاتر است «فَإِنَّ ذلِکَ یُطَامِنُ إِلَیْکَ مِنْ طِمَاحِکَ» طِماح مثل جموح بودن, چموشی, فرمود گاهی این اسب سرکش, چموشی می‌کند جموحی می‌کند طَموحی می‌کند, طِماح او, چموشی او و جموحی او را این یاد خدا می‌گیرد نرم می‌کند «فَإِنَّ ذلِکَ یُطَامِنُ إِلَیْکَ مِنْ طِمَاحِکَ وَ یَکُفُّ عَنْکَ مِنْ غَرْبِکَ وَ یَفِی‏ءُ إِلَیْکَ بِمَا عَزَبَ عَنْکَ مِنْ عَقْلِکَ» این خیالبافی‌ها جلوی عقل را می‌گیرد وقتی یاد خدا باشد این خیالبافی‌ها فروکش می‌کند آن عقل شکوفا می‌شود بعد فرمود: «إِیَّاکَ وَ مُسَامَاةَ اللَّهِ فِی عَظَمَتِهِ» مبادا با خدا هم‌سطح بشوی بگویی خدایا تو آن طرف من این طرف مگر می‌شود انسان مسامات کند یعنی هم‌سطح خدا بشود در برابر خدا قرار بگیرد بگوید یکی تو یکی من؟! این کسی که عالماً عامداً معصیت می‌کند این مسامات با خدا دارد محاذات با خدا دارد می‌گوید تو گفتی ولی من نظرم این است بازگشت هر گناه این است فرمود: «إِیَّاکَ وَ مُسَامَاةَ اللَّهِ فِی عَظَمَتِهِ وَ التَّشَبُّهَ بِهِ فِی جَبَرُوتِهِ فَإِنَّ اللَّهَ یُذِلُّ کُلَّ جَبَّارٍ وَ یُهِینُ کُلَّ مُخْتَالٍ» یک انسان خیالباف ذلیل است واقعاً, عزیز است کذباً; یعنی عزّت او عزّت دروغین است برای اینکه ﴿ فَإِنَّ الْعِزَّةَ لِلّهِ جَمِیعاً﴾(17) اگر کسی به او امر به معروف کردی یا نهی از منکر کردی ﴿أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالإِثْمِ﴾(18) این می‌شود عزیزِ بی‌جهت وقتی عزیزِ بی‌جهت شد می‌شود ذلیلِ باجهت دیگر صحیح نیست که هم عزّتش بی‌جهت باشد هم ذلّتش بی‌جهت باشد اگر عزّت او دروغین است ذلّت او راست است پس اگر کسی از راه گناه عزیز شد عزّتش می‌شود بی‌جهت (اولاً), وقتی عزّت بی‌جهت شد ذلّت می‌شود باجهت و صادق (ثانیاً) قیامت ظرف ظهور حقیقت است (ثالثاً) وهن و حقارت و ذلّت این شخص در قیامت ظهور می‌کند (رابعاً) فرمود: ﴿تُجْزَونَ عَذَابَ الْهُونِ﴾(19) (خامساً). فرمود اینها رسوا هستند چرا, برای اینکه قیامت ظرف ظهور حقیقت است اینکه عزیز بی‌جهت بود ذلیلِ باجهت است ذلّتش آنجا روشن می‌شود این را در این بخش فرمود: «فَإِنَّ اللَّهَ یُذِلُّ کُلَّ جَبَّارٍ وَ یُهِیْنُ کُلَّ مُخْتَالٍ».

بعد فرمود: «أَنْصِفِ اللَّهَ وَ أَنْصِفِ النَّاسَ مِنْ نَفْسِکَ وَ مِنْ خَاصَّةِ أَهْلِکَ وَ مَنْ لَکَ فِیهِ هَوًی مِنْ رَعِیَّتِکَ فَإِنَّکَ إِلاَّ تَفْعَلْ تَظْلِمْ وَ مَنْ ظَلَمَ عِبَادَ اللَّهِ کَانَ اللَّهُ خَصْمَهُ دُونَ عِبَادِهِ وَ مَنْ خَاصَمَهُ اللَّهُ أَدْحَضَ حُجَّتَه وَ کَانَ لِلَّهِ حَرْباً» که منظور ما این جمله است، فرمود: مبادا معصیت کنی خودت یا بستگانت را مقدم بداری بگذار با دست پاک بمیری این هفتاد, هشتاد سال نسبت به آن ابد اصلاً قابل قیاس نیست اگر ـ خدای ناکرده ـ خود را بر دیگران بی‌جهت ترجیح دادی به جنگ خدا افتادی این اختصاصی ندارد درباره هر کسی این‌طور است, پس معلوم می‌شود آن ﴿فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللّهِ﴾ که در سوره بقره است به عنوان تمثیل است نه تعیین, آن ﴿إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِینَ یُحَارِبُونَ اللّهَ وَرَسُولَهُ﴾ هم به عنوان تمثیل است نه تعیین, جامع کلی‌اش هم در همین بیان نورانی حضرت امیر است که اگر کسی معصیت بکند یعنی عالماً عامداً چون اگر غیر عمد و علم باشد که معصیت نیست اگر کسی عالِم و عامد باشد این در حقیقت به خدا اعلام جنگ کرده است خب کسی که به جنگ خدای سبحان قیام بکند یقیناً شکست می‌خورد در یکی از بیانات نورانی حضرت امیر(سلام الله علیه) آمده است که اگر خدا خواست کسی را بشکند و شکست بدهد از جای دیگر لشکرکشی نمی‌کند انسان اگر در برابر کسی مقاومت کرد او از جای دیگر لشکرکشی می‌کند فرمود بدانید اگر کسی ـ خدای ناکرده ـ در مقابل خدا به جنگ مبادرت کرد خدا خواست او را بشکند از جای دیگر لشکرکشی نمی‌کند «أَعْضَاؤُکُمْ شُهُودُهُ وَ جَوَارِحُکُمْ جُنُودُهُ وَ ضَمَائِرُکُمْ عُیُونُهُ وَ خَلَوَاتُکُمْ عِیَانُهُ»(20)، فرمود: این دست و پای شما سربازان خدایند اگر ـ خدای ناکرده ـ کسی مشمول قهر خدا شد و خدا خواست او را بگیرد با دست او, او را می‌گیرد جایی را امضا می‌کند رسوا می‌شود, با زبان او, او را می‌گیرد حرفی می‌زند سقوط می‌کند, با پای او, او را می‌گیرد جایی می‌رود رسوا می‌شود این‌طور نیست که از جای دیگر لشکرکشی کند فرمود: «أَعْضَاؤُکُمْ شُهُودُهُ وَ جَوَارِحُکُمْ جُنُودُهُ وَ ضَمَائِرُکُمْ عُیُونُهُ وَ خَلَوَاتُکُمْ عِیَانُهُ» خب اگر اعضا و جوارح ما دست و پای ما سربازان او هستند اصلاً فرض ندارد ما بتوانیم با او بجنگیم خیال جنگ همان و شکست خوردن و رسوا شدن همان! فرمود: «وَ کَانَ لِلَّهِ حَرْباً حَتَّی یَنْزِعَ أَوْ یَتُوْبَ» مگر ـ ان‌شاءالله ـ توبه کند البته راه توبه برای همه همیشه باز است «وَ لَیْسَ شَی‏ءٌ أَدْعَی إِلَی تَغْیِیْرِ نِعْمَةِ اللَّهِ وَ تَعْجِیلِ نِقْمَتِهِ مِنْ إِقَامَةٍ عَلَی ظُلْمٍ» درست است که هر گناهی ممکن است نعمت الهی را تغییر بدهد ولی ظلم به بندگان خدا مهم‌ترین عامل است برای تغییر نعمت الهی, «فَإنَّ اللَّهَ سَمِیْعٌ دَعْوَةَ الْمُضْطَهَدِینَ وَ هُوَ لِلظَّالِمِیْنَ بِالْمِرْصَادِ» فرمود دو عامل است که زود به داد مظلوم علیه ظالم می‌رسد یکی اینکه خدای سبحان که همه دعاها را می‌شنود دعای مظلوم را زودتر از دیگران اجابت می‌کند (یک) خدای سبحان که فرمود: ﴿إِنَّ رَبَّکَ لَبِالْمِرْصَادِ﴾(21) در کمین است کمینش نسبت به ظالمین بیش از دیگران است که آنها را زودتر بگیرد (دو) هم زودتر ظالم را می‌گیرد چون کمین‌ خدا برای ظالم نزدیک‌تر است هم زودتر به دعای مظلوم پاسخ می‌دهد چون اجابت دعای او نزدیک‌تر است امیدواریم ذات اقدس الهی به همه ما آن توفیق را بدهد که از معارف الهی استفاده کنیم باور کنیم عمل کنیم و به جامعه منتقل کنیم.

منابع:

1 - برگرفته ار دروس اخلاق آیت الله جوادی آملی.
2 - یوسف/ 106.
3 - الشیخ الحویزی. تفسیر نور الثقلین. تحقیق: السید هاشم الرسولی المحلاتی. ﻣﺆﺳﺴﺔ ﺇﺳﻤﺎﻋﻴﻠﻴﺎﻥ. قم. ١٤١٢ ق- ١٣٧٠ ش.، ج2، ص476.
4 - الاحزاب/ 33: إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّـهُ لِیُذْهِبَ عَنکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَیُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیرًا؛ اى اهل بیت، خدا مى‌خواهد پلیدى را از شما دور کند و شما را پاک دارد.
5 - آل عمران/ 61؛ فَمَنْ حَاجَّکَ فِیهِ مِن بَعْدِ مَا جَاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَکُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَکُمْ وَأَنفُسَنَا وَأَنفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَل لَّعْنَتَ اللَّـهِ عَلَى الْکَاذِبِینَ؛ از آن پس که به آگاهى رسیده‌اى، هر کس که درباره او با تو مجادله کند، بگو: بیایید تا حاضر آوریم، ما فرزندان خود را و شما فرزندان خود را، ما زنان خود را و شما زنان خود را، ما برادران خود را و شما برادران خود را. آنگاه دعا و تضرع کنیم و لعنت خدا را بر دروغگویان بفرستیم.
6 - المائدة/ 3: امروز دین شما را به کمال رسانیدم.
7 - شریف رضی. نهج البلاغة. تصحیح: صبحی صالح. دار الکتاب اللبنانی. بیروت. نامه 53. ص 428
8 - البقره/ 279؛ آگاه باشید که به جنگ خدا و رسول او برخاسته‌اید.
9 - المائده/ 33: همانا کیفر آنان که با خدا و رسول به جنگ برخیزند.
10 - شیخ صدوق. التّوحید. تحقیق: سید هاشم حسینی طهرانی. جامعه مدرسین حوزه علمیه قم. قم. ص 353
11 - یوسف/ 106.
12 - الاعراف/12.
13 - محمد بن یعقوب الکلینی الرازی. الکافی. تصحیح: علی أکبر غفاری. دار الکتب الاسلامیة مرتضى آخوندی تهران - بازار سلطانی. 1388ق. ج3. ص 127 و 128.
14 - البقره/ 187: عَلِمَ اللَّـهُ أَنَّکُمْ کُنتُمْ تَخْتَانُونَ أَنفُسَکُمْ؛ خدا مى‌دانست که شما به خویشتن خیانت مى‌ورزید.
15 - الرعد/ 11: خدا چیزى را که از آن مردمى است دگرگون نکند تا آن مردم خود دگرگون شوند.
16 - الانفال/53: زیرا خدا نعمتى را که به قومى ارزانى داشته است، دگرگون نسازد، تا آن قوم خود دگرگون شوند.
17 - النساء/ 139: عزت به تمامى از آن خداست.
18 - البقرة/ 206: خودخواهى‌اش او را به گناه کشاند.
19 - الانعام/ 93: شما را به عذابى خوارکننده عذاب مى‌کنند.
20 - نهج البلاغه. نامه 199. ص 318.
21 - الفجر/ 14: خدای تو البته در کمینگاه (ستمکاران) است.

گروه حوزه علمیه تبیان – علی محمد سرلک